Zer da ad ignorantiam falazia?

Enuntziatu bat egiazkotzat edo gezurrezkotzat jotzea, ez delako frogatu kontrakoa. Ezin frogatu izana ez da, berez, frogarik.

Zein da argudio zirkularraren akatsa?

Konklusioa premisetan bertan dago, esanahi bereko arrazoiak errepikatuz. Horregatik ez du ezer berririk frogatzen.

Zer da malda irristakorra?

Domino efektua duen argudioa da: A1 onartzen bada, A2, A3 eta ondorio gaiztoak etorriko direla esaten da, frogarik eman gabe.

Euskarazko falazien gida: argumentazio-akatsen azterketa eta sailkapena

Laburpena

Dokumentuak ohiko falazia logikoak aztertzen ditu, hala nola galdera konplexua, ad ignorantiam, argudio zirkularra, ad hominem edo post hoc. Falazia bakoitzaren definizioa eta adibide labur bat ematen ditu, argumentazioan akatsak antzemateko. Irakurketa honen bidez, eztabaidetan eta testuen analisian oinarrizko erroreak identifikatzen ikasiko duzu.

Funtsezko puntuak

Galdera konplexuak aurre-suposizioak dakartza, eta solaskidea nahastea du helburu.
Ad ignorantiam falazian, ezin frogatu izana egiaztapen gisa hartzen da, eta hori akatsa da.
Argudio zirkularrean konklusioa premisetan bertan dago jada, eta ez du ezer frogatzen.
Ad hominem falazian eztabaidagaia alde batera utzi eta pertsona kritikatzen da; tu quoque horren forma bat da.
Post hoc, ergo propter hoc falazian segida kronologikoa kausa-lotura gisa hartzen da, baina ez da nahikoa.
Presazko orokortzeak proposizio partikular bat unibertsal bihurtzen du behar adina behaketarik gabe.

Frogatu zeure burua

Falazien Analisia eta Sailkapena

Jarraian, ohiko falazia logikoen eta argumentazio-erroreen azterketa eta zuzenketa aurkezten da, egitura eta argitasuna hobetuz.

1. Galdera Konplexua (Plurium Interrogationum)

Galdera konplexuak: Aurre-suposizioak dituena. Solaskidea nahastea helburu, bere kontra erabiltzeko baieztapenak egiteko aukera sortzen du.

2. Ad Ignorantiam (Inzidentziazko Argumentua)

Ad ignorantiam: Enuntziatu jakin bat faltsutzat jotzen da egiazkoa dela inork frogatu ez duelako, edo, alderantziz, enuntziatu bat egiazkotzat jotzea gezurrezkoa dela inork frogatu ez duelako. Adibidez: "Ez da frogatu P egiazkoa denik; hortaz, P gezurrezkoa da." Edo: "Ez da frogatu P gezurrezkoa denik; hortaz, P egiazkoa da."

3. Argudio Zirkularra (Petitio Principii)

Argudio zirkularra: Zerbait esan ondoren, esanahi bereko hainbat arrazoi ematen ditugu, esandakoa defendatzeko. Adibidez: "Portzelana erraz apurtzen da, oso hauskorra delako."

4. Ad Hominem (Pertsonari Erasoa)

Ad hominem: Solaskidearen kontra jotzen dute. Eztabaidagaia alde batera utzita, solaskidea kritikatzeari ekiten zaio, ustezko akatsak edo komunitatearen gabeziak aipatuz. Honen barruan sartzen da:

Tu quoque (Zu ere bai): Bestearen arrazoiei kontra egiteko, guri zuzendu nahi digun arazo edo akats berbera duela leporatzen diogu besteari.

5. Autoritatean Oinarritutako Argudioa

Norbaiten autoritatean oinarritutako argudioa: Iritzi berekoa den edo izan den autoritate bat aipatzea da. Batzuetan, solaskidea konbentzitzeko mehatxu mota jakin batzuk erabiltzea edo esaten ari garen horrek nolako ondorioak izan ditzakeen gogoraraztea.

6. Ad Populum (Jendearen Aldarrikapena)

Ad populum: Gogoa berotzeko edo sentimendu jakin batzuk pizteko erabiltzen dira. Hizlariak besteen onespena nahi izaten du, baina inolako frogarik eman behar izan gabe. Batzuetan, familian xantaia afektiboaz baliatzen diren argudioak falaziak dira.

Ex Populo (Munduaren Adostasuna)

Ex populo: Egiazkoa dela frogatzeko mundu osoa horrekin ados dagoela argudioa erabiltzen da. Adibidez: "Mundu osoak onartzen du P egia dela; orduan P egia da", eta alderantziz. Argudiaketa hau ez da baliozkoa dedukzioaren aldetik, baina jendea konbentzitzeko sekulako indarra dute.

7. Post Hoc, Ergo Propter Hoc

Post hoc, ergo propter hoc argudioa: "Horren ondoren; hortaz, hori dela kausa." Kausa faltsuzko argudioak dira. Adibidez: "B gertakaria A gertakariaren ondoren gertatu da. Hortaz, A dela kausa gertatu da B." A eta B fenomenoak bata bestearen ondoren gertatzea beharrezko baldintza da bien arteko kausazko lotura egoteko, baina ez da baldintza nahikoa. Sineskeria ugariren sorburu da argudio mota hau.

8. Presazko Orozkortzeak

Presazko orokortzeak: Proposizio partikularrak proposizio unibertsalak bihurtzea. Adibidez: "Ikasle batzuk X dira" -> "Ikasle guztiak X dira" igaro. Urrats hori egoera bakar batean eman ahal da, aukera guztiak aztertu ondoren; bestela, falaziazko konklusioa da.

9. Malda Irristakorra (Domino Efektua)

Malda irristakorra: Domino-efektua. "A1 egiten baduzu, A2 gertatuko da, A2 ondoren, A3, etab." Ondorioz: "A1 gertatu ondoren, An gertatuko da. Ez da ona A, orduan ez egin A1."