Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Saskibaloiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Jolas Eremua eta Baloia

Jolas Eremua

28 m luze eta 15 m zabal. Bertan erdiko marra eta zirkulua marrazten dira, baita 6,75 m-ko marra ere.

Baloia

Azalera kautxozkoa edo material sintetikoarekin egina. Tamaina eta pisua aldakorra da adinaren eta sexuaren arabera.

• Senior mailan: 600 eta 650 g.
• Perimetroa: 75 eta 78 cm.

Arauak eta Denbora

Arerioarekin Harremanak (Falta Pertsonalak)

Ezin da baloia duen arerio bat ukitu. Ni geldirik banago eta bera nirekin estalketa egiten badu, beraren falta da (falta pertsonalak deritze).

• Arerioa jaurtitzen ari bazen: Bi jaurtiketa libre egiteko aukera.
• Jaurtiketa egiten ez bazen: Alboko marratik sakea egiteko aukera.

Denbora

• 8 segundoko araua: Baloia 8 segundo igaro baino lehen pasa beharko

Indarra

Pisu bat edo erresistentzia bat gainditu edo horri aurre egitea ahalbidetzen digun gaitasunari indarra deritzogu.

Indar motak

Indar Maximoa

• Gainditu beharreko erresistentzia edo pisua oso handia da, ia pertsonak egin dezakeen maximora iristen da.
• Adibidez: harri-jasotzaile bat edo halterofilia egiten duen kirolari bat.

Indar Leherkorra

• Ahalik eta indar gehien, oso denbora laburrean egiteari deitzen zaio. Mugimenduak oso azkarrak izaten dira.
• Adibidez: jauzi bat edo jaurtiketa bat egiten dugunean.

Erresistentzia Indarra

• Giharra askotan uzkurtzeko gaitasunari deritzo.
• Adibidez: arraunlari batek edo eskalatzaile batek egiten duen indarra izan daiteke.

Abiadura

Abiadura mugimendu bat edo desplazamendu bat ahalik eta denbora laburrenean egitea ahalbidetzen...

1. Funtsezko fisiko-kalitateak: indarra, abiadura, erresistentzia

Indarra: Esfortzu muskular baten bidez kanpoko erresistentzia bat mantentzeko, apartatzeko edo gainditzeko ahalmena. Indarra izan daiteke: egonkorra, mugikorra, motela, azkarra, lehergarria.

Abiadura: Denbora laburrenean erantzun bat bilatzeko edo garatzeko ahalmena. Abiadura izan daiteke: lekualdatzekoa, keinuzkoa, erreakziozkoa, buruzkoa.

Erresistentzia: Esfortzu bat ahalik eta denbora luzeenean mantentzeko ahalmena (aerobikoa / anaerobikoa).

2. Oinarri-efektuak: oinarrizko kualitate fisikoen faktoreak

Bi faktore multzo dira nagusi kualitate fisikoetan:

Barneko faktoreak

• Arnas aparatua
• Sistema kardiobaskularra
• Nerbio sistema
• Gihar sistema
• Hezur sistema

Kanpoko faktoreak

• Giroa
• Elikadura
• Herentzia

Bi...

Eskubaloiaren Historia Laburra

Eskubaloia XX. mendean asmatu zen. Futboletik datorren kirola da, hasieran 11 jokalarirekin jokatzen zena. Joko Olinpikoetan 1972an gizonezkoentzat eta 1976an emakumezkoentzat sartu zen.

Eskubaloiaren Oinarrizko Araudia

1. Joko Eremua eta Ateak

1.1. Joko Eremuaren Forma eta Neurriak

Joko eremua 40 metro luze eta 20 metro zabaleko laukizuzena da. Alde luzeenei alboko marrak deitzen zaie, eta motzei ondoko marrak.

• Jaurtiketa libreko marra: Atetik 9 metrora kokatzen da, ateko marrarekiko paraleloan. Marra hau etenekin markatzen da.
• Ateko areako marra: Ateko marratik 6 metrora dago.
• Penalti puntua: Ateko marratik 7 metrora kokatzen da.
• Atezainaren mugaketa-marra: Atearen aurrez aurre, 4 metrora.

1.2. Ateen Forma eta Neurriak

Ate...

Erresistentzia motak

Erresistentzia anaerobikoa

• Lan gogor bat egiten dugunean, lanaren intentsitateagatik giharretara ez da oxigeno nahikorik iristen, eta horren eraginez azido laktikoa sortzen da.
• Lan mota hau ezin da denbora luzez mantendu, nekea berehala sortzen duelako.
• Lan honen adibide bat atletismoko 400 metroko lasterketa bat edo igeriketako 200 metroko bat izan daiteke.
• Taupadak minutuko 160 baino gehiago izango dira.

Erresistentzia aerobikoa

• Intentsitate txikiko edo ertaineko lan bat denbora luzez mantentzea da.
• Kasu honetan, giharrei behar duten oxigenoa iristen zaie, eta denbora luzez mantendu daiteke.
• Energi iturri gisa gluzidoak eta lipidoak erabili ditzake.
• Adibide gisa txirrindulari lasterketa bat, maratoi bat edo mendi txango bat izan

Malgutasuna

Malgutasuna: Kirolariaren mugimendu ahalmenak determinatzen dituen kualitatea da, giharren elastikotasunaren eta artikulazioen mugimenduen bidez, gorputz mugimendu guztiak ahalbidetzen dituena.

Giltzadura Mugikortasuna

Giltzadura bakoitza osatzen duten hezur, lotailu, kartilago eta abarren forma eta elkarrekin lotzeko erak eskaintzen digun mugimendu zabaltasunari giltzadura mugikortasuna deituko diogu.

Giharren Elastizitatea

Giltzadura guztiak gihar edo tendoiz inguratuak daude, eta lotailu eta kartilagoek mugatzen dituzte. Giltzadura inguratzen duen giharreriaren elastizitateak ere mugatzen du. Gure giharrak, berriro jatorrizko egoerara itzultzeko duten gaitasunari giharren elastizitatea deituko diogu.

Malgutasun Entrenamendurako Sistemak

Bide

Kirol Errendimenduan Eragiten duten Faktoreak

Orokorrean, bi faktore multzo nagusi bereiz daitezke:

• Herentziaz jasotakoak: Faktore anatomikoak, fisiologikoak, psikologikoak...
• Entrenamenduaren bidez lorgarriak: Egokitzapen-ahalmena, progresioa...

Faktore Motak

Bi multzo nagusitan sailka ditzakegu faktoreak:

1. Faktore Bioenergetikoak:
   • Anatomikoak: Herentziaz jasotako neurri antropometrikoak (altuera, zabalera...), lortutako gihar-masa...
   • Fisiologikoak: Adina, sexua, bizi garen ingurunea...
2. Faktore Biopsikologikoak: Norberaren izaera (oldarkortasun maila), oreka pertsonala (autoestimua, konfiantza), egoera mentala, etab.

Zer da Kirol Errendimendua?

Entrenamendua periodikoki eta ondo planifikatuta burutzen den prozesu bat da. Prozesu horretan, buruari eta...

Habiaratzea: Enbrioiaren ezarpena

Behin umetokira iritsita, enbrioia endometrioan sartuko da eta han ezarriko da.

Enbrioiari adar txiki batzuk aterako zaizkio, eta haren bilgarria umetokira atxikita geratuko da. Prozesu horri habiaratze esaten zaio.

Plazentazioa: Plazentaren garapena

Umetokian habiaratzean sortu diren adarkadurak garatuz joango dira, harik eta enbrioia elikatzeko organo berri bat sortzen den arte: plazenta.

Plazenta enbrioiari lotuta dago, soka baten antzeko egitura baten bidez; egitura horri zilbor-hestea deritzo, eta gaiak garraiatzeaz arduratzen da.

Jaiotza: Haurdunaldiaren amaiera

Bederatzi hilabete igaro ondoren, haurdunaldia amaitzen da. Jaiotza hiru fase nagusitan banatzen da:

Jaiotza-faseak

• Dilatazio fasea

  Faserik luzeena da.

Erresistentzia eta Malgutasuna

Gogoratu erresistentzia, lan bat denbora luzez mantentzen uzten digun gaitasuna dela. Erresistentzi mota ezberdinak bereiz ditzakegu, lana egiteko erabilitako energi iturriaren arabera:

Erresistentzia Motak

• Erresistentzia Anaerobikoa:
  • Lan gogor bat egiten dugunean, lanaren intentsitateagatik giharretara ez da oxigeno nahikorik iristen, eta honen eraginez azido laktikoa sortzen da. Lan mota hau ezin da denbora luzez mantendu, nekea berehala sortzen duelako.
  • Lan honen adibide bat atletismoko 400 metroko lasterketa bat edo igeriketako 200 metroko bat izan daiteke.
  • Taupadak minutuko 160 baino gehiago izango dira.
• Erresistentzia Aerobikoa:
  • Intentsitate txiki edo ertaineko lan bat denbora luzez mantentzea da. Kasu honetan,

Gorputz-adarreko muskuluak: Besoa eta Hanka