Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Bergarako Ituna (1839)

Testua: Bergarako Ituna

Testuaren sailkapena

Testu hau testuinguru historiko jakin batean kokatzen da: I. Karlistaldiaren amaieran eta iraultza liberalaren garaipenaren ondorengo garaian. Bergarako Itunaz ari gara.

Testuaren azterketa

Testu honetan, 1839an Esparterok eta Marotok sinatutako Bergarako Besarkadaren akordio multzoko hiru artikulu agertzen dira:

• Foruen mantenua: Esparterok Gorteen aurrean foruak mantentzea gomendatuko du, betiere 1837ko Konstituzioa eta Isabel II.aren agintea onartzen badira.
• Armaden integrazioa: Karlisten armadak liberalen armadan sartzeko aukera onartzen da.
• Nafarroa eta Araba: Ituna sinatu ez zuten Nafarroako eta Arabako tropei baldintza hauekin bat egiteko ateak irekita uzten zaizkie.

Iruzkina

Itun...

Bi anai eleberriaren gai nagusia eta azterketa

1. Azaldu Bi anai-ren gai nagusia eta nola garatzen den.

Bi anai-ren gai nagusietako bat desberdintasuna eta gizartearen intolerantzia da. Daniel adimen-urritasuna duen pertsona da, eta herriak ez du behar bezala ulertzen. Horrek bazterketa eta arazoak sortzen ditu. Paulok, ordea, anaia babestu nahi du eta aitari emandako hitza betetzen saiatzen da. Istorioan zehar, Danielen eta Teresaren arteko harremanak, herriaren presioak eta Carmenen mendekuak gatazka gero eta handiagoa sortzen dute. Azkenean, gatazkak tragediara eramaten ditu bi anaiak, trenak harrapatuta hiltzen direnean.

2. Nolakoa da Pauloren eta Danielen arteko harremana?

Pauloren eta Danielen arteko harremana anaien arteko maitasunean eta

1. EAEko egoera soziolinguistikoa

Euskal Herriko egoera normalizazio-prozesu konplexu batean murgilduta dago. Helburu nagusia herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzea da, euskara gizarteko alor guztietara hedatuz. Hala ere, diglosia-egoera argia da: gaztelania da hizkuntza hegemonikoa eremu gehienetan, eta euskara, nahiz eta eskolatzearen bidez hedatu den, eremu murritzagoetan bizi da.

Gizartea anitzagoa da immigrazioak ekarritako hizkuntza-aniztasuna dela eta, eta erronka nagusia euskara eremu formaletatik informaletara pasatzea da, herritarren aktibazioaren eta hizkuntzarekiko atxikimenduaren bidez, euskararen erabilera eguneroko bizitzan sustatuz eta euskal gizartearen kohesioa indartuz gaur egungo testuinguru global honetan.

2. Elebitasuna:

Sistema Eragilea

Elementuak: Sistema eragileak gizaki-makina lotura ahalbidetzen du. Sistema eragile asko daude; guk erabiliko duguna: Windows.

Osagai nagusiak

• Nukleoa edo kernela: Hardwarean oinarritzen da, gainerako moduluak kontrolatzen ditu eta horien exekuzioa sinkronizatzen du.
• Memoria administratzailea: Memoria nagusiaren (RAM) zatiak esleitu eta kudeatzeaz arduratzen da, memoria behar duten programei.
• Sarrera/irteera sistema.
• Fitxategi administratzailea: Datuen egitura mantentzen du. Fitxategiak sortzeko, jarduteko eta ezabatzeko lanak gainbegiratzen ditu.
• Babes-sistema: Programetarako edo erabiltzaileetarako sarbidea kontrolatzen duten mekanismoak kudeatzen ditu.
• Erabiltzailearen interfazea.

Sare Lokal eta Interneta

Ordenagailuek erabiltzen...

BPG: Barne Produktu Gordina

Herrialde batek denbora-aldi jakin batean (urtebetean) ekoizten dituen azken ondasun eta zerbitzuen balioa da, dirutan neurtua.

Kontabilitate Nazionala

Herrialde baten barnean aldi jakin batean egiten diren ekonomia-jarduerei buruzko informazioa jaso eta jakinarazten duten adierazleen multzoa da.

Makromagnitudeak

Faktore Kostuaren Araberako Nazio Produktu Gordina (NPGg)

Herrialdearen BPGg da, atzerriko enpresek barruan ekoitzitakoa kentzen baitu (AFE) eta enpresa nazionalek kanpoan ekoitzitakoa gehitzen (FNE).

Errenta Pertsonal Erabilgarria (EPE)

Familiek irabazten dutena eta benetan eskuragarri dutena ez da berdina, estatuaren birbanatzeko esku-hartzearen ondorioz: zerga zuzenak, enpresen banatu gabeko etekinak, Gizarte...

1. Historia Klinikoaren Ezaugarriak

7. artikulua: Intimitaterako Eskubidea

Datuak isilpekoak eta konfidentzialtasun-eskubidearen menpekoak dira; inork ez du datu horiek eskuratzeko aukerarik izango, aldez aurreko baimenik gabe.

14. artikulua: Historia Klinikoaren Kudeaketa

• 1. puntua: Zentro bakoitzean, bakarra. Paziente bakoitzaren asistentzia-prozesuei buruzko dokumentu guztiak bilduko dira, parte hartu duen profesionalaren izenarekin.
• 2. puntua: Artxiboek seguruak izan behar dute.
• 3. puntua: Edukiak egiazkoak izan behar dute. Osasun-administrariek benetakotasuna bermatuko dute, etorkizunean berriro erabili behar badira.
• 4. puntua: Zentroek historia klinikoak artxibatzeko, babesteko eta ez galtzeko neurri tekniko eta antolakuntzakoak hartuko dituzte.

Ioiak: Definizioa eta Motak

Ioi bat elektroi bat edo gehiago irabazi edo galdu duen atomo edo atomo taldea da; ondorioz, karga elektriko negatiboa edo positiboa du.

Katioiak (Ioi Positiboak)

Katioiak, edo ioi positiboak, elementu baten atomo batek elektroi bat edo gehiago galdu eta karga positiboa hartzen duenean eratzen direnak dira.

Anioiak (Ioi Negatiboak)

Anioiak, edo ioi negatiboak, elementu baten atomo batek elektroi bat edo gehiago irabazi eta karga negatiboa hartzen duenean eratzen direnak dira.

Isotopoak

Elementu baten atomoak isotopoak direla esaten da zenbaki atomiko (Z) bera dutenean, baina haien masa-zenbakia (A) desberdina denean.

Konfigurazio Elektronikoa

Elementu baten konfigurazio edo egitura elektronikoa hauxe da: elementuaren atomoen...

Foru Sistema Estatu Liberaletan Txertatzea eta Foruzaletasuna

Foruak herri bateko usadio eta ohitura zaharrak bildu eta arau multzo bihurtzen ziren, lurraldearen sistema politiko-administratiboa osatuz. Hegoaldeko euskal lurraldeak Gaztelako Koroara batzean, Gaztelako erregeak euskal foruak eta instituzioak errespetatzeko zin egiten zuen.

Euskal Foruen bidez sortutako instituzio nagusiak Batzar Nagusiak (parlamentua) eta Foru Aldundiak ziren. Foruek Euskal Herriari hainbat berezitasun eta pribilegio ematen zizkioten, besteak beste: sistema fiskal propioa, soldadutza lurralde barruan egitea eta barne-aduanak. Gainera, errege-xedapenak foruekin kontraesanean ez egoteko mekanismoak, hala nola Sobrekarta eta Foru-pasea, erabiltzen ziren.

XVI-XVII....

Hizkuntzalaritza Kontzeptuak

Kontsonanteen Sailkapena (Adibideak)

• [p]: herskari, ezpainbikari, ahoskabe
• [b]: herskari, ezpainbikari, ahoskari
• [t]: herskari, hortz, ahoskabe
• [d]: herskari, hortz, ahoskari
• [c]: herskari, sabaikari, ahoskabe
• [k]: herskari, belare, ahoskabe
• [g]: herskari, belare, ahoskari
• [q]: herskari, ubular, ahoskabe
• [m]: sudurkari, hortzarte, ahoskari
• [n]: sudurkari, hortzarte, ahoskari
• [r]: dardarkari, hortzarte, ahoskari
• [f]: igurzkari, ezpain-hortz, ahoskabe
• [v]: igurzkari, ezpain-hortz, ahoskari
• [s]: igurzkari, hortzarte, ahoskabe
• [z]: igurzkari, hortzarte, ahoskari
• [x]: igurzkari, belare, ahoskabe
• [h]: igurzkari, glotal, ahoskabe
• [j]: hurbilkari, sabaikari, ahoskari
• [l]: alboko, hortzarteko, ahoskari
• [w]: hurbilkari, ezpainbikari, ahoskari

Ez

Lagin Biologikoak

Lagin biologikoa: gernua, karkaxak, jariakinak, odola,... edo honelako materialen lagina da. Kanporaketak: ere bai lagin biologikoa, baina, gorputzak bide naturaletik baztertzen dituen hondakinak dira. Mikzioa: gernu-maskuriak beteta dagoenean gernua kanporatzea. Exudatua: odol-hodietatik gertuko ehunetara iragazten den likidoa da. Glukosuria: azukreen presentzia gernuan. Karkaxa: biriketan sortzen den mukositate lodi mota bat da.

Zertarako ateratzen da zainetako odol lagina?

Hainbat froga mikroskopioak egiteko.

Lagin biologikoetan zein analisi mota egingo dira?

• Makroskopioa.
• Mikroskopioa: mikrobiologikoa, anatomia patologikoa eta biokimikoa.

Gernuaren ohiko konposiziotik, zein aldaketa behar dira?

• Osagaiak.
• Kantitatea.
• Kolorea.
• Usaina.