Unibertsitatea mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Dakiguna: Esperientziaren Bidezko Ezagutza

Esperientziatik jakin ahal dugu dakiguna, gure begiekin ikusi arte ezin dugulako jakin egia edo gezurra den. Betidanik ikasi edo jakin ditugun gauzak katalogatu daitezke, guk bizi ditugulako. Adibidez, txikitatik izen batzuk gizartean oso ohikoak dira; hau da, gehienok gure gurasoei aita eta ama deitzen diegu. Baita ere, hainbat sentsazio ezagutzen ditugu kontraesanari esker; hau da, hotza ezagutzen dugu beroa ere badagoelako, eta alderantziz. Beraz, bi esperientziei izena ematen diegu, eta aldi berean, gure buruari jakin-mina pizten diogu. Orokorrean, gizakia zentzumenen bidez gidatzen da, eta hauek ematen dizkiguten esperientziak egiatzat hartzen ditugula konturatu gara.

Ezin gara inoiz guztiz ziur...

Ordutegirik gabeko eskola

Milaniren berrikuntzen artean, ordutegirik gabeko eskola lortzea zegoen; bertan, eskolak asteko egun guztietan ematen ziren, larunbatak eta igandeak barne. Gainera, ez zegoen jai-egunik, eta haurrek udan ere eskolara joateko aukera zuten. Milanirentzat, denbora zen ikaskuntza hobetzeko tresnarik indartsuena.

Barbianan bizi ziren haur gehienak testuinguru ekonomiko eta kultural txiro batetik zetozen; horregatik, eskolak egunero ematen ziren hezkuntza egokia jaso zezaten, eskola baitzen hezkuntza jasotzeko leku bakarra.

Metodologia eta ebaluazio berritzailea

Bestalde, Barbianako eskolan eguneroko bizitzarako baliagarriak izango zitzaizkien jakintzak lantzen ziren. Hizkuntzek pisu handia zuten, eta teknika audiobisualak erabiltzen...

Ikastetxean IHE aurrera eramateko erabakiak

a. Ikastetxe mailako erabakiak

• Ikastetxearen helburu linguistikoak eta baliabideak:
  • Elebiduna/eleanitza izatea, irakaskuntzan erabiliko diren hizkuntzak eta ikasleek lortu beharreko maila definitzea.
  • Trataera-irizpideak: testuinguruan duten presentziaren arabera.
  • Hizkuntza bakoitza ikasteko bideak: murgiltze goiztiarra, H1en lan sistemikoa, jatorrizko hiztunekin harremanak, etab.
  • Ikastetxearen baldintzak eta testuinguru soziolinguistikoa kontuan hartzea.
• Ikasle taldeen egoera, H1en arabera:
  • Hizkuntza berria (ez-H1) edo menderatzen duen hizkuntza (H1).
  • Ikasleak banatzea H1en arabera edo talde mistoak sortzea.
  • Ikastetxean erabiltzen diren hizkuntzak ezagutzen ez dituzten ikasleak.
• Hizkuntzen erabilera ikastetxean:

Piaget: Ikaskuntza Aktiboa eta Praktikoa

Piageten Metodologia Praktikoa

Piagetek metodologia praktikoa defendatzen du, ikaskuntza prozesu aktiboa dela uste baitu. Horregatik, ikasleek praktikaren bidez ikasten dutela dio. Adibidez, ibaiaren kasuan, bertara joan eta ura probatzeko esango zukeen, horrela ikasten baita benetan.

Nola Ikasten Dute Ikasleek Piageten Arabera?

Ikasleek nola ikasten duten azaltzeko, Piageten arabera, orekan dauden ikasleei desoreka sortu behar zaie, bai galderen bidez, bai egoera problematikoen bidez. Ondoren, desoreka horren aurrean baliabideak eman behar zaizkie, ikasleak egoera hori konpontzeko gai izan daitezen eta hortik ikas dezaten.

Ausubel: Ikaskuntza Esanguratsua

Ideia Berriak Zaharrekin Lotuz

Ausubelen arabera, ikaskuntza

Oinarrizko Kontzeptuak

Termodinamika: Transferentzia-prozesuan energiaren eta substantzien arteko erlazioak aztertzen dituen zientzia. Energia: Efektu bat sortzeko gaitasuna (EZ EP). Beroa: Gorputzen arteko energia-transferentzia mota.

Sistema Termodinamikoak

• Masaren arabera: Itxiak, irekiak.
• Energiaren arabera: Isolatuak, ez-isolatuak.
• Osagai kopurua: Sustantzia puruak, ez-puruak.
• Fase kopurua: Homogeneoak, heterogeneoak.

Sistemaren Limiteak

Adiabatikoak/diatermoak, zurrunak/higikorrak, iragazkorrak/iragazkaitzak. V eta m estentsiboak dira, T intentsiboa.

Oreka Termodinamikoa

Sistema isolatu batean denborarekiko aldagaiak ez dira aldatzen. Oreka termikoa, mekanikoa eta kimikoa. Denborarekin sistema orekan jartzen da. Prozesu kuasiestatikoak eta prozesu

Obsoleszentzia

Obsoleszentzia merkaturatu berri diren makina, tresna edo teknologia berriekin alderatuta zaharkituak iruditu dakizkiguken baina oraindik ondo funtzionatzen duten makina, tresna zein teknologiak beste arrazoirik gabe erabiltzeari uztean datza. Hainbat izan daitezke erabiltzailea oraindik erabilgarria den makina, tresna edo teknologia bat ez erabiltzera eraman dezaketen arrazoiak:

• Beharrezko mantenurako piezen eskasia (auto zaharren kasuan bezala).
• Norberarena atzeratuta utz dezaketen berrikuntzen merkaturatzea (ordenagailuen sektorean gertatu ohi den moduan).
• Erabiltzaileak erositakoaren ordezko teknologia batek merkatua monopolizatzea (Blu-ray sistemak HD-DVDarekin egin duen legez).

Hainbat fabrikatzailek euren salmentak igotzeko...

Cumminsen teoriak eta elebitasuna

Elkarrekiko mendekotasunaren teoria

Jim Cummins (1979) da teoria honen egilea. Berak dioenez, hizkuntzak ez dira gure buruan modu isolatuan funtzionatzen; hizkuntza bakoitzak bere azaleko gaitasuna (lexikoa, arau gramatikalak, ortografia...) duen arren, sakoneko gaitasuna (irakurmena, ideien antolaketa, arrazoimena...) hizkuntza batetik bestera transferitzen da. Horri transferentzia interlinguistikoa deitzen zaio (Gaspar, 2024), eta bi modutan gertatzen da: batetik, hizkuntza batetik bestera pasatzen diren elementu linguistikoen bidez eta, bestetik, hizkuntza batean garatzen diren abilezia kognitiboen trukaketaren bidez. Baina, transferentzia eman dadin, motibazio nahikoa eta bigarren hizkuntza erabili ahal izateko...

Lehen Mundu Gerra: Gerraren Bidea eta Ondorioak (1914-1918)

Lehen Mundu Gerra 1914tik 1918ra arte iraun zuen eta XIX. mendearen amaieran pilatutako arazoen ondorio izan zen. Gerraren arrazoi nagusiak inperialismoaren lehia, nazionalismoa, armagintza-lasterketa eta Europako potentzien arteko aliantzak izan ziren.

Gatazkaren hasierako arrazoia 1914ko ekainaren 28an gertatu zen, Franz Ferdinand Austriako artxidukea Sarajevon hil zutenean. Austriak Serbiari gerra deklaratu zion eta, aliantza-sistemaren ondorioz, gatazka Europa osora zabaldu zen. Bi bloke nagusi sortu ziren:

• Aliatuak edo Ententea: Britainia Handia, Frantzia, Errusia eta, geroago, AEB.
• Erdialdeko Potentziak: Alemania eta Austria-Hungaria.

Gerraren Garapena eta Versaillesko Ituna

1914an...

Zer da Artea?

Filosofia Estetikoa

Arteari buruzko galdera eta hausnarketa filosofikoak egiten dituen adarra da. Artearen definizioa, esanahia eta funtzioa aztertzen ditu.

Artearen Definizio Historikoa

Antzina, "arte" hitzak trebetasuna edo teknika esan nahi zuen, eta artisauak eta artistak berdin hartzen ziren. XVIII. mendean "arte ederrak" terminoa sortu zen, literatura, pintura, musika, arkitektura, eskultura eta dantza barne hartuz. Geroago, zinema eta argazkilaritza ere gehitu ziren.

Artearen Diziplinak eta Ezaugarriak

1. Literatura: Ezagutzara eta egiara iristeko bidea.
2. Musika: Hunkitzeko gaitasun handia du eta gizakiaren irrazionaltasunarekin lotzen da.
3. Arte Eszenikoak: Giza kondizioaren drama eta tragedia umorearekin lantzen dituzte.
4. Arte Plastikoak:

Adostasunaren Akatsak Kontratuetan

Adostasuna era aske, kontziente eta berezkoan gauzatu behar da. Kontratatzailearen borondatea zehaztean, ezin du inolako egitatek edo inguruabarrek eraginik izan.

Deuseztagarritasuna eta Akzioaren Epea

Adostasunaren akats batek ez du sorrarazten egin den negozioaren erabateko deuseztasuna edo existentzia eza. Akatsak ahalmena ematen dio kaltetua izan denari, horrela komeni bazaio, deuseztagarritasun-akzio bat egikaritzeko. Kontratua balioduna izango da, baldin eta aurkarapen-akzio hori ez bada egikaritzen.

Akzioa egikaritzeko epea lau urtekoa izango da. Gerta daiteke kontratu hori baliozkotzea ere. Jarraian, Kode Zibilak zerrendatzen dituen akatsak aztertuko ditugu:

Adostasunaren Akats Motak

1. Errakuntza

Errakuntza...