Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Erregenerazionismo Liberala: José Canalejas (1910-1912)

José Canalejas (buruzagia) sistema bideratzeko ahalegin garrantzitsuenari ekin zion, demokratikoagoa eta oinarri sozial zabalagoa izan zezan. Sistema parlamentarioa hobetzen, estatua sekularizatzen eta gizarte gaietan inplikatzen ahalegindu zen. Herrialdea modernizatzeak aldaketak ekarri zituen:

Eliza eta Estatua Banatzea

• Erlijio askatasuna.
• Erlijio monopolioa amaitzea hezkuntzan (irakaskuntza laikoa ezartzea).
• Egoitza Santuarekin negoziatzen saiatu zen.

Gobernuak Giltzarrapoaren Legea onartu zuen, Espainian erlijio-ordena berrien ezarpena mugatzeko.

Erreforma Sozialen Politika

Klase xeheen bizi- eta lan-baldintzak hobetu ziren babes sozialeko neurriekin:

• Lanaldia murriztea.
• Laneko Istripuen Legea.

FRANKISMOA

Francoren diktadura 40 urte. (botereak modu autiritarioan eta antidemokratikoan erabiltzea, immobilismoa, jarrera zalantzatia nazioartean eta aldaketa sakonak).
-Aldeko inguruabarrak eta frankismoaren oinarriak. Erregimenaren aldeko inguruabarrak (militarra, nazioartekoa, barnekoa eta erlijiokoa). Frankismoaren oinarrietan (ideologikoa ideiak laburtu, politikoa 38an Lan Foruak egin eta sozialak Frankismoak estatu kolpean laguntza jaso).
-Frankismoaren bilakaera. (Guerra Zibila amaitzean hasi zen.) Bertan, Erregimen frankistaren hasierako urteak (Bakantzea(39an IIMG hasi, Zalantzak Spren jarrerarekiko, 47an Gerra Hotza) eta Autarkia urteak( Frankismoak estatu politiko diktatoriala. politika antidemokratikoa, ekonomia politikaren ezaugarriak...

San Tomas Akinokoaren bost bideak

Jainkoaren existentzia frogatzeko, San Tomasek bost bide proposatu zituen, esperientziazko gertaera batetik abiatuta eta kausalitate eraginkorraren printzipioaren bidez.

1. Lehen bidea: Higidurari dagokiona

Zentzumenen bidez badakigu munduko gauza guztiek dutela higidura. Halaber, gauza oro beste zerbaitek higiarazten duela badakigu. Higiarazia izateko, beharrezkoa da potentzian egotea, eta higiarazteko, aktoan. Beraz, ezinbestean iritsi behar dugu lehenbiziko higiarazle horretara, akto purua den horretara; inork higiarazten ez duen horri Jainkoa deritzo.

2. Bigarren bidea: Kausa eraginkorraren izaeratik

Kausa eraginkorren segidan, begi-bistakoa da mundu hautemangarrian antolamendu bat badagoela. Ezinezkoa da gauza...

Kareharrizko ingurua eta erliebe karstikoa

• Poljeak: Hondo horizontaleko sakonune luzangak dira, aldapa malkartsuen erdian. Ur-lasterrek zeharkatzen dituzte, tarte batean edo osorik. Ur horiek bat-batean desagertu egiten dira sarbegietatik edo putzuetatik, eta lurpetik mugitzen dira.
• Dolinak edo tortak: Ura gelditzen den lekuetan sortutako barrunbe handiak dira; alboan dauden beste batzuekin lotu daitezke, ubala izeneko bilbe konplexuko barrunbeak sortuz.
• Kobazuloak: Ura iragaztean eta kareharrizko lurzoruaren pitzaduretatik galeriak eginez sortzen dira.
• Leizeak: Lurrazala lurpeko galeriekin komunikatzen dituzten irekigune estuak dira.

Inguru buztintsua

Aro tertziarioko eta kuaternarioko harri sedimentarioek osatzen dute. Ipar eta hego goi-ordokietan,...

Bilintx, Pello Errota eta Otaño: Euskal bertsolariak

Bilintx

Bilintx. Maitasun gaietan utzi digu Bilintxen sorkuntzarik bereziena. Ondoan ditugun bertsoez gain, harenak dira Behin Batean Loilan eta Triste bizi naiz eta beste bertso ezagunak.

Koldo Mitxelenaren iritziz, hura da euskal literaturan ahots benetan erromantikoena. Alabaina, ez da poeta erromantiko klasikoen gisara izakiaren zorigaiztoa txarreztera emana; baizik eta umore gazi-gozoko idazlea izan zen, umore itxuraz azalekoa edo mamirik gabea zirudiena, baina munduaren garratzetik babesteko gotorlekutzat hartu zuena.

Sentimendu handiko idazlea zen, amodioaren aurrean biluzik agertzeko lotsarik ez zuena, hain zuzen ere garaian literaturan barne-aitorpen oro bazter uztea agintzen zuen joera...

Zer da entzute aktiboa eta zein da bere helburua?

Entzute aktiboaren helburua entzuten dena modu aktiboan interpretatzea da. Ez bakarrik hitzak, baita pertsonak esan nahi duena ere: hau da, esaten ari den horren barnean dauden sentimenduak, ideiak eta pentsamenduak deszifratzen saiatzea.

Zer esan nahi du enpatia izateak?

Enpatia beste pertsonaren tokian jartzeko gaitasuna da.

Zertarako balio du?

Enpatia funtsezkoa da komunikazioan, ikuspuntu ezberdinak ulertzen laguntzen baitu. Pertsona enpatikoak arazo gutxiago izango ditu aktiboki entzuteko eta komunikazio egoki batean gertatu behar den feedback-a lortuko du.

Aktiboki entzuteko gomendioak

• Enpatia izan: Ezinbestekoa da hitz egiten ari zaigun pertsonaren tokian jartzea, esaten duenaz gain, pentsatzen

Zer da Bertsolaritza?

"Neurriz eta errimaz, kantatzea hitza, horra hor zer kirol mota den bertsolaritza". Amuriza bertsolariak honela definitu zuen bertsolaritza. Bertso bat neurri, errima eta doinuz osatuta dago. Neurriak, adibidez, hauek izan daitezke: zortziko txikia, zortziko handia, hamarreko txikia eta hamarreko handia. Doinuari dagokionez, arlo honetan ez da musika tresnarik erabiltzen, baina jatorriaren arabera hiru kategoriatan sailkatzen dira: usadiozko doinu herrikoiak, bakoitzak osaturiko doinuak eta neurriz parera datozen doinuak. Errima, berriz, bertsolariaren araberakoak izaten dira, batzuk pobreak, beste batzuk oso onak.

Historia Labur bat

Historian atzera eginez, XIX. mendean kokatuko gara, garai hartan sortu baitzen bertsolaritza....

Aro Modernoa Euskal Herrian: Foruak eta autogobernua

Aro Modernoan, Euskal Herriko foruak funtsezkoak izan ziren. Foruak legeak ziren, erkidego bakoitzak bereak, ohiturak lege bihurtuta. Hauek bizitza antolatzeko balio zuten. Erresuma guztiek arauak zehaztu zituzten, baita agintariarekiko harremanak ere. Berezitasun bat zegoen: erregearen erabakiak hartzeko ahalmena, "pase forala" izenekoa. Honen kontrako neurriak "kontrafueroak" ziren. Foruen jatorria zuzenbidean eta "carta puebla" delakoetan zegoen (hiriei emandako pribilegioak).

Foruen bilakaera historiko eta konstituzionala

Erdi Aroan, euskal lurraldeak gobernatzeko instituzioak antolatu ziren. Nafarroan, hiru estamentuetako ordezkariak biltzen ziren. Araba, Gipuzkoa eta Bizkaian, lehenbizi,...

Enpresaren Ingurunea

Enpresaren ingurunea kontrolik ez duen zenbait faktorez osatuta dago.

Ingurune Orokorra eta Espezifikoa

• Orokorra: Ekonomia bateko enpresa guztiengan eragiten duten faktoreak dira.
• Espezifikoa: Sektore bateko enpresengan eragiten duten faktore multzoa.

Ingurune Orokorreko Faktoreak

1. Demografikoak: (Zahartze prozesua)
2. Ekonomikoak: (Iraunkorrak, aldi baterakoak)
3. Politiko-juridikoak: (Legedia, Europar Batasuna, presio taldeak)
4. Teknologikoak: (I+G, hesiak: know-how, lehiakortasun hazkundea)
5. Soziologikoak: (Globalizazioa, familia, hezkuntza)
6. Ingurumena: (Energia iturriak gora, hondakinak, kutsadura)

Ingurune Espezifikoko Faktoreak

1. Bezeroak: (Kontsumitzaileak)
2. Hornitzaileak: (Lehengaiak, ekipo-ondasunak)
3. Lehiakideak: (Oraingoak, potentzialak,