Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Muskuluak: Sarrera eta Funtzio Nagusiak

Muskulu-ehunak uzkurtzeko gaitasuna du. Uzkurdura horiek gorputzaren atal ezberdinak mugiarazten dituzte. Muskulu-zuntzekin batera, ehun konektiboak muskulu-zelulentzako nerbioak eta kapilarrak zuzentzen ditu.

Giza gorputzean hiru muskulu mota nagusi daude, bakoitzak funtzio espezifikoak betetzen dituelarik:

• Muskulu Eskeletikoa: Hezurrak mugitzen ditu, borondatezko mugimenduak ahalbidetuz.
• Bihotz-Muskulua (Kardiakoa): Odola bihotzetik ponpatzen du, zirkulazio-sistemaren funtsezko atala izanik.
• Muskulu Leuna: Barrai hutsetatik igarotzen diren gaiak (elikagaiak, airea, etab.) eta odol-hodietako odola mugitzen ditu, nahigabeko mugimenduak burutuz.

Orokorrean, muskulu-sistemak gorputzari egitura ematen dio eta...

Azterketa zertan datza?

• Artezteko makinaren funtzionamendua eta eragiketak ezagutzea.
• Harri urragarria zer den jakitea.
• Artezteko ebaketa-abiadura, aurrerapena eta iraganaldi-sakonera zer diren jakitea.

Harri urratzaile baten dimentsioak zeren menpe daude?

• Kanpo-artezketa zilindrikoa.
• Barne-artezketa zilindrikoa.
• Artezteko laua.

Harri urratzailea osatzen duten elementuak

Ezaugarri garrantzitsuena espezifikazioa da. Harria osatzen duten elementuak:

• Urratzaile mota.
• Ale-tamaina.
• Gogortasun-maila.
• Egitura.
• Aglomeratzailea.

Zer da urratzailea, nola sailkatzen da eta zein erabiltzen da gehien?

Mekanizatu berri den piezaren material-harroketa burutzen duen harriaren gunea da. Ale eran aurkezten da. Naturalak edo artifizialak izan daitezke. Gehienak artifizialak...

Gizarte trebetasunak

Zer esaten du V. E. Caballok gizarte trebetasunei buruz?

Pertsona batek gainerakoekin harremanetan erabiltzen dituen portaeren multzoa da. Portaera horien bidez, pertsonak bere sentimenduak, jarrerak, desioak, iritziak eta eskubideak modu egokian adierazten ditu, besteenganako errespetua mantenduz. Horrela, sortzen diren arazoak konpontzen ditu eta etorkizunean gerta daitezkeenak prebenitzen laguntzen du.

Besteekin harremanak izateko ditugun ohitura, portaera, pentsamendu eta emozioen multzoa dira gizarte-trebetasunak.

Pertsonaren ongizaterako eta autoestimurako duten garrantzia kontuan izanik, eta jakinik besteekin ditugun harremanen ondorioetatik ihes egitea ezinezkoa dela (ikasketetan, lanean, familian edo beste edozein...

Jarrera ekintzailea

Jarrera ekintzailea duen pertsona merkatuan negozio-aukerak aurkitzeko gaitasuna duena da. Jarrera eta trebetasun egokiak dituen pertsona da, eta horretarako behar diren baliabideak lortzeko eta antolatzeko gaitasuna du.

Ekintzaile motak eta profilak

Ekintzaile motak

• Intraekintzailea: Besteen kontura ibiltzen den langilea da.
• Ekintzaile independentea: Norberaren kontura aritzen dena.

Ekintzaile profilak

• Ekintzaile bokazioduna: Produktu edo zerbitzu berri bat ekoizten edo merkaturatzen duen pertsona.
• Langile esperientziaduna: Enplegu bat izanik, bere kontura aritzeko asmoa duen pertsona da.
• Enpresa spin-offa: Enpresa berria jada eratuta zegoen enpresa batetik sortzen da.
• Spin-off akademikoa: Enpresa-proiektuak unibertsitate batean

Polizia-eleberriaren esanahia

Polizia-kontakizunetan krimen baten istorioa kontatzen da. Krimenaren egilea ezezaguna da ia beti, eta amaieran, behaketan eta ikerketan oinarritutako arrazoitze-prozedura baten bidez (normalean detektibe bati esker) jakiten da nor den kriminala.

Polizia-eleberriaren ezaugarriak eta jatorria

Generoa XIX. mendearen lehen erdialdean sortu zen, Edgar Allan Poe-ren eskutik. 1841. urtean eman zion hasiera generoari Rue Morgue kaleko hilketak, Marie Rogêt-en misterioa eta Gutun ebatsia lanekin.

Estatu Batuetan sortu bazen ere, Britainia Handian garatu zen generoa Arthur Conan Doyle-ren eskutik, Sherlock Holmes liburuarekin. XX. mendearen hasieran, Agatha Christie idazle emankorra gailendu zen, Hercule Poirot eta Miss Marple...

Monera Erreinua

Monera erreinuan zelula bakar eta prokariotiko guztiak daude, hau da, nukleorik gabekoak. Hauek dira forma nagusiak:

• Kokoak: Borobilak dira.
• Estreptokokoak: Elkartutako kokoak.
• Baziloak: Bastoi itxurakoak.
• Bibrioak: Koma itxurakoak.
• Espirilioak: Espiral itxurakoak.

Elikadura motaren arabera, honela sailkatzen dira:

• Autotrofoak: Beren kabuz elikatzen dira.
• Heterotrofoak: Beste bizidun bat edo horrek egindakoa janez elikatzen diren izaki bizidunak.
• Hartzitzaileak: Substantzia bat beste batean bihurtzen dutenak.
• Saprofitoak: Hildako izakiak jaten dituztenak.
• Bizkarroiak: Beste izaki batzuen kontura bizi direnak.

Protista Erreinua

Protista erreinukoak eukariotikoak eta izaki bizidun sinpleak dira.

Protozooak

Zelulabakarrak eta heterotrofoak dira:...

Gerra Ondorengo Urteak: Isiltasunetik Berpizkundera

Gerra ostean ia erbateko isiltasuna egon zen euskal letretan. Gaztelaniak hartu zion lekua euskarari. Isiltasun hori Telesforo Monzonek urratu zuen. Berak idatzi zituen lehen bertso libreak, 1945. urtean (Mexikon): Urrundik, bake-oroi. Euskal Herrian, Salbatore Mitxelenak Arantzazu poema argitaratu zuen, 1949an.

Aldizkari Aipagarrienak

• Egan
• Euzko-gogoa
• Egan (euskara hutsean)
• Otoizlari
• Zeruko argia
• Jakin

Telesforo Monzon: Politikaria eta Idazlea

Gerra ostean Mexikora ihes egin zuen. Hasieran Erromantizismoaren eragina jaso zuen, eta azkenean sinbolismorako joera agertu zuen, poesia narratiboa eginez. Obra nagusiak:

• Urrundik, bake-oroi
• Gudarien egiñak

Jokin Zaitegi eta Euzko-Gogoa Aldizkaria

Arrasateko apaiz...

Odol-hodiak

Odola eramateko sistema itxia osatzen dute.

• Arteriek bihotzetik odola eramaten dute.
• Arteria txikiagotan zatitzen dira: arteriolak.
• Kapilarretan zatitzen dira (elkartruke-gunea).
• Kapilarrak benuletan elkartzen dira.
• Benulek benak osatzen dituzte.
• Bena nagusiek odola bihotzera eramaten dute.

Arteriak

Ehunetara O₂ asko duen odola eramaten dute (kontuz biriketako arteriekin, salbuespena baitira).

Arterien egitura eta funtzioa

Hiru geruzako paretak dituzte:

• Kanpokoa: ehun konjuntibozkoa, elastikoa, presio sistolikoa “xurgatzeko” (adinean gogortzen da, tentsioa igoz).
• Erdikoa: muskulu leuna.
• Barrukoa: ehun epiteliala (endotelioa).

Egitura honek sendotasuna eta malgutasuna ematen die: odola bihotzetik irtetean, arteriak dilatatu eta uzkurtu egiten...

Kontabilitate Eragiketen Laburpena

Ondorengo ataletan, enpresaren ohiko jarduerari dagozkion kontabilitate-eragiketak zehazten dira, dagozkien kontu-kodeekin batera.

1. Erosketa, Deskontua eta Garraioa

Erosketa 2.800 € ordaindu da. Fakturan %5eko deskontua aplikatu da, eta garraioa 130 € izan da, BEZ barne. Kontabilizazioa: 2.790 (600) 502,2 (472) (400) 3.292,2

2. Aurreko Erosketaren Akatsak eta Negoziazioa

Aurreko erosketa akatsekin. Hornitzaileak onartu du 2.200 €-tan uztea, %5eko deskontua mantenduz. Kontabilizazioa: 672,6 (400) (608) 570 (472) 102,6

3. Elkarte Anonimoaren Obligazioen Kobrantza

Elkarte anonimoaren obligazioak. 1.500 € kobratu behar dira banku bidez. Aurretik %18ko atxikipena egin da. Kontabilizazioa: 1.215 (572) 285 (473)...