1876ko Konstituzioa: Monarkia Borboitarraren Berrezarpena

1876ko Konstituzioa

Sarrera

1876ko Konstituzioa, Cánovas del Castillok bultzatuta, Gorteek eta Alfontso XII.a erregeak onartu zuten. Dokumentu publiko, juridiko eta politiko honek herritarren eskubide eta betebeharrak ezarri eta erregimenaren ezaugarriak zehaztu zituen. 1876ko ekainaren 30ean Madrilen onartu zen.

Konstituzioaren Ezaugarriak

Konstituzioak ideologia moderatua islatzen du, errege konstituzional baten eta gorteek osatutako sistema bat ezarriz. Hona hemen artikulu nagusiak:

• 11. artikulua: Estatu Konfesionala

  Estatu konfesionala ezartzen du, erlijio ofiziala katolikoa izanik, baina beste erlijioekiko tolerantzia adieraziz, eremu publikoan praktikatzen ez badira.

• 13. artikulua: Herritarren Eskubideak

  Adierazpen askatasuna eta biltzeko eta elkartzeko eskubidea bezalako herritarren eskubideak zehazten ditu.

• 18. artikulua: Subiranotasun Partekatua

  Subiranotasun partekatua ezartzen du, Gorteek eta Erregeak botere legegilea partekatuz.

• 19. artikulua: Gorteak

  Gorteak bi ganberaz osatuta daude: Senatuak eta Diputatuen Kongresuak.

• 20. artikulua: Senatuaren Osaketa

  Senatariak ez ziren demokratikoki aukeratzen, Erregeak izendatzen zituen edo kargu jakin batzuk zituztenek zuzenean lortzen zuten titulua.

• 28. artikulua: Sufragioa

  Ez du sufragio mota zehazten. 15 urtez sufragio zentsitarioa erabili zen.

• 50. artikulua: Botere Betearazlea

  Botere betearazlea Erregearen esku dago.

• 75. artikulua: Legeen Aurreko Berdintasuna

  Legeen aurreko berdintasuna ezartzen du (Batasun Juridikoa).

Testuinguru Historikoa eta Ondorioak

I. Errepublikaren ondoren, Cánovasek monarkia borboitarra berrezartzea bultzatu zuen, Alfontso XII.a errege izendatuz. Konstituzio berri bat idatzi zen, hasieran sufragio unibertsalarekin, baina 1878an sufragio zentsitarioa berrezarri zen. 1890ean gizonezkoen sufragio unibertsala onartu zen.

Cánovasen helburua konstituzio malgu bat sortzea zen, egonkortasuna bermatzeko. Konstituzio hau 1931ra arte egon zen indarrean, Primo de Riveraren diktaduraren garaia salbu (1923-1930).

Sistema bipartidista bat ezarri zen, Cánovasen alderdi kontserbadorearen eta Sagastaren alderdi liberal-fusionistaren arteko txandakatzearekin. Honek, ordea, beste alderdi politikoak baztertu zituen, eta kazikismoa eta putxerazoak erabili ziren sistema mantentzeko. Kazikismoak nekazaritza eremuetan eragin handia izan zuen, hauteskundeak manipulatuz.

1885ean Alfontso XII.a hil zen, eta Maria Cristina erreginaorde bihurtu zen. Konstituzio honek garrantzi handia izan zuen sistema politiko berria ezarri, foruak deuseztatu eta egonkortasun politiko bat (nahiz eta mugatua) lortzeagatik.