Lehen hezkuntza mailako Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Teoria Funtzionalista

• Estratuen teoria: lau puntu nagusi ditu oinarri.
• Estratu sozialak faktore subjektibo, ekonomiko, politiko eta okupazionalen arabera definitzen dira.
• Estatu Batuetan: klase sozialari ez zaio garrantzi handirik ematen.

Egile Nagusiak Funtzionalismoan

Émile Durkheim

Durkheimek pentsatu zuen faktore ekonomikoak nagusi ziren ideologietara moldatzen zirela. Marxen historiaren ikuspegia ukatu zuen, gizarte-gertakizunen arrazoia bilatu behar dela defendatuz. Lanaren zatiketak desoreka berregituratzen duela eta lehia murrizten duela zioen.

Talcott Parsons

Parsonsen ustez, estruktural-funtzionalismotik dator estratifikazio soziala. Egitura eta funtzioa aztertu zituen, ekintzaren sistema orokorra osatzen duten lau sistema eta edozein sistematan...

Freuden Garapen Psikosexualaren Faseak

1. Aho Aroa (0-1,5 urte)

Plazer iturria ahoa da. Fase honetan finkatzeak bi nortasun mota sor ditzake helduaroan:

• Gehiegizko saria jaso badu: Nortasun orala gara dezake, menpekoa eta konformista dena. Ahoaren bidez plazerra lortzen jarraitzeko asmoz, gehiegi jango du, erretzailea izango da edo etengabe hitz egingo du.
• Eskaerak bete ez badira: Kontrako nortasuna gara dezake, eta, helduaroan, urduritasuna eta hitz egiteko era aldakorra izango ditu.

2. Uzki Aroa (1,5-3 urte)

Gurasoek esfinterren kontrola irakasten diote. Freuden ustez, ipurdia da plazerraren iturria. Umeak plazerra lortzen du kaka egitean, baina hori beti ezin dela lortu ikasi behar du; beraz, behar den lekuan eta unean egiten ikasi beharko du....

Sentimen- eta Mugimen-Adimenaren Azpiestadioak

1. Azpiestadioa: Erreflexuen Jarduna (0-1 hilabete)

Jaiotzean, erreflexu, jarrera eta sentsazioek osatutako herentziazko muntaia du haurrak.

• Zurrupatze-erreflexua
• Begi-ninien erreflexua
• Sentsazioak

Piageten Behaketen Adibideak

Piagetek estadio horri jartzen dion etiketak jaioberriaren gaitasunez zuen ikusmolde nagusiki ezkorra islatzen du. Bere ikuspegiaren arabera, haurraren egokitze-errepertorioa biologikoki erabakitako erreflexu sinpleetara mugatzen da. Jokabide horiek ingurumeneko estimulu zehatzekiko erantzun automatikotzat jotzen dira, eta aldaketa txikiak besterik ez dituzte izaten bizitzako lehen hilabetean. Egokitzen hasten direnean, garapena gertatzen da.

2. Azpiestadioa: Lehen Moldaketak eta

1. tema: Diagnostikoa eta tratamenduak

Diagnostikoa:

Presuntziozkoa: anamnesia eta miaketa fisikoaren ondoren aztertzen dena.

Behin betikoa: proba osagarriekin baieztatzen da (TAC, analisiak...).

Goiztiarra: sintomarik ez dagoenean gaixotasuna detektatzea.

Diferentziala: antzeko sintomak dituzten gaixotasunak bereiztea.

Anatomopatologikoa: ehunen azterketa mikroskopikoaren bidez.

Nagusia: ospitaleratzearen arrazoia.

Bigarren mailakoa: ospitaleratzearen arrazoia ez dena.

Baliabideak

• Anamnesia: 2 fase: pazienteak libreki hitz egiten du eta medikuak galdetzen du.
• Miaketa fisikoa: 4 teknika: ikuspena, hastapena, perkusioa (gorputza kolpatu eta entzun) eta auskultazioa (estetoskopioarekin).

Miaketa osagarriak

• Analisi klinikoak
• Bulkada elektrikoak: ECG (bihotza)

Kirolaren Eragin Fisiko eta Psikologikoak

Kirolak eta ariketa fisikoak eragin anitzak dituzte gure organismoan eta ongizate orokorrean:

Eragin Fisikoak

• Fisikoa: Organo eta sistemen gaitasun funtzionalaren igoera, bihotz-erritmoaren jaitsiera, odol-ponpaketa igoera, birika-gaitasunaren igoera, gihar-indarraren igoera eta laktato-tasaren murrizketa.

Eragin Psikologikoak eta Emozionalak

• Psikologikoa: Maisutasuna, pazientzia, aldaketarako gaitasuna, orokortze-gaitasuna, distrakzioa, ohitura positiboak eta lasaitasuna.
• Depresioa: Norepinefrina mailak igo, gorputz-sentsazioek eta autokontrolak emozio-egoera kontrajarriak sortzen dituzte, gorputz-sasoia hobetzen da eta, beraz, egoera depresiboak prebenitzen dira.
• Arima eta aldartea: Endorfina, entzefalina,

Errealitate soziala

Errealitate soziala honela definitzen da: kanpokotasuna, koertzitibotasuna eta kolektibotasuna dituen errealitatea.

• Gizakia gizartean produktora (Eraikitzailea) eta produktua (eraikia) da.
• Independizatu, gaitasun faktikoa eta koertzitiboa ditu.
• Aktiboki nomos segurua eta ordenatua sortzen du. Oinarrizko egiak arautzen ditu, segurtasuna eta babes emozionala eman eta bizitzari zentzua ematen dio.
• Guk egindakoak gu egiten gaitu; osagarriak dira erabilerarako.

Gizakia gizartean produktora

Azalpena: ingurunarekiko joera produktibo fisiko eta mentala. Gizakia gizartean produktora da.

• Objektibazioa: produzitutakoa independizatzen da. Gizartea gizakiaren produktua da.
• Barneratzea: objektibatutakoa barneratu eta egiturak bere egiten ditu.

Pentsamendu Logikoaren Gaitasunak

• Analizatzeko gaitasuna
• Kausalitatea: Fenomeno batzuk zergatik gertatzen diren ulertzea, funtsezko eta bigarren mailako kausak sailkatuz.
• Sailkapenak egiteko gaitasuna
• Hipotesiak egiteko gaitasuna
• Erlazionatzeko gaitasuna
• Deskribatu, alderatu, behatu, sintesiak egin eta adierazteko gaitasuna

Pentsamendu logikoa garatzeko, pentsamenduaren zenbait ezaugarrik errealitatearen ulermena oztopatu dezakete.

Haur Pentsamenduaren Ezaugarriak (6)

Egozentrismoa

Kanpoko mundua norbere barne-mundutik bereizteko zailtasuna da. Egozentrismoak eragina du haurrak munduaz duen irudikapenean.

Zentratzea

Haurrak duen joera da errealitatearen alderdi bakar bat aukeratu eta kontuan izateko, ikuspuntu desberdinak koordinatzeko edo objektu baten...

Haurtxoen Garapen Motorraren Faseak

Lehen Fasea: Ahoz Gorako Jarreraren Abantailak

Haurra ahoz gora etzanda dagoenean, hainbat onura lortzen ditu bere garapen goiztiarrerako:

1. Agitazioak eta bulkadak modu eraginkorrean agertzen dira, deskarga toniko-emozional, ariketa funtzional edo adierazpide gisa.
2. Inguruneari beha diezaioke, gorputzeko tentsioak erregulatu, nahieran mugitu, bere beharrak adierazi eta espazio jakin horretan kokatu.
3. Heldua egoera hobean dago haurraren adierazpenak ulertzeko, eta horrek komunikazioaren garapenaren oinarriak finkatzea ahalbidetuko du.
4. Haurraren esnatzea modu progresibo eta harmonikoan gertatzen da; kontzientzia-maila batetik bestera igarotzeko behar diren denboren erregulazio autonomoa errazagoa da. Ikusten da haurrak

Ikusizko komunikazioa: sarrera

Irudia elementu batzuez eta printzipio batzuez osatutako konposizio bat da; elementuak bere ezaugarrien arabera behar bezala ordenatuta daude eta konposizioa sortzen dute. Honakoak dira ikusizko konposizioko oinarrizko kontzeptuak:

Irudiaren elementuak

• Puntua
• Lerroa
• Kolorea (matiza, saturazioa, distira)
• Tonua
• Kontornoa
• Ingurua
• Norabidea
• Textura
• Eskala
• Dimentsioa
• Mugimendua

Pertzepzioaren printzipioak

Pertzepzio printzipioak dira irudiak nola antolatzen diren eta nola interpretatzen diren azaltzen duten oinarrizko irizpideak. Honako printzipioak bereizten dira:

• Pregnanzaren edo forma onaren printzipioa
• Antzekotasunaren printzipioa
• Hurbiltasunaren printzipioa
• Simetria-printzipioa
• Itxituraren printzipioa
• Jarraitasunaren printzipioa
• Norabide

Paralinguistika

Ahotsak dituen ezaugarriekin komunikazio ona lortzeko ikertzen duen arloa da, ez-ahozko komunikazioaren arloa. Hurrengo hauek biltzen ditu:

• Hitz-jarioa: hartzaileak gure mezuarekiko interesa izateko, hitz egokiak erabiltzen jakitea.
• Artikulazioa: esaten ditugun hitzak era egoki batean eta ozentasun egokiz ahoskatzea, argitasunez entzunak izateko.
• Abiadura: esandako hitzen eta esateko erabilitako denboraren arteko erlazioa da.
• Bolumena edo ozentasuna: ahotsaren intentsitatea da.
• Intonazioa: esaldiaren kurba melodikoa da. Intonazioari esker, hainbat gogo-aldarte adierazi ditzakegu, hitz berak erabili arren.

Proxemia

Gizakiek bere inguru fisikoa antolatzen duten era ikertzen du, baita horren ondorioak ere. Inguru fisikoa esaten dugunean,...