Isotopoak eta Eboluzioaren Froga Zientifikoak
Isotopoak eta haien izaera
Elementu kimiko jakin baten masa desberdineko atomoak dira isotopoak. Elementu jakin batean, bi isotopo mota egon daitezke: isotopo egonkorrak eta denboraren poderioz desintegratzen direnak (isotopo erradioaktiboak).
Isotopo horien nukleoak ezegonkorrak dira eta, hortaz, pixkanaka desintegratzen dira. Abiadura konstantean gertatzen da prozesu hori, eta horren ondorioz, beste elementu batzuk sortzen dira: elementu erradiogenikoak.
1. Zertan datza eboluzioa?
Orain arte bi milioi espezie inguru baino ez daude katalogatuta; hortaz, planetako izaki bizidunen % 90 baino gehiago ez dugu ezagutzen. Lurreko espezie horiek guztiek arbaso berak dituzte, eta haien hondarrak (fosilak) harrietan gordeta geratu dira.
Duela 4.000 milioi urte, biziaren sorrera xumea izan zen. Nola igaro gara sorrera xume hartatik gaur egungo espezie-aniztasunera? Eboluzioa esaten zaio funtsezko kontzeptu horri.
2. Eboluzioaren froga nagusiak
Hiru froga motak egiaztatzen dute eboluzioa gertatu dela:
- Biologikoak: Gaur egungo izaki bizidunetan oinarrituta daude.
- Paleontologikoak: Fosilak erabiltzen dituzte.
- Molekularrak: Genetikan oinarrituta daude.
2.1. Froga biologikoak
Hainbat froga biologiko daude, besteak beste:
Hezurren antolaketa eta egitura
Saguzarraren, balearen eta gizakiaren gorputz-adarren hezurrak eredutzat hartuta, ikus dezakegu animalia desberdinak izan arren, egitura antzekoak dituztela. Horrek adierazten du arbaso bera dutela eta anatomia moldatu egin dela animalia bakoitzaren beharretara.
Aztarna-organoak
Aztarna-organoak gaur egungo espezieek erabiltzen ez dituzten gorputz-atalak dira. Arbasoen bizimodua bestelakoa zela erakusten dute. Gizakiok 100 aztarna-egitura baino gehiago ditugu; esaterako, apendizea eta kokzix-ornoa (gure arbaso isatsdunen aztarna).
ADNa
Eboluzioaren froga biologiko nagusia da izaki bizidun guztiok informazioa transmititzeko sistema bera dugula: ADNa. Horrez gain, proteina eta erreakzio kimiko berak ditugu. Hori guztia ezinezkoa izango litzateke izaki bizidun guztiok arbaso bera edukiko ez bagenu.