Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekonomia Aberatsa

Al Andalusko biztanle gehienak nekazaritzan aritzen ziren. Labore garrantzitsuenek zerealak, mahatsondoa eta olibondoa izaten jarraitu zuten.

Ureztatzeko teknikak garatu zituzten, eta horri esker, ekoizpenak gora egin zuen. Labore berriak ere sartu zituzten:

• Kotoia
• Azukre-kanabera
• Indigoa

Hirietan, kalitate handiko eskulangintza garatu zuten: zeramika, larrugintza, etab. Al Andalus merkataritza biziko gunea izan zen. Produktuak munduko beste eskualde batzuetan saltzen ziren, eta haien truke, esklaboak eta urrea ekartzen zituzten.

Gizarte Heterogenoa

Konkistaren ondoren, musulmanak kristauekin eta juduekin toleranteak izan ziren hasieran, eta bi talde horiek Al Andalusen bizitzen jarraitu zuten. Talde boteretsuena konkistatzaileek...

Masa atomikoa eta masa molekularra

Masa atomiko erlatiboa

Masa atomiko erlatiboa = zenbat aldiz duen atomo baten masak masa atomikoaren unitatea.

Masa molekular erlatiboa

Masa molekular erlatiboa = zenbat aldiz duen molekula baten masa masa atomikoaren unitatean.

Masa molekularra

Masa molekularra = molekula bat osatzen duten atomo guztien masa atomikoen batura da. Unitatea: u.

Konposizio ehundarra

Konposizio ehundarra (elementuaren %) = n · elementuaren masa atomikoa / (konposatuaren masa molekularra) · 100

Mol eta masa molarra

Molaren definizioa

Mol = Karbono-12 isotopoaren 12 g-tan dauden atomo kopuruari dagokion oinarrizko entitateen (atomoak, molekulak, ioiek edo beste partikula batzuk) kantitatea da.

Edozein substantziaren mol batek osatzen duten...

ERREGE-ERREGINA KATOLIKOEN MONARKIA

Elisabet I.a Gaztelakoaren eta Fernando II.a Aragoikoaren erreinaldian, garai hartako monarkiarik boteretsuenetako bat izan zen.

BATASUN DINASTIKOA

1469. urtean, Elisabet printzesa -Henrike IV.a Gaztelako erregearen arreba- eta Fernando printzea -Joanes II.a Aragoiko erregearen seme eta oinordekoa- ezkondu egin ziren. 1474an, Elisabet Gaztelako erregina bihurtu zen; hala ere, gerra zibila egin behar izan zuen bere iloba Joanaren -Beltraneja izenez ezaguna- aldekoen aurka. Bestalde, Fernandok Aragoiko Koroa jaso zuen oinordetzan 1479an. Ezkontzak ez zuen erresumak batzea ekarri, batasun dinastikoa izan zen. Koroa batek zein besteak bere legeei, erakundeei, mugei eta monetari eutsi zion. Hala ere, bi monarkek...

Enpresaren Oinarrizko Kontzeptuak

Enpresa Sistema Giza

• Sistema irekia.
• Zenbait elementu konbinatu.
• Globala.
• Bere burua erregulatzen duena.

Enpresaren Elementuak

• Giza faktorea.
• Faktore materialak.
• Antolaketa.
• Ingurumena.

Enpresaren Helburuak

• Aberastasuna sortzea.
• Errentagarritasuna handitzea.
• Haztea.
• Gizarte erantzukizuna.

Enpresaren Funtzionamendu Arloak

• Merkaturatze arloa.
• Finantziazio arloa.
• Ekoizpen arloa.
• Giza baliabideen arloa.

Ingurune Orokorra

• Faktore ekonomikoak.
• Faktore soziologikoak.
• Lege-politika faktoreak.
• Ingurune teknologikoa.
• Ingurune ekologikoa.

Ingurune Espezifikoa

• Hornitzaileak.
• Bitartekariak edo banatzaileak.
• Bezeroak edo kontsumitzaileak.
• Lehiakideak.
• Finantza bitartekariak.
• Lan-merkatua.

Deslokalizazioa

Ekoizpen jarduerak herrialde industrializatuetatik...

Bitoriano Gandiaga Artetxe

Mendatan 1928ko urria 8 - 2001 urtarrila 21 Arantzazu. 13 urterekin Arantzazura fraide eta apaiz-ikasketak egitera. Arantzazun eta Foruan ikasi  Humanitateak. Zarautzen zuen nobizio-urtea. Erriberrin -> Filosofiako ikasketak eta Arantzazun Teologiakoak. Apaiztu ondoren, Arantzazun ->bizitza osoa fraide-gaien irakasle, idazle eta apaiz-lanetan. 1955-1990  seminarioko irakasle : mutikoei euskara eta esku-lanak irakatsiz. Gaztetatik olerkiak idatzi (1950 aurrena, Eriberriko Filosofiako iskaleen Gure Izarra barne-aldizkarian). Ondorengo urteetan olerkiak idazteari eutsi. 1951tik aurrera aldizkaritan hasi argitaratzen. 6 liburu argitaratu: Elorri, Hiru gizon bakarka, Uda batez Madrilen, Gabon dut anuntzio, Denbora...

Izotz Glaziarraren Eraketa

Izotz glaziarra uraren zikloaren parte da. Bi prozesuren bitartez sortzen da:

• Trinkotzea: Elur-malutak izotzezko kristal txikiz osatuta daude, eta aire asko dute. Elurra metatzen denean, presioak beheko geruzen trinkotzea eragiten du. Horrela, elur pikortsua sortzen da (aire gutxiagokoa), eta gero elur trinkoa. Prozesuak jarraitzen badu, izotz glaziarra eratuko da.
• Urtzea eta berriro izoztea: Tenperaturak gora egiten duenean, gainazaleko elurra urtzen hasten da. Geruza horiek tenperatura baxuan daudenez, ura izoztu eta izotz bihurtzen da.

Glaziar Motak

• Kasko glaziarrak: Poloetako eskualdeetan kontinente-eremu izugarriak hartzen dituzte, eta horietan izotz-masaren hedadura ez du topografiak mugatzen.
• Glaziar alpetarrak:

Tornuaren Oinarriak

Bankada: Tornuaren gainerako elementuen euskarria da. Gidari batzuk ditu goiko aldean, kontrapuntua eta orga nagusia alde batetik bestera mugi daitezen.

Buru finkoa: Bankadaren muturrean finkatutako kaxa bat da. Barruan zenbait mekanismo ditu (motorra, ardatz nagusia...).

Kontrapuntua: Luzera jakin bateko piezei eusteko erabiltzen den elementua. Puntu 1 du. Aukera ematen du pieza 2 punturen artean jartzeko.

Ebaketa Higidurak

Ebaketa higidura: Higidura hori piezak egiten du, ardatz nagusiak transmitituta.

Aintzinamendu higidura: Erremintak lantzen ari garen piezaren ardatzarekiko luzetara edo zeharka egiten duen mugimendua da. Higadura nolakoa den, zilindraketa edo aurpegiketa lortuko da.

Iraganaldi sakonerako higidura: Erremintak...

Adimena: ingurunean gertatzen diren aldaketen aurrean bizirik irauten duten izaki bizidunen egokitze-ahalmena.

Funtzio Kognitiboak

Funtzio kognitiboak: pertsonak dituen gaitasunen bidez egiten diren jarduerak burutzea ahalbideratzen dutenak dira.

Oinarrizko Funtzio Kognitiboak

Oinarrizko f.kognitiboak: memoria, eskuratu, biltegiratu eta berreskuratu.

Goi Mailako Funtzio Kognitiboak

F. kognitibo gorenak: pentsamendua, hizkuntza, sinbolizazioa.

Memoria

Memoria: aurrean ez dauden pertsona, animalia edo objektuak eta iraganeko gertaerak gogoratzeko gaitasuna. 3 prozesu; eskuratzeak, biltegiratzea eta berreskuratzea.

Eskuratzea

Eskuratzea: informazioa sartzeko prozesua da. Arreta, hautematea gertatzeko lehen urratsa. Buruak egiten ari den gauza baten gainean...

Mineralen Ezaugarriak

Mineralak honako ezaugarri hauek ditu:

1. Naturala izatea: Laborategietan eta artifizialki sortutako substantziak ez dira mineralak.
2. Jatorri ez-organikoa izatea: Izaki bizidunek sortutako substantziak ez dira mineralak (adibidez, azukrea).
3. Konposizio kimiko homogeneoa izatea: Mineralaren zati guztiak substantzia berberaz osatuak egotea.

Mineral Amorfoak eta Kristalduak

Mineralen kanpoko itxura osagaien antolamenduaren araberakoa da. Horren arabera, bi mota bereizten dira:

• Mineral amorfoak: Osagaiak ordenatu gabe dituzten mineralak dira (adibidez, agata).
• Mineral kristalduak: Osagaiak ordenan antolatuta dituzten mineralak dira. Osagaiak horrela egoteak materia kristalinoa sortzen du.

Silikatoak

Silikatoak mineral garrantzitsuak dira:...

1. Nire ama etorriko balitz , zu pozik jarriko zinateke.
   2- Zu mozkortuko bazina, anbulantzia etorriko litzateke.
   3- Ogia faltatuko balitz, gu okindegira joango ginateke.
   4- Lagunak etorriko balira, ama haserretu egingo litzateke.
   5- Ni ikastolara joango banintz, zure alboan jarriko nintzateke.
   6- Zuek etorriko bazinete , gu ez ginateke azalduko.
   7- Gu egunez joango bagina, ez ginateke beldurtuko.
   8- Ni aberatsa izango banintz, Londresera bizitzera joango nintzateke.
   9- Hi ordiziarra izango bahintz, nirekin ibiliko hintzateke.
   10- Ikasleok azkarrak izango bagina, ez ginateke ikastolara joango.
   11- Zu mendira joango bazina, osasuntsu egongo zinateke.
   12- Mendizaleak afarira etorriko balira, gu poztuko ginateke.

1. Nerea niri etorriko balitzait,