Unibertsitatea mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Descartes: Askatasuna eta grinak

Descartes-en gizakiaren ikuspegia: askatasuna eta grinak. Descartes, bere metafisikan oinarrituz, zalantza sortzen du: inperfekzioagatik eta askatasunagatik. Inperfekzioaren zalantza zalantza izateagatik sortzen da; eta hori baieztatzeko perfekzioaren ideia erabiltzen da.

Perfekzioaren ideia eta ideien motak

Perfekzioaren ideia ezagutzeko hiru ideia mota hartzen dira kontuan:

• Faktizioak
• Innatak
• Adventiziak

Hori kontuan hartuta, innatak dira perfekzioaren ideiak; hau da, gure barruan betidanik egon diren ideiak.

Askatasunaren zalantza eta ekintza

Askatasunaren zalantza gizakiak nahi duena egiten duelako sortzen da. Gainera, gizakiak ekintzak egiten dituela ere esaten da. Ekintza horiek nahita edo nahigabe egin daitezke....

Isotopoak eta haien izaera

Elementu kimiko jakin baten masa desberdineko atomoak dira isotopoak. Elementu jakin batean, bi isotopo mota egon daitezke: isotopo egonkorrak eta denboraren poderioz desintegratzen direnak (isotopo erradioaktiboak).

Isotopo horien nukleoak ezegonkorrak dira eta, hortaz, pixkanaka desintegratzen dira. Abiadura konstantean gertatzen da prozesu hori, eta horren ondorioz, beste elementu batzuk sortzen dira: elementu erradiogenikoak.

1. Zertan datza eboluzioa?

Orain arte bi milioi espezie inguru baino ez daude katalogatuta; hortaz, planetako izaki bizidunen % 90 baino gehiago ez dugu ezagutzen. Lurreko espezie horiek guztiek arbaso berak dituzte, eta haien hondarrak (fosilak) harrietan gordeta geratu dira.

Duela 4.000 milioi...

Uraren propietate biologikoak

Urak funtzio biologiko garrantzitsuak betetzen ditu:

• Garraiatzailea eta termorregulatzailea: Odolak larruazala berotu eta izerdia lurrundu egiten du gorputza hozteko. Likido organikoek gorputza berotu edo hozten dute.
• Termorregulazioa: Laku eta ozeano izoztuetan bizia egotea ahalbidetzen du.
• Disolbatzailea: Disolbatzaile gisa jokatzen du; substantzia ionikoak, polarrak eta molekula anfipatikoak disolbatzen ditu.
• Biokimikoa: Hainbat erreakziotan parte hartzen du.
• Propietate fisiko-kimikoak: Molekulen arteko kohesioa eta atxikidura, bero espezifiko handia, ahalmen disolbatzaile handia, 1kg/dm³-ko dentsitatea eta ionizatzeko joera ditu.

Zelulen oreka osmotikoa eta azido-base oreka

Oreka osmotikoa eta osmosia

Uretan disolbaturiko...

Erregimenaren Hasierako Urteak (1939-1960): Zapalkuntza eta Autarkia

Gerra Zibilaren ondoren, euskal gizartea bi zatitan banaturik geratu zen:

• Erregimen aldekoak: Militarrak, falangistak, tradizionalistak eta enpresa klaseko kideak.
• Erregimen aurkakoak: Nazionalistak, anarkistak, komunistak eta sozialistak.

Erregimenaren hasierako urteetan, gizarteko zati handi batek eskubide eta ideia zapalketa ikaragarria pairatu zuen. Zapalkuntza hori politikan ere hedatu zen, 1936ko Autonomia Estatutua desegin egin baitzen.

Ekonomiaren eta Kontzertu Ekonomikoen galera

Ekonomiaren esparrua ere ukitu zuen zapalkuntzak:

• Bizkaiak eta Gipuzkoak beren kontzertu ekonomikoak galdu zituzten.
• Arabak eta Nafarroak, jazarleekin bat egin zutenez, ez zituzten galdu.

Politika:

-Pentsamenduaren Deszentrazioa:

Sei edo zazpi urteetatik aurrera, haurrak objektu baten dimentsio bat baino gehiago aldi batera kontuan hartzeko, errealitatearen hainbat ezaugarriri arreta eskaintzeko eta, norberaren ikuspuntua ez ezik, besteena ere hausnartzeko gai dira. Operazioen fasean behatzen duten gauzaren bi dimentsio koordinatzen dituzte, egoera edo zeregin bat konpontzeko. Esate baterako, edalontziaren forma zein likidoa aldi berean.

Pentsamendu Itzulgarriaren Garapena Pixkanaka-pixkanaka ulertzen dute, fenomeno zehatz bat ikusita, alderantzizko ekintzaren ondorioak baliogabetu edo ukatzen dituzten eta abiapuntura eramaten duten ekintzak —alderantzikatzearen bidezko itzulgarritasuna— edo beste baten ondorioak orekatzen dituztenak...

Curriculumaren diseinua eta garapena

Helburuen abstrakzio maila

• Helburu orokorrak: Egitasmo zabalak.
• Helburu didaktikoak: Landu beharreko edukia eta ikaslearen ikaskuntza.
• Helburu instruktiboak: Helburu espezifikoen garapen kuantitatiboa.

Helburuen taxonomia

Bloom-en taxonomia: irakaskuntza mota, ezagutza mota eta diziplinak.

Formazio prozesuak eta helburuak

• Prozesu bukatuak: Helburu instruktiboak (ikasleak garatu beharreko jokabidea, jokabidearen edukia eta jokabidea zein egoeratan azaldu behar den).
• Prozesu irekiak:
  • Helburu espresibo-esperientzialak: Topaketa (haurren ikasketa egoera deskribatu).
  • Prozedura printzipioak: Baldintza kontestual-funtzionalak.

Diseinuaren osagaiak

Eskolako edukien esanahia

Transmisioa (gizartea) eta aukeratutako edukiak.

Eduki

Tradizio Liberalaren Oinarriak

Gizabanakoa jarduera politikoaren muina da. Hori dela eta, Estatuak gizabanakoak jarduteko askatasuna izango duela bermatu behar du. Gizabanakoak norberaren interesak lortzeko ahaleginak egin ahal izango ditu, betiere lehiakortasun ekonomikoaren eta truke askeen arauen arabera.

Estatu Liberalaren Funtsezko Zereginak

• Kideen bizia babestea eta segurtasuna zaintzea.
• Beldurra eta ziurgabetasuna murriztea, bake zibila sustatuta.
• Jabetza-eskubidea ziurtatzea eta merkataritza erraztea.

Tradizio Liberalaren Ezaugarri Nagusiak

• Gizarte jarduera norberaren interesen arabera azaltzen da: lehiakortasuna.
• Gizabanakoaren askatasuna bermatzea eta askatasun ekonomikoa hedatzea.
• Jabetza pribatua defendatzen du, lehiakortasuna indartuz.
• Estatua

1. Gobernu-kideak eta funtzioak

Gobernua botere exekutiboa gauzatzen duen organoa da eta honela osatzen da:

• Presidentea: Gobernuaren gidaritza du, ministroak aukeratu eta koordinatzen ditu, eta programa politikoa Parlamentuan defendatzen du. Gobernua ordezkatzen du, baina ez Estatua (hori Erregeari dagokio).
• Presidenteordeak: Ez dira derrigorrezkoak; egonez gero, Presidenteak ematen dizkien funtzioak betetzen dituzte.
• Ministroak: Alor zehatz baten buruak dira (adib. Hezkuntza). Beren saileko politika gidatu eta gauzatzen dute, eta euren sailean ahalmen erregelamendugilea dute legeak garatzeko. Kide hauek Ministro Kontseiluan biltzen dira, organo kolegiatu nagusia baita.

2. Autonomia Estatutuak

Autonomia Estatutuak Autonomia Erkidego baten oinarrizko...

Irakurketa motak eta modalitateak

Irakurketa motak

• Piktografikoa: irudiak, ikurrak edo piktogramak interpretatzea.
• Boz gora: testua ahotsarekin irakurtzea; ahoskera eta ulermena lantzen dira.
• Isila: soinurik gabe irakurtzea; kontzentrazioa eta ulermena hobetzen ditu.
• Inferentziala: lerro artean irakurtzea, ondorioak ateratzea eta esanahi sakonak interpretatzea.
• Aisialdirako: plazeragatik irakurtzea, entretenitzeko eta gozatzeko.
• Kritikoa: testua ulertu ez ezik, aztertu, baloratu eta epaitzea.

Irakurketa modalitateak

• Fonetikoa: hitzak nola ahoskatzen diren lantzen da. Helburua ez da ulermena, baizik eta ahoskera eta fonemak zuzentzea.
• Ereduzkoa: irakasleak ozen irakurtzen du, ikasleek erritmoa, intonazioa eta irakurtzeko modua ikas dezaten.
• Gidatua: irakasleak

Viktor Shklovski eta Formalismo Errusiarra

Viktor Shklovski Formalismo Errusiarraren autore nagusietako bat izan zen. Mugimendu horren helburua literatura objektu autonomo gisa aztertzea zen, egilearen bizitza, testuinguru historikoa edo ideologia alde batera utzita, eta testuaren barne-egitura eta tekniketan arreta jarriz.

Shklovskiren ustez, literatura ez da ideiak edo emozioak adierazteko tresna hutsa; forma bera da esanahiaren sortzailea. Horregatik, literaturaren azterketak prozedura artistikoak eta testuaren eraikuntza teknikoa aztertu behar ditu.

Desautomatizazioa eta Fabula

Bere ekarpen nagusia desautomatizazioaren teoria da. Gizakiok eguneroko errealitatea modu automatikoan hautematen dugu, ohiturak gidatuta. Literaturak automatismo hori...