Lehen hezkuntza mailako Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Erizaintzako Arreta Prozesua (EAP)

Zer da EAP? Zergatik da garrantzitsua erizaintzan?

EAP, Erizaintzako Arreta Prozesua, erizaintzako zaintzen metodo zientifikoa aplikatzea da. Pazienteek zaintza egokia jasotzea ezinbestekoa da, eta EAPk hori bermatzen du, osasun arazoak konpontzeko ordena logikoa jarraituz.

EAPren helburuak

• Pazientearen osasun arazoak identifikatzea.
• Pazientearen egoerarako egokienak diren zaintzak prestatzea.
• Zaintzen plana abian jartzea.
• Emaitzak baloratzea.
• Pazientearen osasun arazoak era pertsonalizatuan eta arreta ordenatu eta sistematizatu baten bidez konpontzea.

EAPren ezaugarriak

• Sistematikoa: Planteamendu antolatua du eta erizaintzako jardueren sekuentzia logiko bati jarraitzen dio.
• Malgua eta dinamikoa: Edozein egoeratara

Freuden Garapen Psikosexualaren Faseak

1. Aho Aroa (0-1,5 urte)

Plazer iturria ahoa da. Fase honetan finkatzeak bi nortasun mota sor ditzake helduaroan:

• Gehiegizko saria jaso badu: Nortasun orala gara dezake, menpekoa eta konformista dena. Ahoaren bidez plazerra lortzen jarraitzeko asmoz, gehiegi jango du, erretzailea izango da edo etengabe hitz egingo du.
• Eskaerak bete ez badira: Kontrako nortasuna gara dezake, eta, helduaroan, urduritasuna eta hitz egiteko era aldakorra izango ditu.

2. Uzki Aroa (1,5-3 urte)

Gurasoek esfinterren kontrola irakasten diote. Freuden ustez, ipurdia da plazerraren iturria. Umeak plazerra lortzen du kaka egitean, baina hori beti ezin dela lortu ikasi behar du; beraz, behar den lekuan eta unean egiten ikasi beharko du....

Irakurketaren Ulermena Lehen Hezkuntzan

Irakurketa metodoak

1. Metodo Sintetikoak: Irakurtzen ikasten hasten garenean, lehendabiziko hizkien izenak ikasten ditugu, gero silabak osatzen ditugu, eta azkenik, hitzak eta esaldiak ulertzen ditugu.
   1. Metodo Tradizionala: Argazkiak erabiliz lehen hizkiak ikasiko ditu, ondoren, kartilekin hitzak eta esaldiak.
   2. Metodo Berria: Bi ideologia nagusi bereizten dira:
      • M. Montessori: Garapen fonetikoa dugu, nahiz eta entzumen, grafomotrizitate eta ikusmen ariketak sartu. Prozesuak 3 etapa ditu: 1- Giharrak landu (eskuak batez ere, idazmena lantzeko), 2- Hizkuntza zeinuen oroimen muskularra garatu; eta 3- Hitz eraketaren garaia.
      • Gateño: Helduei zuzendutako irakurmen ikaskuntza; azken aldian haurrei baita ere. Oroimenean

Antropogenesia gure arbasoetatik hasi eta gaur egungo giza espeziea eratzeko bidean egin diren prozesu eta etapen multzoa da. Oso bide luzea izan da: 4,5-7 milioi urte ingurukoa. Halaber, oso prozesu konplexua izan da, eta hainbat faktorek izan dute eragina.

Hominizazioa

Hominizazioa gizakien berariazko faktore fisiko eta biologikoak dira. Izaki bizidunak jasan ditugun aldaketak dira, denboran zehar, gure ingurumenak eraginda.

Humanizazioa

Humanizazioa kulturaren, gizartearen, teknikaren eta hizkuntzaren alorreko faktoreak dira. Espeziea gazteagotu zen heinean, gero eta urriagoa zen sen hura beste baliabide batzuekin konpentsatu behar zen, norbanakoek inguruan bizirik irauteko. Baliabide horiei guztiei esker eratu zen humanizazio prozesua.

Hominizazio

Zientzia: Definizioa eta Ezaugarri Nagusiak

Naturaren eta gogamenaren gertakarien prozesuen ezagutza arrazionala da.

Zientziaren Ezaugarriak

• Arrazionala
• Sistematikoa (ordenatua)
• Metodikoa, metodoa erabiltzen baitu.
• Egiaztagarria: Frogapenak erabiltzen direlako. Bi frogapen mota daude:
  • Logikoa (dedukzioa)
  • Enpirikoa (indukzioa, dedukzioa, behaketa, esperimentazioa)

Zientzia Motak

• Zientzia Formalak

  Matematika eta Logika. Prozesu mental, logikoez eta matematikoez arduratzen dira.

• Zientzia Enpirikoak

  Natura-zientziak eta Gizarte-zientziak. Errealitateko gertakariak eta prozesuak azaltzen dituzte.

  Aurreko ezaugarriez gain, hauek ere badituzte:

  • Objektiboak: Naturaren eta gizakiaren gertakariez arduratzen dira, haien kausak zuzentzen dituzten legeak eta ondorioak

Sentimen- eta Mugimen-Adimenaren Azpiestadioak

1. Azpiestadioa: Erreflexuen Jarduna (0-1 hilabete)

Jaiotzean, erreflexu, jarrera eta sentsazioek osatutako herentziazko muntaia du haurrak.

• Zurrupatze-erreflexua
• Begi-ninien erreflexua
• Sentsazioak

Piageten Behaketen Adibideak

Piagetek estadio horri jartzen dion etiketak jaioberriaren gaitasunez zuen ikusmolde nagusiki ezkorra islatzen du. Bere ikuspegiaren arabera, haurraren egokitze-errepertorioa biologikoki erabakitako erreflexu sinpleetara mugatzen da. Jokabide horiek ingurumeneko estimulu zehatzekiko erantzun automatikotzat jotzen dira, eta aldaketa txikiak besterik ez dituzte izaten bizitzako lehen hilabetean. Egokitzen hasten direnean, garapena gertatzen da.

2. Azpiestadioa: Lehen Moldaketak eta

1. tema: Diagnostikoa eta tratamenduak

Diagnostikoa:

Presuntziozkoa: anamnesia eta miaketa fisikoaren ondoren aztertzen dena.

Behin betikoa: proba osagarriekin baieztatzen da (TAC, analisiak...).

Goiztiarra: sintomarik ez dagoenean gaixotasuna detektatzea.

Diferentziala: antzeko sintomak dituzten gaixotasunak bereiztea.

Anatomopatologikoa: ehunen azterketa mikroskopikoaren bidez.

Nagusia: ospitaleratzearen arrazoia.

Bigarren mailakoa: ospitaleratzearen arrazoia ez dena.

Baliabideak

• Anamnesia: 2 fase: pazienteak libreki hitz egiten du eta medikuak galdetzen du.
• Miaketa fisikoa: 4 teknika: ikuspena, hastapena, perkusioa (gorputza kolpatu eta entzun) eta auskultazioa (estetoskopioarekin).

Miaketa osagarriak

• Analisi klinikoak
• Bulkada elektrikoak: ECG (bihotza)

Kirolaren Eragin Fisiko eta Psikologikoak

Kirolak eta ariketa fisikoak eragin anitzak dituzte gure organismoan eta ongizate orokorrean:

Eragin Fisikoak

• Fisikoa: Organo eta sistemen gaitasun funtzionalaren igoera, bihotz-erritmoaren jaitsiera, odol-ponpaketa igoera, birika-gaitasunaren igoera, gihar-indarraren igoera eta laktato-tasaren murrizketa.

Eragin Psikologikoak eta Emozionalak

• Psikologikoa: Maisutasuna, pazientzia, aldaketarako gaitasuna, orokortze-gaitasuna, distrakzioa, ohitura positiboak eta lasaitasuna.
• Depresioa: Norepinefrina mailak igo, gorputz-sentsazioek eta autokontrolak emozio-egoera kontrajarriak sortzen dituzte, gorputz-sasoia hobetzen da eta, beraz, egoera depresiboak prebenitzen dira.
• Arima eta aldartea: Endorfina, entzefalina,

Errealitate soziala

Errealitate soziala honela definitzen da: kanpokotasuna, koertzitibotasuna eta kolektibotasuna dituen errealitatea.

• Gizakia gizartean produktora (Eraikitzailea) eta produktua (eraikia) da.
• Independizatu, gaitasun faktikoa eta koertzitiboa ditu.
• Aktiboki nomos segurua eta ordenatua sortzen du. Oinarrizko egiak arautzen ditu, segurtasuna eta babes emozionala eman eta bizitzari zentzua ematen dio.
• Guk egindakoak gu egiten gaitu; osagarriak dira erabilerarako.

Gizakia gizartean produktora

Azalpena: ingurunarekiko joera produktibo fisiko eta mentala. Gizakia gizartean produktora da.

• Objektibazioa: produzitutakoa independizatzen da. Gizartea gizakiaren produktua da.
• Barneratzea: objektibatutakoa barneratu eta egiturak bere egiten ditu.

Pentsamendu Logikoaren Gaitasunak

• Analizatzeko gaitasuna
• Kausalitatea: Fenomeno batzuk zergatik gertatzen diren ulertzea, funtsezko eta bigarren mailako kausak sailkatuz.
• Sailkapenak egiteko gaitasuna
• Hipotesiak egiteko gaitasuna
• Erlazionatzeko gaitasuna
• Deskribatu, alderatu, behatu, sintesiak egin eta adierazteko gaitasuna

Pentsamendu logikoa garatzeko, pentsamenduaren zenbait ezaugarrik errealitatearen ulermena oztopatu dezakete.

Haur Pentsamenduaren Ezaugarriak (6)

Egozentrismoa

Kanpoko mundua norbere barne-mundutik bereizteko zailtasuna da. Egozentrismoak eragina du haurrak munduaz duen irudikapenean.

Zentratzea

Haurrak duen joera da errealitatearen alderdi bakar bat aukeratu eta kontuan izateko, ikuspuntu desberdinak koordinatzeko edo objektu baten...