Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Muskulu Sistema: Sarrera eta Funtzioa

Muskulu Sistema mugimenduen arduraduna da. Muskulu eskeletikoek hezurrak mugiarazten dituzte, bihotz-muskuluak odola, eta muskulu leunak odol-hodietako odola mugiarazten du.

Muskulu eskeletikoak gorputzaren %40-45 dira eta borondatezkoak dira. Muskulu eskeletikoaren uzkurdura egiteko energia behar da; O₂ beharrezkoa da, bestela hartzidura sortzen da.

Muskulura ailegatzen diren odol-hodi handiak faszikulu muskularraren arteko ehun konektiboan kokatzen dira eta muskulu osoan zehar adarkatzen dira. Odol-hodi hauetatik adar txikiak irteten dira, zuntz muskularraren artean zuntzen direnak, eta hauetatik kapilarrak sortzen dira. Beraz, muskuluaren inguruan kapilar-sare bat eratzen da, eta honen bidez elikatzen...

Beroketaren Faseak

Entrenamendu edo jarduera fisiko bat hasi aurretik, ezinbestekoa da gorputza behar bezala prestatzea. Hauek dira beroketa baten oinarrizko faseak:

• Korrikaldi arina: Gorputzaren tenperatura igotzeko eta sistema kardiobaskularra aktibatzeko.
• Mugikortasun ariketak: Giltzadurak lubrifikatzeko eta mugimendu-aukera zabaltzeko.
• Gihar-luzaketak: Muskuluak malgutzeko eta lesioak prebenitzeko, bereziki luzaketa dinamikoak.
• Indartze ariketak: Intentsitate baxuko ariketak, landuko diren gihar-talde nagusiak aktibatzeko.

Elikadura Osasuntsuaren Gakoak

Hauek dira gure gorputzak egunero behar dituen mantenugai edo nutriente nagusiak: proteinak, karbohidratoak, lipidoak, ura, mineralak eta bitaminak.

Proteinak

Gure gorputzeko zelulak, ehunak eta...

Sedentarismoaren ondorioak

Jarduera fisikoa ez egitearen ondorioak edo bizitza sedentarioaren kalteak, ordea, oso nabarmenak dira:

• Gehiegizko pisua eta obesitatea: neurri berean, jarduera eza eta elikadura desegokiarekin zuzenean erlazionatuta.
• Immunitate-sistema: jarduera fisikoa egiten ez dutenek erraztasun handiagoa dute arnas infekzioak jasateko.
• Minbizia: jarduera fisikorik ez egitea koloneko minbiziarekin erlazionatuta dago.
• Hipertentsioa: jarduera ezak zainak eta arteriak gogortzen ditu, tentsio hori igoaraziz.
• Odoleko kolesterola eta azukrearen oreka: jarduera fisikoarekin, kolesterolaren maila gutxitzen da eta azukrea orekatuago edukitzeko aukera ematen digu, diabetesa izateko arriskua txikituz.
• Miokardio infartua: bihotzaren arteriak estutzen

...

GIHARREKO LESIOAK:

1. Agujetak

Gure entrenamendu maila baino ekintza fisiko gehiago egiten dugunean, giharrak azido laktikoz betetzen dira, eta mina sortzen da. Tratamendua: masaje suabea, bainu beroak, agua azukar edo bikarbonato.

2. Kalanbreak

Nahi gabeko kontrakturak, normalean bizepstak eta gemeloak igotzen dira, giharren nekeagatik edo entrenamendu faltagatik. Tratamendua: atseden fisikoa, giharrak estiratu, masaje suabe eta sakona.

3. Kontraktura

Giharren kontrakzio permanente bati deritzo. Giharraren nekeagatik sortzen da eta bola gogor baten antza du. Ez bada tratatzen, lesio grabeagoak sortu ditzake, desgarro edo hausdurak. Tratamendua: kalambreen tratamendua.

4. Desgarro

Mugimendu gogor baten ondorioz gihar fibra batzuen hausdura gertatzen...

Saskibaloia: Historia eta Oinarriak

Saskibaloia orain dela 3.000 urte jokatzen zen pilota-joko amerikar bat da. Izen desberdinak zituen:

• Pok-ta-Pok maiatarrentzat
• Tlachtli aztekentzat

Jokoaren oinarria kautxuzko pilota, eskuz eta hankaz jo gabe, aldez aurretik zehaztutako helmugara eramatea zen. Pistaren erdian uztai bat egoten zen eta pilota uztai barruan sartzea lortzen zuenak irabazten zuen.

Antzinako beste joko batzuk

• Buzkashi: Zaldi gainean jokatzen zen Afganistanen.
• Soumet: Euskal Pirinioetan lurrean zulo bat egiten eta harriak botatzen zen.

Joko Modernoaren Sorrera

1891ko abenduan, James Naismithek Springfield-eko (Massachusetts) YMCAko Training Eskola Internazionalean lan egiten zuelarik, bertako ikastetxeko zuzendariak neguan jolasteko joko...

Kirol aurreko jokoak: Definizioa eta motak

Definizioa: Egitura eta funtzionalitate konplexutasun handiko beste joko batzuen moldaketa suposatzen duten jarduera ludikoak.

Motak

1. Era jolastuak: Jarduera ludiko analitikoak, erronka edo lehiaketa osagai batekin.
2. Joko murriztuak: Baliabide didaktikoak, kide kopuruan edo zelaiko neurrietan murrizketetan oinarrituak.
3. Joko moldatuak: Alderdi taktikoen trataeran aparteko indarra jartzen dute.
4. Minikirolak: Kirol instituzionalizatuen moldaketa formalak.

Kirol aurreko jokoen funtzioa irakaskuntza ereduetan

Kirol hastapenerako bi eredu nagusi daude:

1. Eredu tradizionala

Honen barnean, metodo analitikoa, pasiboa, mekanizista, direktiboa, intuitiboa eta asoziazionista daude. Errepikapenen bidez ikastean datza.

Ezaugarriak

• Zailtasun

...

Beroketa edozein kirol edo ekintza fisiko hasi aurretik egiten diren prestakuntza ariketak dira. Zertarako egiten da? Beroketaren bidez lesioak izateko arriskua gutxitu eta errendimentua hobetu egiten da.

Zer lortzen dugu beroketaren bidez?

• Giharren eta artikulazioen tenperatura igotzen da, hauen kontrakzio eta luzapen mugimenduak erraztuz.
• Arnasketa eta bihotz taupaden erritmoa handitzen da; honela odol gehiago iristen da giharretara.
• Nerbio eta giharren arteko koordinazioa hobetzen da. Honela, giharrek nerbioek bidalitako aginduak azkarrago jasotzen dituzte.
• Egingo ditugun ariketak mentalki prestatzen laguntzen gaitu. Kontzentrazioa eta motibazioa handituz eta antsietatea eta buruko tentsioak motelduz.

Beroketaren printzipioak:

• Beroketa modu lasai

...

mugimendu bat edo gehiago ahalik eta lasterren egiteko gaitasuna.garrantsi gutxien. Bizkorta: edoizein mugimendu egiteko behar den denbora,agilitate,abilitate.erreakzioabiadura:estimulu baten aurrean kokatuz erantzunen arteko unea. ukim,entzumen..sim:irteerak kontalde kirolak,porteroerantzun lasterra. lekualdaze abiadura:distantzia batean egitko erabiltzen den denbora.gorputz adarrak:kolpeak.karat.erreakzio abiaduran eragina: estimulu: ukimena entzun ikusi.estimulu geiago arinago,entrenatuta azkarrago,pisualeukualdatze: zangokadaren zabaltasun: lerraketako abiadura hobetu teknika hobekuntza, maistasuna: malgutasunaren menp. faseak:erreakzioa,azelerazioa, gehiengo abiadura, abiaduraren endurance.garatzeko: erreakzio ariketak, lasterketa motzak,...

Historia

Boleibola 1985. urtean sortu zen Amerikako Estatu Batuetan.

Helburua

Jokoaren helburua baloia aurkariaren zelaira botatzea da, sarearen gainetik.

Arauak

1. Talde bakoitza sei jokalariz osatuta dago.
2. Gorputzeko edozein atalarekin jo daiteke baloia.
3. Talde bakoitzak gehienez hiru aldiz jo dezake baloia, eta jokalari berak ezin du bi aldiz jarraian jo.
4. Ezin da sarearen bertikala igaro eta ezin da sarea ukitu.
5. Sarearen altuera:
   • Gizonak:
     • Jubenilak: 2,40 m
     • Seniorrak: 2,43 m
   • Emakumeak:
     • Jubenilak eta seniorrak: 2,24 m
6. Baloia:
   • Pisua: 250-280 gramo
   • Perimetroa: 65-67 cm
7. Sake aldaketa ematen denean, errotazioa egiten da erlojuaren orratzen noranzkoan.
8. Jokoa irabazteko, hiru set irabazi behar dira, eta set bakoitza 25 tantora jokatzen da (bosgarren seta, berdinketa hausteko,

...

ARNAS SISTEMA

SARRERA: FUNTZIOAK: -Zelulek 02 behar dute eta c02 kanporatu -Arnastutako airea filtratu, berotu eta hezetu. -Soinua sortu. -Usaimena ahabildetu. -Gorputzeko ph-aren erregulazioan lagundu.

GOIKO AIRE-BIDEAK (BARRUNBE TORAZIOTIK KANPO):

A.- SUDURRA: Aurretik kanpoaldearekin komunikatuta eta atzetik faringearekin. -2 ZATI: ->Kanpoaldea: Aurpegitik kanpo. ->Barrualdea: Ahoa-sabaiaren gainean, trenkada batez erdibiturik. -3 Kornete: Azpikoa, erdikoa eta goikoa (usaintzeko) B.- FARINGEA: -12 Zm’ko tutua -Sudur barrunbeak laringearekin lotu. ->3 ZATI: -Nasofaringea: Sudurra ukitzen - Orofaringea. - Laringofaringea: Laringearekin lotuta. (nasofaringea arnas-aparatuari dagokio soilik.)

C.- LARINGEA:

- Aire-bidea soil-soilik....