Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1813ko Valençayko Itunaren bidez Napoleonek koroa itzuli zion Fernando VII.ari.

Absolutismoaren Berrezarkuntza (1814-1820)

Fernando VII.ak koroa berreskuratu eta Espainiara itzuli zenean, absolutismoaren berrezarkuntza ezarri zuen. Babes handia jaso zuen; herritarrak kalera atera ziren ongietorria ematera. Elío jeneralak gidatzen zuen armadaren zati bat bere esanetara jarri zen, eta Cadizko diputatu absolutistek agiri bat idatzi zuten absolutismoa berrezartzeko eskatuz (Pertsiarren Agiria).

1814ko maiatzean, estatu kolpea jo eta bertan behera utzi zuen Cadizen egindako lana eta Konstituzioa. Horrenbestez, erregimen zaharra berrezarri zuen, pribilegioetan oinarritutako gizartea, non erregeak botere absolutua berreskuratu zuen. Erregimen zaharreko...

Kontabilitatea

Kontabilitatea deritzo enpresa baten eragiketa ekonomiko guztiak erregistratu eta emaitzen interpretazioa egiteko zientziari. Kontabilitatea elementu hauentzat ematen da: zuzendariarentzat, jabe edo akziodunentzat, langileentzat, hartzekodunentzat eta ogasunarentzat.

Kontabilitatearen Araudiak

Kontabilitatearen araudiak honako hauek dira: Merkataritza Kodea, Kontabilitate Plan Orokorra eta Kapital Sozietateen Legea.

Kontabilitate Plan Orokorra legezko testu bat da, enpresen kontabilitatearekin lotutako alderdiak arautzen dituena, eta enpresa handi, ertain eta txikiek erabili behar dute.

Ondare Multzoak

Ondare multzoak hiru multzotan bereizten dira:

• Aktiboa: Enpresaren jabetzako ondasunak eta eskubideak dira.
• Pasiboa: Ordaintzeko zorrak

1876ko Konstituzioa

Sarrera

1876ko Konstituzioa, Cánovas del Castillok bultzatuta, Gorteek eta Alfontso XII.a erregeak onartu zuten. Dokumentu publiko, juridiko eta politiko honek herritarren eskubide eta betebeharrak ezarri eta erregimenaren ezaugarriak zehaztu zituen. 1876ko ekainaren 30ean Madrilen onartu zen.

Konstituzioaren Ezaugarriak

Konstituzioak ideologia moderatua islatzen du, errege konstituzional baten eta gorteek osatutako sistema bat ezarriz. Hona hemen artikulu nagusiak:

• 11. artikulua: Estatu Konfesionala

  Estatu konfesionala ezartzen du, erlijio ofiziala katolikoa izanik, baina beste erlijioekiko tolerantzia adieraziz, eremu publikoan praktikatzen ez badira.

• 13. artikulua: Herritarren Eskubideak

  Adierazpen askatasuna eta biltzeko eta

Adingabetasunaren Erregeordetza (1833-1843)

Absolutistak Isabel II.aren etsaiak zirenez, bere ama Maria Kristinak, erregeorde gisa, gobernua liberal aurrerakoiei eman zien. Aurrerakoiek monarkia absolutua, Inkisizioa, estamentuen pribilegioak eta ondasun amortizatuak deuseztatu zituzten. 1837ko Konstituzioarekin, monarkia parlamentarioa, giza eskubideak, erlijio tolerantzia eta erroldaren araberako sufragioa ezarri ziren, non zerga gehien ordaintzen zuten biztanleriaren %5ak bakarrik zuen boto eskubidea.

Adin-nagusitasuna (1843-1868)

Erregina bihurtzean, Isabel II.ak aurrerakoiak gobernutik kendu eta liberal moderatuei agintea eman zien. Liberal moderatuak ia bere erregetza osoan egon ziren. Moderatuek, aurreko gobernuak ezarritako neurriak kendu,...

Trantsizioa: Franko hil zenetik demokraziara

Franko hil zenean, Joan Karlos Borboikoa printzea oinordeko izendatu zuten. 1973tik Franko 1975ean hil arte, Estatu eta Gobernuburu bi pertsona ezberdin izan ziren: Carrero Blanco, baina ETAk hil egin zuen, eta Arias Navarro. Franko hil zenean, Joan Karlos errege bihurtu zen, eta diktaduratik demokraziarako epealdia hasi zen. Hiru gobernu buru egon ziren: Arias Navarro, Adolfo Suárez eta Calvo Sotelo.

Arias Navarroren gobernua (1975-1976)

Arias Navarroren gobernua 1975eko azaroan hasi zen. Erreforma batzuk aurkeztu zituen, eta sektore erreformistaren pausoak hauek izan ziren:

• Gorte Frankistetako Erresuma Kontseiluko lehendakaria aldatu, eta Torcuato izendatu zuen erregeak kargurako.
• Arias Navarro boteretik

Dibisa Merkatua

Herrialde batzuek beste batzuetatik ondasunak inportatzen dituztenean, eskuarki norberaren herrialdekoak ez diren monetatan egin behar izaten dituzte ordainketak. Bi alderdi:

• Bihurgarritasuna: dibisa batek beste dibisa bat bihurtzeko duen ahalmena da.
• Dibisa merkatuetan jarduten duten finantza-bitartekariek dibisen trukeagatiko komisio bat kobratzen dute; hortaz, inportatutako salgaiaren kostuari trukearenak erantsi behar zaizkio.

Dibisen Truke-tasa

Dibisa, salgai bat da, eta zenbat eta eskari handiagoa, orduan eta prezio altuagoa, eta alderantziz. Bi truke-tasa mota daude:

• Truke-tasa zentrala: Aduana-lurralde bateko moneta-gaietako agintariek monetari ezarritako prezio ofiziala da.
• Merkatuko truke-tasa: Eskaintza-eskarien arabera

Diru Fiduziario Motak

Diru fiduziarioa bi motatakoa izan daiteke:

• Legezko dirua: arlo horretan eskumena duen erakundeak jaulkitako billeteak eta txanponak.
• Banku dirua: idazpenetan jasota dagoena, baina modu birtualean soilik existitzen dena, bankuan dagoelako.

Nazioarteko Merkataritza

Hainbat faktorek eragiten dute nazioarteko merkataritzan:

• Ekoizpen-kostuak

  Ekoizpen-kostuek eragin erabakigarria dute ondasunen eta zerbitzuen salmentarako ezarritako prezioetan, eta bi faktore hauen araberakoak dira: zer ekoizpen-bitarteko dauden eta zer teknologia erabiltzen den.

• Eskaria

  Eskariak nazioarteko merkataritza sustatzen du. Izan ere, praktikan, oso zaila da herrialde batek bere kabuz bertako biztanleen lehentasunak edo zaletasunak asetzeko beharrezko guztia

1. Energia Berriztagarriak

Berrizta daitekeena. Naturalki berriztatzen diren baliabideak dira, giza ikuspegitik agortzeko arriskurik ez duen energia-iturria. Esate baterako, eguzkia, haizea, biomasa, etab.

2. Errekurtso Energetikoa

Energia-iturri batetik eskuragarri dagoen energiaren kantitatea; hau da, energia-iturri horretatik ustiatu egin daitekeen kantitatea.

3. Energia Nuklearra

Atomo-nukleo astun bat bi nukleo arinetan zatitzen denean energia asko askatzen du bero moduan. Prozesu horri fisio esaten zaio, eta hori da, hain zuzen, zentral nuklearretan erabiltzen dena. Uranioaren isotopoak neutroiekin bonbardatzen dira, nukleoa zatitzean sortzen den bero-energia energia elektriko bihurtzeko.

4. Tenperaturaren Inbertsioa

Lainoa edo kea gora joan...

Kanten Filosofia Kritikoa

Kantek giza adimenaren ahalmenak norainokoak diren aztertu zituen, arrazoimenaren kritika eginez. Kritika horren bidez, zientziaren ikerketa eta azalpen arrazionala noraino irits zitekeen aurkitu nahi zuen. Azterketa hori Arrazoimen Hutsaren Kritika lanean jaso zuen, "Zer ezagut dezaket?" galderari erantzun nahian.

Honako ondorio honetara iritsi zen: zientzia formalaz gain (logika eta matematika), oinarri enpirikoa duenaz bakarrik lor daiteke ezagutza unibertsal eta ziurra. Oinarri enpirikorik ez duena ezin da ezagutza zientifikoaren aztergai izan. Lan horretan ere, gizakiaren jokabide morala oinarri duen zientzia praktikoaren eta unibertsalaren beharra aldarrikatu zuen.

Arrazoimen Praktikoa eta Erlijioa

"Zer egin behar...