DBH mailako Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Euskarria eta Teknika

Mihise gaineko tamaina txikiko oleoa.

Pintzelkada luzea da, urdurria, askea eta norabide ezberdinetakoa.

Gaia

Alegoria da, etsipenaren, larritasunaren eta bakardade gorenaren sinboloa.

Deskribapena

• Ezkerralderantz luzatzen den sakonera handiko zubia agertzen zaigu, lerro zuzen, diagonal eta dibergenteak itxuratuz.
• Garrasia botatzen duen giza irudi sinplifikatuta eta deformatuta, luzatuta, uhineztatuta, isolatuta dago.
• Urrunago beste bi giza irudi daude, txikiak eta ilunak, eta haien itzal gorri eta luzeek bakardadearen sentsazioa areagotzen dute.
• Eskuinean eta erdialdean itsasoaren lerro uhineztatuak agertzen dira, urdin, berde eta beltzak, zerumugan zeruko kolore hori eta gorrixkekin elkarlotuta.
• Formak sinplifikatuta eta deformatuta

Berpizkundea Europan: Ezaugarriak eta Eragina

Berpizkundeak garrantzia handia izan zuen Europako mendebaldean. Berpizkunde hau XV. mendearen hasieran eta XVI. mendearen erdian gauzatu zen, batez ere Italian.

Berpizkundea higikunde bat izan zen, mugimendu bat, baita estetika higikunde bat ere. Gizartean eragin handia izan zuen, paganismoa aldarrikatzeagatik eta bizitza materiala lortzeagatik bereizten zelako.

Garai Berrien Ezaugarriak

• Estatu modernoaren garapena eta lurralde berrien aurkikuntza, aurrerabide teknikoen esker.
• Politikan, ekonomian eta erlijioan arrasto nabarmenak utzi zituen.
• Nazionalismoaren (internazionalismoaren ordez) aldi bat izan zen. Europako biztanle kopurua asko handitu zen, eta bizitzaren eztanda horrek eragin handia izan zuen.

Errenazimenduko Pentsalari eta Artista Nagusiak

• Erasmo Rotterdamgoa (1466–1536)
• Tomas Moro (1478–1535)
• Nikolas Koperniko (1473–1543): Teoria heliozentrikoa.
• Andres Vesalio (1514–1564): Giza anatomiari buruzko liburu garrantzitsua idatzi zuen.
• Miguel Servet (1511–1553): Odolaren biriketako zirkulazioa aurkitu zuen.
• Filippo Brunelleschi (1377–1446): Florentziako katedraleko kupula eraiki zuen.
• Michelangelo Buonarroti (1475–1564): Done Petri basilikan lan egin zuen.
• Donato Bramante (1444–1514): Belvedereren Patioaren diseinua egin zuen.
• Andrea Palladio (1508–1580): Villa Rotonda.
• Juan de Herrera (1530–1597): El Escorial monasterioaren diseinua.
• Donatello (1386–1466): Giza gorputzaren errealismoa landu zuen.
• Lorenzo Ghiberti (1378–1455)

Neoklasizismoa Grezia eta Erromako tradizio klasikoaren araberako formez berriro ere arduratu zen estiloa da. Errenazimentuko formak modu mimetikoagoan imitatu ziren, eta greziar nahiz erromatar mintzaira plastikoa erabili zen. Unibertso klasikoaren aldeko interesa Arrazionalismoaren ondorio izan zen, baliabide arrazionalak miresten baitzituen.

Testuingurua eta Ezaugarriak

• XVIII. mendearen erdialdean sortu zen (Ilustrazioaren mendea).
• XVIII. eta XIX. mendeetan Frantzian garatu zen.
• Ilustrazioa garatu zen testuinguru berean hedatu zen.
• Grezia eta Erromako tradizio klasikoaren araberakoa zen.
• Europan zehar zabaldu zen, Italian batez ere.
• Espainian ez zuen arrakastarik izan XVIII. mendearen erdialdera arte, barrokoa oso sustraituta zegoelako eta ideia

Eskultura Grekoaren Aroak

Hiru aro bereizten dira:

• Aro Arkaikoa (K.a. VII eta VI mendeak)
• Aro Klasikoa (K.a. V eta IV mendeak)
• Aro Helenistikoa (K.a. III-I mendeak)

Aro Arkaikoa

Garai honetako eskultura esanguratsuenak Kouroi eta Kore izenekoak dira.

Kouros (Mutilak edo gizon gazteak)

Kouros eskulturek mutilak edo gizon gazteak aurkezten zituzten (Kouroi pluralean). Biluzik ageri zituzten gazteak. Eskulturak hieratikoak eta erabat simetrikoak ziren, goitik beherako ardatz bati jarraituz. Ilea modu simetrikoan banatzen zen buruaren alde banatara, besoak (pixka bat tolestuta) gorputzarekiko paralelo jartzen ziren, eta hankak bat aurreratua eta bestea atzeratuta, biak tolestu gabe.

Adierazkortasunik eza da eskultura hauen beste ezaugarri bat.

Kore (Nesken

1. Berpizkundea: Maquiavelo

1.1. Maquiaveloren obra nagusia

Zein zen Maquiaveloren obrarik garrantzitsuena? Non sortu zen obra hau? Zein da obra honen gaia?

Printzea Nikolas Maquiaveloren libururik ezagunena eta aipatuena da, Florentzian idatzi eta argitaratu zena. Gaia politika eta boterea dira; herri bat nola gobernatu, indartu eta ahuleziak nola ezkutatu azaltzen du.

1.2. Berpizkundearen definizioa

Zer izan zen Berpizkundea? Zeintzuk dira literaturaren ezaugarririk nagusienak?

XV. eta XVI. mendeetako kultura-mugimendua izan zen, Behe Erdi Aroan Florentzian hasi eta geroago Europan zehar hedatuz joan zena.

1.3. Errenazimentuko idazleen helburuak

Zein zen Errenazimentuko idazleen helburu nagusia? Zein helburu geratu ziren bigarren mailan?

Edertasunaren...

Grezia: Eraikin Motak

Tenplua

Greziar arkitekturako eraikin tipikoena da. Greziarrek jainkoaren etxea zela pentsatzen zuten. Tenpluen kanpoaldean egiten ziren kulturazko ospakizunak. 3 zati nagusi ditu: Pronaos, Naos eta Opistodomos.

Tenplu Garrantzitsuenak

• Aro Arkaikoa: Paestum, Apolo (Delfo), Heraren Tenplua.
• Aro Klasikoa: Aphaiarena, Zeusena, Atenea Nike, Agrigentekoa, Partenon eta Erekteion.
• Aro Helenistikoa: Apolorena (Didiman) eta Olimpeio.

Antzokiak (Teatroak)

Temenos edo santutegien osagarri ziren. Eserlekuak erdi kono-zirkunferentzia itxura zuten eta erliebearen maldara egokitzen ziren. Ahalmen akustiko oso ona zuten. Aktoreak Orchestra izeneko zirkulu batean antzezten zuten. Eszena deritzo antzezleen jokalekuari.

Antzoki Garrantzitsuak

• Epidauroko

Arte Erromanikoa Monasterioetan

Arte erromanikoa monasterioetan sortu zen eta XI. eta XII. mendeetan Europan garatu zen. Eraikuntza erromanikoak eskultura eta pintura gehitu zizkion eraikinaren egiturari, portiko eta kapiteletan, batez ere. Sarritan, aurrealdearen eta absidearen buru, Pantokratorra eta Kristo Maiestatean ikus ditzakegu, almendra edo mandorla mistikoaz inguratuta.

Monakotza eta Monasterioen Garrantzia

Monakotzaren jatorria

Hasieran, monjeak (anakoretak) erabateko bakardade eta pobrezian bizi ziren. San Pakomiorekin (287-346), ordea, bizimodua aldatu zen. Hark anakoreten bizimodua egokitu zuen zenobio edo elkartean bizi ahal izateko. Hala sortu ziren zenobiten monasterioak. Mendebaldean, San Benitok ezarri zuen monakotza. Monasterioak...

Rembrandt: Tulp Doktorearen Anatomia Ikasgaia

Rembrandt-ek 1632an margotu zuen oleozko margolan hau, mihisean. 169,5 x 216,5 cm-ko neurriak ditu eta Herbehereetan gordeta dago. Artistaren lehen talde-erretratua da, 26 urterekin egina, zirujau talde batentzat. Thomas de Keyserrek ere antzeko bat egin zuen.

Anatomia-ikasgai publiko bat ikusi dezakegu bertan, garai honetan egiten zirenak Jainkoaren jakinduria gizakiengan erakusteko. Tulp doktorea agertzen da besoa aztertzen. Hildakoa kriminal bat da, eta atzean ikasleak daude. Espresioak errealistak dira. Ikasleen begiradek ikuslearen arreta deitzen dute, klasekide bat bezala sentiaraziz. Ikasleak inguruan agertzea errealismoaren beste ezaugarri bat da, lehenago lehen ilaran agertzen ziren bitartean....