Bizidunen erreinuak: Monera, Protista, Fungi eta Plantae
Laburpena
Dokumentuak bizidunen erreinuen sailkapena azaltzen du: Monera, Protista, Fungi eta Plantae. Erreinu bakoitzaren ezaugarri nagusiak, zelula mota, elikadura modua eta talde nagusiak aztertzen dira. Ikasleak erreinu bakoitza bereizten eta bere adibideak identifikatzen ikasiko du.
Funtsezko puntuak
- Monera erreinuko izakiak zelula prokariotikoak dira, nukleorik gabekoak, eta kokoak, baziloak, bibrioak eta espirilioak bezalako formak dituzte.
- Protista erreinukoak eukariotikoak dira; protozooak heterotrofoak dira eta talofitoak autotrofoak.
- Fungi erreinukoak eukariotikoak eta heterotrofoak dira, eta likenak onddo eta alga zelulabakarren sinbiosia dira.
- Plantae erreinukoak zelulanitzak, autotrofoak eta eukariotikoak dira, eta lehorrekoak dira zurtoina, hostoak eta sustraiak dituztelako.
- Espermatofitoak haziak dituzten landareak dira; gimnospermoak fruiturik gabeko haziak dituzte eta angiospermoak lorea eta fruitua.
- Monera erreinuko izakien elikadura moten arabera autotrofoak, heterotrofoak, hartzitzaileak, saprofitoak eta bizkarroiak daude.
Monera Erreinua
Monera erreinuan zelula bakar eta prokariotiko guztiak daude, hau da, nukleorik gabekoak. Hauek dira forma nagusiak:
- Kokoak: Borobilak dira.
- Estreptokokoak: Elkartutako kokoak.
- Baziloak: Bastoi itxurakoak.
- Bibrioak: Koma itxurakoak.
- Espirilioak: Espiral itxurakoak.
Elikadura motaren arabera, honela sailkatzen dira:
- Autotrofoak: Beren kabuz elikatzen dira.
- Heterotrofoak: Beste bizidun bat edo horrek egindakoa janez elikatzen diren izaki bizidunak.
- Hartzitzaileak: Substantzia bat beste batean bihurtzen dutenak.
- Saprofitoak: Hildako izakiak jaten dituztenak.
- Bizkarroiak: Beste izaki batzuen kontura bizi direnak.
Protista Erreinua
Protista erreinukoak eukariotikoak eta izaki bizidun sinpleak dira.
Protozooak
Zelulabakarrak eta heterotrofoak dira:
- Rizopodoak: Pseudopodoak dituzte eta horien bidez mugitzen dira.
- Ziliatuak: Zilioekin mugitzen dira, zapata-zola baten itxura dute.
- Flagelatuak: Flageloak erabiltzen dituzte mugitzeko.
Talofitoak
Zelulabakarrak zein zelulanitzak izan daitezke, eta autotrofoak dira:
Talofito Zelulabakarrak
- Euglena: Flageloarekin mugitzen da.
- Diatomeak: Kutxa garden erako batean bizi diren talofitoak.
- Volvox: Kolonia esferikoak osatzen dituzte.
Talofito Zelulanitzak
- Klorofitoak: Alga berdeak.
- Feofitoak: Alga marroiak.
- Rodofitoak: Alga gorriak.
Fungi Erreinua
Fungi erreinukoak eukariotikoak, heterotrofoak eta zelulabakarrak zein zelulanitzak dira.
Onddo Zelulabakarrak
Hauek dira onddo zelulabakarren elikadura motak:
- Hartzitzaileak: Substantzia bat beste batean bihurtzen dutenak.
- Saprofitoak: Hildako izakiak jaten dituztenak.
- Bizkarroiak: Beste izaki batzuen kontura bizi direnak.
Onddo Zelulanitzak
Adibideak: Txanpiñoiak eta setak.
Likenak
Onddo eta alga zelulabakarren arteko sinbiosia dira.
Plantae Erreinua
Plantae erreinukoak zelulanitzak, autotrofoak eta eukariotikoak dira. Lehorrekoak dira, toki finkoa dute eta zurtoina, hostoak eta sustraiak dituzte.
Briofitoak
Uretatik gertu daude, oso sinpleak direlako, eta rizoidea, kauloidea eta filoidea dituzte.
Teridofitoak
Uretatik gertu daude eta zurtoin gogorragoa dute, taloa deritzo. Goroldioak baino handiagoak dira.
Espermatofitoak
Haziak dituzten landareak dira.
Gimnospermoak
Fruiturik gabeko haziak dituzten zuhaitzak dira:
- Ginkgo biloba: Hosto zabalak dituen landarea.
- Welwitschia: Hostoak 2 edo 3 metrokoak dira.
- Koniferoak: Zurtoin gogorra eta hosto fin eta luzeak dituzte.
Angiospermoak
Fruitua eta lorea dituzte, lorea ugaltzeko organoa izanik.
- Zuhaitzak: Handiak eta enborra dutenak.
- Zuhaixkak: Zurtoin txikiak dituztenak.
- Belarkarak: Zurtoin egurkarik ez dutenak.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zer dira monera erreinuko izakiak?
Monera erreinuan zelula bakar eta prokariotiko guztiak daude, hau da, nukleorik gabekoak. Kokoak, estreptokokoak, baziloak, bibrioak eta espirilioak dira forma nagusiak.
Zein dira likenak?
Likenak onddo eta alga zelulabakarren arteko sinbiosia dira.
Zer da gimnospermoen ezaugarri nagusia?
Gimnospermoak fruiturik gabeko haziak dituzten zuhaitzak dira. Adibideak ginkgo biloba, welwitschia eta koniferoak dira.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.