Haurdunaldiko, erditzeko eta postpartuko konplikazio nagusiak

Haurdunaldian izan daitezkeen konplikazioak

Haurdunaldi ektopikoa: enbrioia umetokitik kanpo ezartzen denean gertatzen da, ohikoenez falopioren tronpetan. Abortua espontaneoki gertatzen ez bada, programatu egin behar da.

Mola hidatiforme: plazenta eta fetua batera hazten dira, bola itxurako masa bat sortuz. Kasu honetan abortua da irtenbide bakarra.

Abortua: espontaneoa (bat-batekoa), programatua (konplikazio baten ondorioz) edo elektiboa izan daiteke.

Hipertentsio arterial altua

Haurdunaldiak odol-presioa igo dezake. Kontrolatu behar da, erditze goiztiarra eragin baitezake.

Proteinuria

Gernuan proteinak agertzea. Funtzio renalaren arazoak eragin ditzake.

Preeklampsia

Hipertentsioa eta proteinuria...

Sarrera

• Gorputza mugitzen duten organo bigunak.

• Nerbio bulkadek kitzikatuta uzkurtu eta mugimendua sortzen dute.

• Erlaxatzen direnean, hedatu daitezke.

Muskulu motak

1. Muskulu-ehun eskeletikoa

• Hezurrei lotuta daude, hauek mugituz.

• Ildaskatua (estriatua) eta borondatezkoa da.

• Gorputzaren pisuaren %40 inguru osatzen du.

2. Muskulu-ehun lisua (bisceral)

• Hutsune organikoen paretetan (urdaila, hestea, odol-hodiak) dauden sustantziak (odola, janaria) mugiarazteko.

• Ez da ildaskatua eta ez da borondatezkoa.

  

3. Bihotzeko muskulu-ehuna

• Bihotzaren paretak osatzen ditu eta mugitzen ditu.

• Ildaskatua eta ez-borondatezkoa da.

Muskulu-ehun eskeletikoaren egitura

Muskulua → zelula-sortak edo faszikuluak → muskulu-zelulak (zuntzak).

• Zorroak (ehun konjuntiboa):

  • Epimisioa:

Sortu zure entrenamendu-errutina

Dakizuenez, osasunari dagokionez oso garrantzitsuak iruditzen zaizkigun hiru ariketaren autoebaluazioa eginez hasi dugu ikasturtea. Helburua da horietako bakoitzean hasierako balio bat izatea, eta, prestatzeko edo entrenatzeko prozesu baten ondoren, proba bakoitzean izandako hobekuntza ikustea.

Edozein entrenamendu-programak planifikazio-maila jakin bat behar du, eraginkortasuna, segurtasuna eta epe ertain eta luzerako helburuen lorpena ziurtatzeko. Gure entrenamendu-prozesuan lortu nahi ditugun helburuen arabera, agian, entrenatzaile baten laguntza beharko genuke, baina zuk zeuk sor dezakezu zure entrenamendu-errutina.

Nola diseinatu zure entrenamendu-errutina

Entrenatzeko errutina sortu aurretik, jakin behar duzu...

Lepoko eta Enborreko Giharrak

• Esternokleidomastoideoa: Lepauztaiaren erdialdean hasi eta mastoide apofisian bukatzen da. Funtzioak: flexioa, albo-flexioa eta lepoaren errotazioa.
• Trapezioa: D12-tik (toraxaren 12. ornotik) eta okzipitaletik, arantza eskapularrera eta akromioraino doa. Funtzioak: errotazioa, adukzioa eta eskapularen elebazioa.
• Lepoko gihar luzea: C3 ornotik D3 ornora doa. Funtzioak: lepoaren flexioa eta errotazioa.
• Zuzen abdominala: Sinfisi pubikotik 5-7 saihets-kartilagoetara eta xifoide apofisira doa. Funtzioak: enborraren flexioa eta albo-flexioa.
• Serrato handia: Lehenengo 9 saihetsetatik eskapularen erdialdera doa. Funtzioa: saihetsak igotzea (inspirazioa).
• Serrato txikia: D11, D12, L1 eta L2 ornoetatik 9, 10, 11 eta 12. saihetsetara

Ariketa fisikoa eta energia sistemak

Energia-sistemak:

• Fosfokreatina (ATP-PC): azkar agortzen da (7-15 s), energia handiko konposatua, berehalako erabilera.
• Anaerobioa (glikolisia): energia altuko sistema, oxigenorik gabe.
• Aerobioa: iraupen luzeko jardueretan erabiltzen da, oxigenoarekin.

Ariketa fisikoak energia-bide metabolikoak aktibatzen ditu: aerobioa eta anaerobioa.

Entrenamenduaren helburuak

• Psikomotorra: oinarrizko gaitasun fisikoen eta koordinazio-trebezien garapena.
• Kognitiboa: ezagutza teknikoa, taktikoa eta oinarrizkoa.
• Psikologikoa eta soziala: motibazioa, pertzepzioa, arauen errespetua eta lagunarteko harremanak.

Helburu espezifikoak: bihotz eta zirkulazio-sistemaren hobekuntza, arnasketa-gaitasunaren handitzea eta gihar-indarraren hobekuntza....

Gorputzeko Giharrak: Egitura eta Funtzioak

Gorputzak energia kimikoa energia mekanikoa bihurtzeko ahalmena du.

Giharren funtzioak

Giharrek hainbat funtzio bete dituzte:

• Mugimendua
• Termorregulazioa (bero ekoizpena)
• Gorputz jarrera eta euspena

Ezaugarriak

Giharrek elastikotasuna eta uzkurgarritasuna dituzte.

Ornoarteko giharrak

Hauen lehen funtzioa ornoarteak egokitzea da.

• Aldebiko eran egiten badute: extentsioa.
• Aldebakarreko eran egiten badute: alboko flexioa eta errotazioa.

Aurrekoak baino kanporago eta azalerago daudenak

Dortsal luzea

Unitate funtzional gisa jardungo du.

Ileo kostala

Gerrialdeko, bizkarraldeko eta lepoaldeko zatiak ditu. Funtzio nagusia estentsioa da, aldebiko eran egiten badute. Aldebakarreko eran egiten badute, alboko flexioa eta errotazio...

ABIADURA

1. ABIADURAREN KONTZEPTUA

     - Garrantzitsua noiz? Egoera fisiko orokorraz mintzatzen ari garenean.

     - Zer da (fisikoki)? Distantzia jakin bat burutzeko beharrezkoa den denbora edo denbora unitateko eginiko distantzia.

     - Zer da? Ahalik eta denbora gutxienean exekuzio erritmo handi baten bidez, nekea sortuko ez duen epe labur batean, mugimendu bat edo batzuk egiteko gaitasuna.

2. ABIADURA BALDINTZATZEN DUTEN FAKTOREAK

     Gihar faktorea:

          - Lokomozio aparatua da abiadura handiago zein txikiagoan organismoa mugitzen duena (orokorrean eta zatika).

          - Mugimendua azkarra izan dadin, lok. Apa.-z gain giharrek estutzeko behar duten abiadura behar da (kontrakzio abiadura).

         ...

Ereresistentzia = Lan bat denbora lusez mantentzen usten digun gaitasuna da. Anaerobikoa = Energia lortzeko ez da oxigenorik erabiltzen, erresistentzi mota honek iraupen laburragoko baina intentsitate gehiagoko ahaleginak aukera emango digu (bi mota -> Ez laktikoa = Intentsitate handieneko ariketak egitean agertzen da. Laktikoa = Nekea etorri ohi da eta kirolariak bere ahalegina bertan behera utzi behar izaten du (400 metrotako lasterketa)). Aerobikoa = Oxigeno nahikorik badugula glukogenoak eta azido koipetsuak oxidatzeko. Iraupen luzeko eta intentsitate txikiko erresistentzia da.

Bi modu ezberdinetan landu daiteke erresistetzia (Lan jarraia, Lan tartekatua). 1.- Lasterketa jarraia, Fartleck, Entrenamendu osoa. 2.- Interval training, Zirkuitu

Gaixotasun Periodontalak, Diagnostikoa eta Tratamendua

Zer dira Gaixotasun Periodontalak?

Hortzen inguruan dauden eta hortzei masailezurretan eusten dieten ehunei eragiten dieten gaixotasun multzoa da. Kausa nagusia bakterioek eragindako infekzio inflamatorioa da.

Periodontoa osatzen duten elementuak

• Hortzoia
• Hezur albeolarra
• Lotailu periodontala

Gingibitisaren eta Periodontitisaren ezaugarriak

Zein gaixotasun periodontal ezagutzen ditugu? Gingibitis eta periodontitisa.

Gingibitisa:

• Prozesu inflamatorioak hortzoiari eragiten dio bakarrik.
• Hortzen eta hortzoiaren artean bakterio-plaka metatzen da.
• Hortzoia gorrituta eta inflamatuta egoten da, eta erraz hasten da odola dariola.
• Hortzoiari eusten dioten ehunak ez daude kaltetuta.
• Higiene egokia izanez gero,

Arnasketa Suspertzeko Teknikak

• Ahoz Ahokoa: Helduentzat eta urtebete baino gehiagokoentzat.
• Ahoz Sudurrekoa: Ahoan zauriren bat, intoxikazioa edo aginak mugitzen direnean.
• Ahoz Aho eta Sudurrera: Jaioberriei eta bularreko haurrei.

Odol Jarioa (Hemorragia)

Gure gorputzak 5-6 litro odol dauka. Odol jarioa, odol-hodietatik odola irtetea da.

Odol Jarioaren Motak (Lesionatutakoaren arabera)

• Arteriala: Gorria da eta pultsoka irteten da.
• Zainetakoa: Gorri iluna da eta etengabe irteten da.
• Kapilarrekoa: Kopuru gutxi irteten da.

Odol Jarioaren Kokapenaren Arabera

Odol galtzearen arabera, hiru mota nagusi daude:

• Kanpoko odoljarioa
• Barneko odoljarioa
• Kanporatutako barne odoljarioa

Kanpoko Odoljarioa

Organismoko odola zauri batetik irteten da.

Jarduteko Modua:

• Konpresio