Muskuluak: motak, egitura, funtzioak eta giza gorputzaren muskulu nagusiak

Sarrera

• Gorputza mugitzen duten organo bigunak.

• Nerbio bulkadek kitzikatuta uzkurtu eta mugimendua sortzen dute.

• Erlaxatzen direnean, hedatu daitezke.

Muskulu motak

1. Muskulu-ehun eskeletikoa

• Hezurrei lotuta daude, hauek mugituz.

• Ildaskatua (estriatua) eta borondatezkoa da.

• Gorputzaren pisuaren %40 inguru osatzen du.

2. Muskulu-ehun lisua (bisceral)

• Hutsune organikoen paretetan (urdaila, hestea, odol-hodiak) dauden sustantziak (odola, janaria) mugiarazteko.

• Ez da ildaskatua eta ez da borondatezkoa.

  

3. Bihotzeko muskulu-ehuna

• Bihotzaren paretak osatzen ditu eta mugitzen ditu.

• Ildaskatua eta ez-borondatezkoa da.

Muskulu-ehun eskeletikoaren egitura

Muskulua → zelula-sortak edo faszikuluak → muskulu-zelulak (zuntzak).

• Zorroak (ehun konjuntiboa):

  • Epimisioa: muskulu osoa inguratzen du, forma emanez eta alboko muskuluekin irristatzen.

  • Perimisioa: zelula-sorta inguratzen du.

  • Endomisioa: muskulu-zelulak (zuntzak) inguratzen ditu.

• Muskulu askotan, zorroak muturretan luzatu eta bat egiten dute, tendoiak edo aponeurosiak sortuz.

  • Tendoiak eta aponeurosiak oso gogorrak dira (ia inoiz ez dira urratzen).

Muskulu-zelulak → miofibrilak → miofilamentoak

• Miofilamentoak proteina molekulak dira:

  • Aktina eta miosina.

• Muskulu bat uzkurtzean, aktinazko filamentuak miosinazkoen artean kokatzen dira (miofibrilak laburtu eta loditzen dira).

• Muskulua da organo eragilea bakarrik; nerbio-sistemak agintzen dio noiz uzkurtu.

• Nerbio-sistemaren zelulak neuronak dira.

• Neuronaren eta muskulu-zuntzaren arteko lotura: plaka motorra.

• Neurona batek eta berari lotuta dauden muskulu-zuntzek osatzen dute unitate motorra.

• Neurona 1 + milaka zuntz: mugimendu ez zehatz eta indartsuak (abdominalak).

• Neurona 1 + ehunka zuntz: mugimendu zehatzak (eskuko muskuluak).

Zuntz motak (%)

• 1. motakoak: uzkurdura motelekoak.

  • Erresistentziazko jarduera etengabeak.

  • Jarrera mantentzea.

• 2. motakoak: uzkurdura azkarrekoak.

  • Bakarrik azkarrak.

  • Tartekoak (entrenamenduarekin geldotu/arindu daitezkeenak).

Adibide 1: maratoiko munduko txapeldunen muskulu bikiak %93-%99 zuntz motelez osatuta daude.

Adibide 2: mundu mailako sprinterren muskulu bikiak %25 zuntz motelez osatuta daude.

Muskuluen funtzioak

• Mugimendua:

  • Muskulu eskeletikoa uzkurtzen da gorputza mugitzeko:

    • osotasunean (lokomozioa);

    • atal batean (idaztea, haginka egitea).

  • Muskulu luzeak → mugimendu handiak.

  • Muskulu txikiak → mugimendu zehatzak.

• Beroaren sorrera: muskulu-zelulen ekintzak beroa sortzen du.

• Jarrera: muskuluen uzkurdurek zutik egotea, jarrita egotea… ahalbidetzen dute.

Giza gorputzaren banaketa muskularra

1. Buruan

• A. Mimikoak (keinuak egiteko erabiltzen direnak):

  • Begien ingurukoak (adib.: orbikularra).

  • Sudurraren ingurukoak (adib.: jasotzaileak).

  • Ahoaren ingurukoak (adib.: orbikularra).

• B. Murtxikatzaileak (janaria murtxikatzeko):

  • Tenporala: tenporal hezurretik barailara.

  • Maseteroa: hezur zigomatikotik barailara.

Esternokleidomastoideoa

• Inserzioa: bularrezurra – klabikula – mastoides (tenporalean).

• Funtzioa: biak batera buruaren flexioa; bata uzkurtuta, alboko flexioa.

• Inerbazioa: C2-C3.

Eskalenoak

• Inserzioa: C2-C7 zeharkako apofisietatik lehen bi saihetsetara.

• Funtzioa: biak batera buruaren flexioa; bata uzkurtuta alboko flexioa eta lehen 2 saihetsak igo.

• Inerbazioa: C4-C7.

Esplenioak

• Inserzio buruarena: C7-D4 arantzadun apofisietatik okzipitala eta mastoides (tenporalean).

  

• Inserzio lepoarena: D3-D6 arantzadun apofisietatik C1-C3 zeharkako apofisietara.

• Funtzioa: buru-lepoaren errotazioa eta alboko flexioa. Biak batera, buru-lepoa hedatu.

• Inerbazioa: C3-C5.

Muskulu zerratu handia (serrato)

• Inserzioa: eskapularen ertzetik 1-9 saihetsetara.

• Funtzioa: eskapula finkatu eta mugitu; saihetsak altxatu.

• Inerbazioa: C5-C7.

Bularreko handia

• Inserzioa: bularrezurretik, 1-9 saihetsetatik eta klabikulatik humerora.

• Funtzioa: besoaren aduzkzioa eta barne errotazioa.

• Inerbazioa: C5-D1.

Bularreko txikia

• Inserzioa: 3-5 saihetsetatik apofisis korakoideraino.

• Funtzioa: eskapula mugitu eta saihetsak igo.

• Inerbazioa: C5-D1.

Eskapularen altxatzailea (angeluarra)

• Inserzioa: eskapularen goi-barne angelutik C1-C4 zeharkako apofisietara.

• Funtzioa: eskapularen mugimenduak eta lepoaren alboko flexioa (aldebiko eran lepoaren estentsioa).

• Inerbazioa: C3-C5.

Erronboideak

• Inserzio handia: eskapularen barneko ertzetik D2-D5 arantzadun apofisietara.

• Inserzio txikia: eskapularen barneko ertzetik C7-D1 arantzadun apofisietara.

• Funtzioa: eskapula finkatu eta mugitu.

• Inerbazioa: C4-C5.

Trapezioa

• Inserzioa: okzipitaletik eta C1-D10 arantzadun apofisietatik klabikulara eta eskapularen arantzara.

• Funtzioa: eskapularen mugimenduak eta lepoaren alboko flexioa eta errotazioa (aldebiko eran lepoaren/bizkarraren estentsioa).

• Inerbazioa: C2-C4.

Atzeko zerradunak

Goialdekoa:

• Inserzioa: C7-D3 arantzadun apofisietatik 1-4 saihetsetara.

• Funtzioa: saihetsen altxatzailea (arnasketa).

• Inerbazioa: D2-D5.

Behealdekoa:

• Inserzioa: C11-L3 arantzadun apofisietatik 9-12 saihetsetara.

• Funtzioa: saihetsak jeitsi (arnasketa).

• Inerbazioa: D9-D12.

Subeskapularra

• Inserzioa: eskapularen aurrealdeko hondoaren aurpegitik trokinera.

• Funtzioa: besoaren aduzkzioa eta barne-errotazioa.

• Inerbazioa: C5-C6.

Supraespinosoa

• Inserzioa: eskapularen arantzaren gainetik trokiterera.

• Funtzioa: besoaren aduzkzioa.

• Inerbazioa: C4-C6.

Infraespinosoa

• Inserzioa: eskapularen arantzaren azpitik trokiterera.

• Funtzioa: besoaren kanpo-errotazioa.

• Inerbazioa: C5-C6.

Biribil txikia

• Inserzioa: eskapularen atzealdeko behe-kanpo aldetik trokiterera.

• Funtzioa: besoaren kanpo-errotazioa.

• Inerbazioa: C5-C6.

Biribil handia

• Inserzioa: eskapularen atze-beheko angelutik humerora.

• Funtzioa: barne-errotazioa eta aduzkzioa.

• Inerbazioa: C5-C6.

Deltoidesa

• Inserzioa: klabikulatik, akromiotik eta eskapularen arantzatik humeroaren kanpoaldera.

• Funtzioa: besoaren abdukzioa eta barne-errotazioa.

• Inerbazioa: C5-C6.

Dortsal zabala (bizkar-aldeko zabala)

• Inserzioa: sakro eta ilion gandorretatik, D7-D12 arantzadun apofisietatik eta 9-12 saihetsetatik humerora.

• Funtzioa: besoaren hedapena eta arnasketa.

• Inerbazioa: C6-C8.

Korakobrakiala

• Inserzioa: apofisis korakoidetik humeroaren barnealdera.

• Funtzioa: besoaren flexioa eta aduzkzioa.

• Inerbazioa: C5-C7.

Trizeps brakiala (zati luzea)

• Inserzioa: barrunbe glenoidearen azpitik olekranoera.

• Funtzioa: sorbaldaren hedapena eta aduzkzioa.

• Inerbazioa: C6-D1.

Bizeps brakiala

• Zati laburra: apofisis korakoidetik erradioaren tuberositatera (zati luzearekin batera).

• Zati luzea: barrunbe glenoidearen gainetik erradioaren tuberositatera (zati laburrarekin batera).

• Funtzioa: besoaren flexioa eta abdukzioa.

• Inerbazioa: C5-C6.