Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Arendt eta Gaitzaren Hutsalkeria

Hannah Arendtek argudiatu zuen gaitza ez dela beti asmo maltzur batetik sortzen, sarritan pentsamendu kritikorik ez izatetik eta autoritatearen onarpen akritikotik baizik. Orduan, asmo maltzur baten emaitza da beti gaitza, edo plazeretik eta zalantzan jartzetik sor daiteke?

Arrazoi Pribatua eta Publikoa Kanten arabera

Immanuel Kantek, bere lan filosofikoan, funtsezko bereizketa bat ezartzen du arrazoi pribatuaren eta arrazoi publikoaren artean. Arrazoi pribatua judizio eta deliberamendu indibidualari dagokio, eta arrazoi publikoa, berriz, printzipio unibertsal eta partekatuen arabera pentsatzeko eta jarduteko gaitasunari.

Ikuspegi horretatik, ekintza gaiztoetan parte hartzen dutenek beren arrazoi pribatuak soilik...

1. Toloño Mendilerroa

1.1. Osagaiak

Abiotikoa: labarra eta mendi-hegalak. Biotikoa: mendi-mazelak. Antropikoa: mendi-oina eta harana. Paisaia naturala da labarrean eta mendi-magalean, antropikoa gainerakoan.

1.2. Erliebea

Mendilerro luzea da. Disimetria nabaria da: ezkerreko/hegoaldeko labar bertikala eta eskuinaldeko isurialde inklinatua. Toloño mendilerroa da, orogenesi alpetarrean altxatua eta deformatua. Kareharrizkoa da, izozte-urtzeak eragindako metaketekin.

1.3. Landaredia eta Klima

Mendi-hegaletan hosto erorkorreko basoak daude. Lurzoru gutxiko lekuetan arteak eta sastrakak nagusitzen dira (ingurune lehorra eta negu hotzak). Klima ozeaniko/atlantiar trantsiziokoa da.

1.4. Hidrologia

Ez da ur-gorputzik ikusten; ura karstifikazio-prozesuen...

Arnas Aparatua

Aparatu honek funtzio hauek ditu: kanpoko aireko oxigenoa hartu, odolera eraman eta, aldi berean, odoleko karbono dioxidoa atmosferara kanporatu. Arnas aparatuak bi atal nagusi ditu: birikak eta arnas bideak.

Arnas Bideak: Egitura eta Funtzioa

Arnas bideak, 1etik 6ra bitarteko atalak, kanpotik barrura ordenatuta daude:

1. Sudur-hobiak: Ahoaren gainaldeko bi barrunbe dira; airea sartu, berotu eta hezetu egiten da.
2. Faringea: Hodi gihartsu eta elastiko bat da; airea laringera eramaten du eta Digestio nahiz Arnas aparatuen elementu komuna da.
3. Laringea: Hodi labur bat da, zenbait kartilagoz osatua. Kartilagoetako bat epiglotisa da. Elikagaiak arnasbideetan sartzea galarazten du. Barruan ere ahots-kordak daude. Ahots-kordek, bibratzen dutenean,

1. Zer da iritzi publikoa?

• Adierazpen kolektiboa: Gizabanako askoren iritziaren adierazpen kolektiboa da, beren asmo, helburu, behar eta ideal komunengatik talde batean bildu direnak.
• Interes-taldeak: Gai batean interesa duen jendeak (edo gai horren emaitzaren eragina jasan dezakeenak) gai horren inguruko iritzi publikoa osatzen du.

2. Norberaren interesaren garrantzia

• Iritzi publikoa ez da denbora luzean mantentzen jendeak ez badu bere interesa erabat tartean ikusten.
• Alde psikologikotik ikusita, iritzi publikoa norberaren interesak zehazten du.
• Norberaren interesa inplikatuta dagoenean, ez da erraza iritzia aldatzea.

3. Gertaeren garrantzia iritzi publikoaren eraketan

• Iritzi publikoa gertaerekiko oso sentikorra da.
• Iritzi publikoak ez die gertaerei

Keplerren legeak eta planeten higidura

Lehenengo legea: Orbita eliptikoak

Planetak Eguzkiaren inguruan biraka ari dira orbita eliptikoak deskribatuz, eta Eguzkia elipsearen foku batean kokatuta dago. Planetak Eguzkiraino duen distantzia minimoari perihelioa esaten diogu, eta Eguzkiraino duen distantzia maximoari afelioa.

Bigarren legea: Azaleren legea

Planeta batek Eguzkiarekin lotzen dituen lerro zuzenak azalera berdinak ekortzen ditu denbora-tarte berdinetan. Planeta Eguzkitik urruti dagoenean bere abiadura motelagoa da, eta Eguzkitik hurbilago dagoenean bere abiadura bizkorragoa da.

Hirugarren legea: Periodoen legea

Planeta bakoitzak orbita osatzeko behar duen periodoaren karratua (T²) orbitako ardatzerdi handiaren (a) kuboarekiko proportzionala...

Disakaridoak: Bi Unitateko Azukreak

Maltosa

• Maltaren azukrea da.
• Ez da aske egoten.
• Bi α-D-glukopiranosa molekulaz osatuta dago.
• Erredukzio-ahalmena du.

Isomaltosa

• Almidoiaren eta glikogenoaren hidrolisitik lortzen da.
• Bi α-D-glukopiranosa molekula elkartuta ditu.
• Erredukzio-ahalmena du.

Laktosa

• Ugaztunen esnean dago.
• β-D-galaktosaz eta α-D-glukosaz osatuta dago.
• Erredukzio-ahalmena du.

Zelobiosa

• Ez dago aske.
• Bi β-D-glukopiranosaz osatuta dago.
• Erredukzio-ahalmena du.

Sakarosa

• Azukre arrunta da.
• Loreen nektarrean dago.
• Ez du erredukzio-ahalmenik.
• α-D-glukopiranosaz eta β-D-fruktofuranosaz eratuta dago.

Homopolisakaridoak

Almidoia

• Gizakiaren dietan gluzido-iturri nagusietako bat da.
• Landareen energia-erreserba osagai nagusia da (funtzio energetikoa).
• Bi glukosa-

Lotura Kimikoa: Atomoak Elkartzeko Indarra

Gas nobleak izan ezik, atomoak lotura kimiko bidez elkartzen dira elkarrekin, egoera energetiko egonkorragoa lortzeko. Lotura horri esker, atomoek energia gutxiago dute elkarrekin loturik daudenean bananduta egonda baino. Lotura kimikoa atomoen edo atomo taldeen artean eragiten duen indar bat da, atomoak elkarri loturik mantentzen dituena.

Lotura Metalikoa

Metalak dira sistema periodikoko elementurik ugarienak. Lotura metalikoa metalen atomoen artean eratzen da. Atomo metalikoek elektroi gutxi izaten dute beren azken maila elektronikoan, eta nukleoak ez ditu asko erakartzen; horregatik, galtzeko joera dute. Adibidez, sodio atomoek elektroi bakarra dute beren kanpoaldean, eta gas noble baten konfigurazio...

Mendelen Legeak eta Herentziaren Oinarriak

Mendelen lehenengo legea: Uniformetasuna

Ilarraren barietate garbiak gurutzatu zituen: bi alelo gainartzaile (AA) eta bi alelo azpirakor (aa). Landare heterozigotikoak edo hibridoak lortu zituen (Aa); landare horiek hazi horiak zituzten.

Esperimentuaren interpretazioa: Bi alelo horietatik gainartzailea baino ez da azaleratzen (A); azpirakorra (a), berriz, ezkutuan gelditzen da. Mendelen lehenengo legearen arabera, karaktere jakin baterako garbiak diren bi barietate gurutzatzean, F1 belaunaldiko banakako guztiak elkarren berdinak dira eta alelo gainartzailea duen gurasoaren fenotipo bera dute.

Mendelen bigarren legea: Segregazioa

F1 belaunaldiko landareak elkarren artean gurutzatu zituen.

Esperimentuaren

Sokrates: Biografia eta Pentsamendu Filosofikoa

Sokrates K.a. 470. urtean jaio zen, eta Atenasko gizon jakintsuenetzat hartzen zuten, baina berak ez zuen bere burua horrela ikusten. Hori bere esaldi ospetsuarekin adierazten zuen: “Nik dakidan gauza bakarra ezer ez dakidala da”. Atenasko gazteei etika, politika eta elkarrizketa-teknikak irakatsi zizkien, betiere jarrera etikoa ahaztu gabe. Demokraziaren garaian bizi izan zen, eta hura gogor kritikatzeak heriotzara eraman zuen.

Pentsamenduaren Oinarriak: Sofisten Aurka

Sokratesek ez zituen inoiz sofisten teoriak onartu, eta bere pentsamendua haiek defendatzen zuten erlatibismoaren eta eszeptizismoaren aurkakoa zen erabat.

• Antierlatibismo morala (unibertsalismoa): Balio moralak absolutuak eta

1. Biztanleria, Nekazaritza-Ekonomia eta Jaurerrien Erregimena

1.1 Trantsizio Demografikoa

Antzinako Erregimenean, jaiotza-tasa altua eta heriotza-tasa altua zen. Biztanleria ez zen nabarmen gora egiten.

Aro Modernoan, Europako biztanleriaren bilakaerak hiru fase izan zituen. XVI. mendean, hazkunde moderatua izan zen. XVII. mendean, krisia gertatu zen izurriteen eta gosetearen ondorioz. XVIII. mendean, biztanleria hazi zen, bi arrazoi zirela medio: jaiotza-tasa altua eta hilkortasunaren jaitsiera.

XVIII. mendearen bigarren erdian, Europako erregimen demografikoa aldatu zen: jende gehiago zegoenez, elikagaien eta arroparen eskaera handitu zen.

2. Pribilegioen Gizartea

Antzinako Erregimeneko Europako gizartea aristokratikoa zen, estamentuen balioak...