Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Euskal Eleberri Modernoa

Euskal narratibak 1957an, José Luis Álvarez Enparantza (Txillardegi) idazleak Leturiaren egunkari ezkutua argitara ematearekin batera, bere aro modernoa estreinatzen du, eleberri modernoarena, alegia. Zer da eleberri modernoa?

Denboraren oraingotasun soilez gaindiko kontzeptua da. Prozesu hori eleberriaren forma aldatu duten aldagaietan oinarritu izan da; eta aldagai horiek guztiek eleberrigintza moderno askotarikoak eragin dituzte. Eleberri modernoaren ezaugarri nagusiak lau elementu hauek dira:

• 1. Subjektibitatea: munduaren ikuskera norberarena dela nabarmendu nahi delako;
• 2. Fragmentazioa: munduaren atxikipena nork berea duelako, eta, beraz, zatikatua delako ezinbestean;
• 3. Ironia: kritika egiteko era bat da, errealitatearen

Hazkuntza-inguru motak (helburuaren arabera)

Hazkuntza-inguru motak (helburuaren):

• Inguru orokorrak: mikroorganismo gehienek behar dituzten nutrizio-printzipio guztiak eskaintzen dituzte.
• Inguru bereziak: mikroorganismo motaren batean nolabaiteko efektua eragiten dute.
  1. Inguru aberastuak: garapena sustatzen dute; mikroorganismo jakin bat gainerakoak baino ugaritzen da.
  2. Inguru hautakorrak: dosi jakin batean mikroorganismo bat onartzen du, baina gainerakoentzat toxikoa izan daiteke (isolatzeko erabiltzen dira).
  3. Inguru bereizgarriak: mikroorganismo mota bakoitzak bertan oinarrituz azken produktu desberdinak sortzen ditu; mikroorganismo motak bereizteko balio du.

Inguru motak (egoeraren arabera)

Inguru motak (egoeraren):

• Inguru likidoak: osagai nagusia

1. Presioaren Kontzeptua eta Kalkulua

1.a) Presioaren definizioa

Presioa azalera-unitateko egiten den indarra da. Formula hau da: P = F/S.

1.b) Presioa eta azalera

Presioa azalera-unitateko egiten den indarra denez, eta bi kasuetan gorputzek pisu bera dutenez (indar bera), presioa azaleraren araberakoa izango da. A kasuan, azalera txikiagoa denez, presioa handiagoa da. B kasuan, aldiz, azalera handiagoa denez, presioa txikiagoa da.

1.c) Presio hidrostatikoaren ariketa

• Dentsitatea (d): 3500 kg/m³
• Grabitazioa (g): 9,8 m/s²
• Altuera (h): 7 cm = 0,07 m

Kalkulua: P = h ⋅ d ⋅ g

P = 0,07 m ⋅ 3500 kg/m³ ⋅ 9,8 m/s² = 2401 Pa

2. Presio Hidrostatikoa Sakonera Ezberdinetan

2.a) Galdera

(Galdera ez da ageri dokumentuan)

2.b) Presio-diferentziaren kalkulua

P₁-

Falazien Analisia eta Sailkapena

Jarraian, ohiko falazia logikoen eta argumentazio-erroreen azterketa eta zuzenketa aurkezten da, egitura eta argitasuna hobetuz.

1. Galdera Konplexua (Plurium Interrogationum)

Galdera konplexuak: Aurre-suposizioak dituena. Solaskidea nahastea helburu, bere kontra erabiltzeko baieztapenak egiteko aukera sortzen du.

2. Ad Ignorantiam (Inzidentziazko Argumentua)

Ad ignorantiam: Enuntziatu jakin bat faltsutzat jotzen da egiazkoa dela inork frogatu ez duelako, edo, alderantziz, enuntziatu bat egiazkotzat jotzea gezurrezkoa dela inork frogatu ez duelako. Adibidez: "Ez da frogatu P egiazkoa denik; hortaz, P gezurrezkoa da." Edo: "Ez da frogatu P gezurrezkoa denik; hortaz, P egiazkoa da."

3. Argudio Zirkularra (Petitio Principii)

Estatu Batuen Sorrera

Estatu Batuak britainiar inperiotik independente izan ziren lehen koloniak dira. Estatu Batuak historikoki lehen sistema demokratikoa eratu zuen Frantzia eta Inglaterra aurretik. Iritar guztiek boto eskubidea zuten, emakumeak ez, 20 mendera arte.

Koloniak eta Sistema Politikoa

13 kolonia zituen Erresuma Batuak. Sistema politiko original bat sortzen dute: errepublika federala. Kolonietan ez zegoen nobleziarik eta klero indartsurik, eta gizartearen goiko mailan inportanteenak burgesak ziren.

Hegoaldeko Kolonien Egoera

Hegoaldeko kolonietan esklabutza sistema antolatua zegoen. Haien ekonomia plantazioetan oinarrituta zegoen (kafe, algodoi, ...), langile ugari behar zitzeten Afrikatik ekartzen zituzten.

Gizarteko Taldeak

• Iparraldeko

Lan Kontratuaren Funtsezko Osagaiak

• Adostasuna: Bi alderdiek lan kontratua egiteko borondatearen adierazpena.
• Xedea: Kontratugileek trukatzen dituzten ondasunak. Adibidez, egin behar den lana edo bete behar den lanaldia. Xedeak, egingarria, legezkoa eta zehatza izan behar du.
• Kausa: Lan kontratua egiteko arrazoia.

Lan Kontratuaren Edukia

• Kontratu-mota, Alderdien

Maria Montessori: Adimen Xurgatzailea

Adimen xurgatzailea: Inkontzientetik kontzienterako bidea egiten da pixkanaka.

Garapen-planoak

Lau etapa bereizten dira haurtzarotik heldutasunera:

• 0-6 urte: Adimen xurgatzailea.
• 6-12 urte: Arrazoitzailea.
• 12-18 urte: Humanistikoa.
• 18-24 urte: Espezialista.

Haurraren autonomia eta gidariaren papera

Ikasteko gogoa bultzatzen da (autoheziketa eta autozuzenketa). Gidariaren papera: Ingurune egoki eta erosoa prestatzen duen behatzailea eta hezitzailea da; haurraren zerbitzura dago, apaltasunez, arduraz eta maitasunez.

Zentzumen-pedagogia eta ingurune prestatua

Zentzumenak aintzat hartu behar dira, errealitate fisikoarekin kontaktuan egoteko beharra baitago (materialak ukitu, hizkuntza). Ingurune prestatua: Gela zabala,...

Ezagutza eta interesa

Jürgen Habermas filosofo alemaniarrak zientzien sailkapen bat egin zuen, ikerketa gidatzen zuen interesaren arabera.

Edozein ezagutzaren atzean interes bat dago.

• Interes teknikoa: Helburua natura menderatzea da. Adibidez: fisika eta natura-zientziak.
• Interes praktikoa: Helburua beste pertsonekin komunikazioa izatea da. Adibidez: giza zientziak, historia, ekonomia.
• Interes emantzipatzailea: Helburua inor besteren menpe egongo ez den gizarte-eredu ekonomiko eta politiko bat sortzea da. Adibidez: gizarte zientziak eta filosofia.

1. Ezagutzaren Teoria

Filosofian, ezagutzaz arduratzen den arloa epistemologia da. Ezagutzarekin zerikusia duen dena aztertzen du.

Hainbat galdera sortzen dira ezagutzaren inguruan: Zer da ezagutza?, ezagutza-...

Eraldatzen ditu eta horien barruan daude harreman ondasunak, jakinik ezin direla merkantilizatu ezta administratu ere, baizik eta subjektuen artean eraikitzen diren harreman propioen arabera daudela. Sektore ez diru irabazleak eremu horretan kokatzeko gaitasuna eduki behar du, elkartasunaren bitartez.

2.1. Definizioaren arazoa

Hirugarren sektorea osatzen duten erakunde ez diru irabazleak bost ezaugarriren bidez zehaztu daitezke:

• Formalizatuak dira, hau da, maila bateraino instituzionalizatuak daude.
• Pribatuak dira, hau da, instituzionalki Estatuarengandik banatuak daude. Erakunde ez diru irabazleak ez badira gobernuaren tresneriak, horrek ez du esan nahi ezin dutela laguntzarik jaso. Gakoa da erakunde ez diru irabazleak, beraien oinarrizko egituran,

Talde baten ezaugarriak

Talde guztiek beraiek definitzen eta identifikatzen dituzten ezaugarri batzuk dituzte, eta talde bat osatzeko ezinbestekoak dira ezaugarri hauek:

1. Kideen arteko elkarrekintza sistema bat dago: Taldeak kideen artean harreman bat izan behar du, baita besteekiko beharrak identifikatu ere, horrela proposatutako helburuak lortzeko.
2. Helburu komun batzuk daude: Helburu hauek argiak, eragileak eta talde guztiaren parte-hartzea ahalbidetzen duten helburuak dira.
3. Taldeak arau sistema bat izan behar du partaideen jarrerak kontrolatzeko: Hau ezinbestekoa da giro ona egoteko. (Terapeuta zuzendari moduan, taldearen arauek antolatzen dute).
4. Talde kontzientzia: Kideak pixkanaka-pixkanaka indibidualki pentsatzetik, taldearengan pentsatzera