Osasun-diagnostikoa, baliabideak eta dokumentazio klinikoa: gida osoa
1. tema: Diagnostikoa eta tratamenduak
Diagnostikoa:
Presuntziozkoa: anamnesia eta miaketa fisikoaren ondoren aztertzen dena.
Behin betikoa: proba osagarriekin baieztatzen da (TAC, analisiak...).
Goiztiarra: sintomarik ez dagoenean gaixotasuna detektatzea.
Diferentziala: antzeko sintomak dituzten gaixotasunak bereiztea.
Anatomopatologikoa: ehunen azterketa mikroskopikoaren bidez.
Nagusia: ospitaleratzearen arrazoia.
Bigarren mailakoa: ospitaleratzearen arrazoia ez dena.
Baliabideak
- Anamnesia: 2 fase: pazienteak libreki hitz egiten du eta medikuak galdetzen du.
- Miaketa fisikoa: 4 teknika: ikuspena, hastapena, perkusioa (gorputza kolpatu eta entzun) eta auskultazioa (estetoskopioarekin).
Miaketa osagarriak
- Analisi klinikoak
- Bulkada elektrikoak: ECG (bihotza), EEG (garuna), EMG (muskulu eskeletikoa).
Irudiak
- Erradiografia: X izpiak.
- Erradioskopia: irudiak denbora errealean.
- TAC: irudi digitalen bidez gorputza aztertzea.
- Ekografia: ultrasoinuak; ehun bigunak eta likidoak.
- Erresonantzia magnetikoa: eremu magnetikoak eta irrati-maiztasuneko seinaleak.
- Gammagrafia eta PET: erradionuklidoak; organoen funtzionamendu molekularra.
Beste teknika batzuk
- Endoskopia: barrunbeak eta hodiak kamera duen zundarekin ikustea.
- Ikerketa zitologikoa: zelulak eta haien aldaketak aztertzea. Esfoliatiboa: azaleko zelula esfoliatuak. Ez-esfoliatiboa: likido edo ehunetako zelulak orratz bidez.
- Ikerketa anatomopatologikoa: organoak eta ehunak makroskopikoki eta mikroskopikoki aztertzea, biopsia edo autopsia bidez.
Tratamenduak
Gaixotasuna sendatzeko edo sintomak arintzeko teknikak.
- Medikoak: sendagaiak, errehabilitazioa.
- Kirurgikoak: ebakuntzak.
Efektuaren arabera
- Sendatzekoak: gaixotasuna desagertarazten dute (antibiotikoa).
- Aringarriak: sintomak murrizten dituzte.
2. tema: Osasun-dokumentazio motak
Dokumentu nagusiak
- Orri kliniko-estatistikoa: altan ematen den laburpen-fitxa nagusia, GODM biltzen duena (estatistika ofizialetarako).
- Ospitaleratzeko eskaera/baimena: medikuak eskatua.
- Anamnesia eta miaketa fisikoa: hasierako elkarrizketa, aurrekariak eta zeinuen miaketa.
- Agindu medikoak: medikazioa (dosia, maiztasuna, bidea) eta dieta.
- Miaketa osagarrien txostenak: proben emaitzak (laborategia, irudiak, endoskopia, zitologia).
- Interkontsulta-orria: beste zerbitzu bati egindako eskaera arrazoitua eta haren erantzuna.
- Anestesia-txostena: ebakuntza aurreko balorazioa, kirurgia eta ebakuntza ondorengo jarduerak.
- Txosten kirurgikoa: operazioaren xehetasunak (langileak, protokoloa, gorabeherak).
- Larrialdietako txostena: larrialdiko asistentzia laburtzen du.
- Baimen informatua: adostasun aske eta boluntarioa. Hitzezkoa edo nahitaez idatziz (kirurgiak, inbaditzaileak, arriskutsuak).
- Erizaintzako zainketen plangintza eta bilakaera.
- Erizaintzako aplikazio terapeutikoa: farmakoak emateko erregistro zehatza (dosia, bidea, erizaina).
- Erizaintzako grafikoa: bizi-konstanteak (pultsua, tenperatura, presio arteriala).
- Anatomia patologikoko txostena.
- Altako txosten klinikoa: historia klinikoaren funtsezko agiria, asistentzia amaitzean medikuak egina.
Teknikariaren lana
Diagnostikoak eta prozedurak identifikatu eta erauzi (erauzketa). Anatomia eta patologia kudeatu.
- Historia klinikoa (HK): asistentzia-gertakari guztien dokumentu multzoa.
- GODM (Gutxieneko Oinarrizko Datu-Multzoa): txosten guztiek dituzten oinarrizko datu-multzoa.
- Datu administratiboak: zentroa (izena, kodea, medikua) eta pazientea (izena, jaiotza-data, sexua, HK zenbakia).
- Datu klinikoak: osasun-egoera (aurrekariak, diagnostikoa, tratamendua, prozedurak).
Legeak eta araudiak
- 1984ko irailaren 6ko Agindua: alta-txostenaren nahitaezkotasuna arautzen du.
- 41/2002 Legea (azaroaren 14a): autonomia, informazio-eskubidea, baimen informatua, HK zaintza, konfidentzialtasuna eta tratamenduari uko egitea.
- 1093/2010 Errege Dekretua (irailaren 3a): txosten klinikoen GODM finkatzen du, komunikazio eraginkor eta estandarizaturako.
1. tema: Osasunaren determinatzaileak
- Genetika: geneek osasunean eragiten dute. Gaixotasun edo alterazio genetikoak izan ditzakegu.
- Osasun-sistema: jasotzen dugun osasun-informazioak eta arretak eragina dute. Garrantzitsuak dira estaldura, irisgarritasuna eta kalitatea.
- Ingurumena: kutsadurak eta gizarte-inguruneak osasunean eragiten dute.
- Bizimodua: ohiturek eta gure gorputza zaintzeko moduek osasunean eragiten dute.