Dibisa Merkatua: Truke-tasen eta Moneta Sistemaren Azterketa
Dibisa Merkatua
Herrialde batzuek beste batzuetatik ondasunak inportatzen dituztenean, eskuarki norberaren herrialdekoak ez diren monetatan egin behar izaten dituzte ordainketak. Bi alderdi:
- Bihurgarritasuna: dibisa batek beste dibisa bat bihurtzeko duen ahalmena da.
- Dibisa merkatuetan jarduten duten finantza-bitartekariek dibisen trukeagatiko komisio bat kobratzen dute; hortaz, inportatutako salgaiaren kostuari trukearenak erantsi behar zaizkio.
Dibisen Truke-tasa
Dibisa, salgai bat da, eta zenbat eta eskari handiagoa, orduan eta prezio altuagoa, eta alderantziz. Bi truke-tasa mota daude:
- Truke-tasa zentrala: Aduana-lurralde bateko moneta-gaietako agintariek monetari ezarritako prezio ofiziala da.
- Merkatuko truke-tasa: Eskaintza-eskarien arabera dibisa-merkatuan moneta bakoitzak duen kotizazioa adierazten du.
Merkatuko Truke-tasaren Aldaketak
Merkatuan, dibisa batek beste batekiko duen truke-tasa eskaintza-eskarien legearen arabera aldatzen da. Bi aukera:
- Balio-irabaztea: Dibisa bat urria denean, bai eskaria handia delako bai beste dibisa batzuekin alderatuz gutxi dagoelako, haren prezioa igotzen da.
- Balio-galera: Dibisa bat ugaria denean, gehiegizko eskaintza dagoelako edo beste dibisa batzuen eskaintzarekin alderatuta gehiago dagoelako, balioa galtzen du.
Dibisen Eskaria Nazioarteko Merkatuan
Arrazoi nagusiak:
- Ondasunen eta zerbitzuen esportazioak eta inportazioak: Esportatzaileak ezartzen du zer monetatan egin nazioarteko transakzio jakin bat. Inportatzean aurkakoa gertatzen da: herrialde inportatzaileak eskatutako monetarekiko truke-tasa jaitsi egiten da.
- Inflazio-tasa: Herrialde batean inflazioak gora egiten badu baina ez gainerako herrialdeetan, prezioak igotzen dira eta esportazioak murrizten dira.
- Interes-tasa: Diruaren prezioa beti dago lotuta dibisa batekin.
- Balio-irabazteen edo balio-galeren aurreikuspenak: Etorkizunari begira sortutako espektatibek ere eragina dute truke-tasan.
- Moneta-gaietako agintarien jarduna: Europako Banku Zentralak ikusten badu merkatu truke-tasa oso urrun dagoela truke-tasa zentraletik, euroak erosiz edo salduz esku hartzen du.
Moneta-sistema Motak
Gaur egun hauek erabiltzen dira:
- Flotazio garbia: Hori da sistema ohikoena. Haren ezaugarri nagusia da moneta-gaietako agintariek ez dutela esku hartzen.
- Flotazio zikina: Aurrekoaren aldaera bat da. Sistema horretan ere jarduten uzten zaio merkatuari, baina batzuetan moneta-gaietako agintariek esku hartzen dute.
- Truke-tasa doigarria: Flotazio garbiaren sistema bezala, eskaintza-eskarien legearen mende dago, eta flotazio zikinaren sisteman bezala, batzuetan merkatuan esku hartzen da.
- Truke-tasa finkoa: Norberaren dibisaren kotizazioa finkatzeko, erreferentzia-dibisa bat baliatzen da.