Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Lehen Sorospenetako Laburdura Nagusiak

• BAS edo BAL (PAS): Babestu, abisatu eta sorostu/lagundu.
• ABC: Lehen mailako balorazioa: arnasbidea, bentilazioa eta zirkulazioa.
• BKM (MFM): Bekoki-kokots maniobra.
• IES (VOS): Ikusi, entzun eta sentitu.
• ASJ edo ASP (PLS): Alboko segurtasun-jarrera/posizioa.
• BBG (PCR): Bihotz-biriketako gelditzea.
• GAAB (OVACE): Gorputz arrotzek arnasbideetan eragindako buxadura.
• BBB (RCP): Birika-bihotz bizkortzea.
• OBE (SVB): Oinarrizko bizi-euskarria.
• KDA (DEA): Kanpoko desfibriladore automatikoa.
• KDSA (DESA): Kanpoko desfibriladore semiautomatikoa.

Kanpoko Odoljarioen Aurreko Pausoak

1. BAS protokoloa aplikatu.
2. ABC balorazioa egin.
3. Biktima shockaren aurkako jarreran kokatu (anti-shock).
4. Odoletan dagoen gorputz-atalean presioa egin.
5. Gorputz-

Lokomozio-aparatua

Lokomozio-aparatua edo eskeleto- eta gihar-sistemari esker mugi dezakegu gorputza. Eskeleto-sistemak eta gihar-sistemak osatzen dute.

Eskeleto-sistema

Eskeleto-sistema hezurrek, giltzadurek eta lotailuek osatzen dute. Mugimenduan esku hartzeaz gain, beste funtzio batzuk betetzen ditu:

• Gorputzari forma ematea eta haren pisuari eustea.
• Barne-organoak babestea.
• Kaltzioa eta fosforoa pilatzea.
• Hezur-muinean odol-zelulak sortzea.

Gihar-sistema

Gihar-sistema eskeleto-giharrek osatzen dute. Tendoiek eta giharrek ere osatzen dute.

Sistemen banaketa

• Eskeleto-sistema: Burua, enborra eta gorputz-adarrak.
• Gihar-sistema: Aurreko barne-muskulatura, aurreko kanpo-muskulatura, atzeko barne-muskulatura eta atzeko kanpo-muskulatura.

Eskeletoa

Eskeleto axialak...

Oinaren behaketa

Oinaren behaketa:

Forma: Egipziar, erromatar, greziar, germaniar edo kelta. Behatzean eta tendoien aktibazioa: aktibatuta edo erlaxatuta; egokiena erlaxatuta egotea. Gogortasunak: pisuaren banaketak eta muskulu-gogortasunak oinaren mugikortasuna edo oinaren apoioa eragin ditzakete.

Oin-zolaren forma edo oinatzaren behaketa

Oin-zolaren forma edo oinatzaren behaketa:

Oina lurrean modu naturalean apoyatuta behatu. Horren arabera identifikatu egoerak, adibidez: oin lauak, oin kavoak, gehiegizko arkuak, edo atzamarrak lurra ukitu gabe…

Giltzaduren behaketa

Giltzaduren behaketa:

Orkatilaren mugikortasuna

Orkatilaren mugikortasuna: subjektiboki: orkatila mugitzen eta bi hankak konparatzen; objektiboki: goniometroarekin neurtu flexioan eta...

Minbiziaren diagnostiko goiztiarra eta prebentzioa

Tumore gaiztoen kontrako borrokan, oinarria diagnostiko goiztiarra da, orduan oraindik garbi lokalizatuta daudelako eta metastasiaren fase inbaditzailea hasi gabe dagoelako. Minbiziaren kontrako metodo prebentibo nagusi bi daude:

• Ingurumenean osasunerako kaltegarri eta bereziki minbizi-eragile izan daitezkeen substantziak detektatzeko kontrolak egitea eta minbizia garatzeko arriskua duten populazioei analisi zehatzak egitea.
• Adin jakin batetik aurrera aldizkako azterketak egitea. Adibidez, bularreko minbizia prebenitzeko, 40 urtetik gorako emakumeek urtero mamografia bat egitea aholkatzen dute adituek, eta prostatako minbizia prebenitzeko, 50 urtetik gorako gizonek urtero PSA proba.

Substantzia

Jaurtiketa Librea eta 9 Metroko Jaurtiketa

Ateko sakea txiribitua jo gabe atera egin behar da.

Honako egoera hauetan burutzen da 9 metroko jaurtiketa:

• a) Aldaketa desegokia edo zelaian arauz kanpo sartzean.
• b) Atezainak burututako faltak. Salbuespenak: atezaina baloiarekin bere arean sartzen denean (7 metroko jaurtiketa).
• c) Baloia era desegokian jolastean.
• d) Aurkakoarekin arauz kanpoko portaera izatea.
• e) Jokalari erasotzailea aurkariaren arean sartzen bada.
• f) Jokalari batek baloia bere atezainari pasatu, eta ukitu barik, baloiak hondoko marra pasatzen badu.

Jaurtiketa librea txilibitua jo gabe eta, falta gertatu den lekitik egingo da. Falta ateko arearen marra eta jaurtiketa librearen marra artean gertatu bada, erasoan ari den taldearen aldeko jaurtiketa...

Akrosport edo Akrogimnasia: Oinarriak eta Segurtasuna

1. Akrosport, Akrogimnasia edo talde-gimnasia Europan oso zabaldua dagoen kirola da. Kopuru ezberdineko taldetan lehiatzen da, eta kide bat bestearen gainean giza piramideak, dorreak edo figura ezberdinak egitean datza. Figura bakoitza osatzeko edo ezberdinak elkartzeko, lotura elementuak erabiltzen dira.

2. Akrosporteko munduko lehenengo txapelketa Moskun ospatu zen.

3. Piramide estatikoetan ez bezala, piramide dinamikoetan taldekideen artean kontaktu laburra izan ondoren, jauzia, birak edo piruletak eginez amaitzen da piramidearen osaketa.

4. Lotura elementuak erabiltzen dira, lan guztia musikarekin erritmoa eramanez. Elementu nagusiak hauek dira:

   • Saltoak
   • Gurpilak
   • Iraulketak
   • Itzulipurdiak
   • Orekak

5. Akrosporteko

Abiadura: Definizioa eta Motak

Abiadura: Ekintza motoreak ahalik eta denbora laburrenean burutu ahal izateko izakiak duen ahalmena da.

Abiadura Motak

• Erreakzio Abiadura: Estimulu bati erantzun bat ahalik eta denbora laburrenean emateko gaitasuna da.
• Uzkurdura-Abiadura: Gihar-zuntzak ahalik eta denbora gutxienean uzkurtzeko eta erlaxatzeko duen gaitasuna da.
• Mugimendu Abiadura: Ahalik eta denbora gutxienean mugimendu edota orokorra burutzeko gaitasuna da, faktore biomekanikoaren arabera.
• Lekualdatzearen Abiadura: Distantzia labur bat ahalik eta denbora gutxienean zeharkatzeko gaitasuna da. Honako faktore hauen araberakoa da:
  • Zangakadaren zabalera
  • Mugimendu maiztasuna
  • Abiadurekiko erresistentzia
  • Lasaitze eta koordinazio neuromuskularra

Abiadura Entrenamendurako

Entrenamendu metodoak

• Etenekiko entrenamendua: Esfortzu errepikapenean oinarrituta. Luzerak: 100 eta 400 metro bitartekoak. Errekuperazioa: Osoaren 2/3ak (120 t/m). Ekintza aktiboa (trostan, oinez...).
• Erritmo-erresistentzia: Erritmo bizkorrean egindako errepikapenak, potentzia aerobikoa lantzeko.
• Abiadura-erresistentzia: Erresistentzia anaerobikoa lantzeko erabiltzen da. Intentsitatea: %85-95.
• Zirkuituko entrenamendua: Hainbat geltokiz osatutako ibilbide batean oinarritutakoari deritzo. Geltoki bakoitzean ezaugarri ezberdinetako ariketak dira, espazio edo/eta ariketa ezberdinetan oinarrituta (Adibidez: 10 ariketa, 4 bira...).

Testak

• Cooper-en testa: Erresistentzia aerobikoaren berri jasotzeko balio duen test sinplea.
• Course navette testa: Potentzia

Bronkitis kronikoa + asma kronikoa

Asma akutua

Espirometria : bolumenak

– Bolumen arrunt : arnasaldi normal bakoitzean mugiarazten den bolumena,hau da, arnasgora eta arnasbehera bakoitzean sartu eta irteten den...

1. Eskola Kirola: Kirol Hezitzailea eta Jarduera Ludikoa

Eskola kirola, kirol hezitzailea eta jarduera ludikoari buruzko atala da hau.

Helburua

Ume bakoitzaren hazkundea lortzea eta aberastasun motrizaz hornitzea da helburua, horrek edozein egoeratara egokitzen lagunduko die. Hastapen bat izatea, helburu ludikoa, umeek ondo pasatu behar dute kirolaz ez aspertzeko.

Ezaugarriak adinaren arabera

• 6-8 urte: Pertzepzio-ikaskuntza
• 8-10 urte: Kirolaren ezagutza globala
• 10-12 urte: Teknikaren hastapena
• 12-14 urte: Espezifikazioa: teknika-taktika
• 14-16 urte: Gaitasun fisikoa, kirolaren perfekzionamendua

Kirol honen etapa hezitzaile eta pedagogikoan mugimendua landu behar da. Umea da protagonista (pertsona da protagonista), mugimenduaren autonomia lortzea egoera...