Ariketa fisikoaren entrenamendua: energia sistemak, karga eta egokitzapenak

Ariketa fisikoa eta energia sistemak

Energia-sistemak:

• Fosfokreatina (ATP-PC): azkar agortzen da (7-15 s), energia handiko konposatua, berehalako erabilera.
• Anaerobioa (glikolisia): energia altuko sistema, oxigenorik gabe.
• Aerobioa: iraupen luzeko jardueretan erabiltzen da, oxigenoarekin.

Ariketa fisikoak energia-bide metabolikoak aktibatzen ditu: aerobioa eta anaerobioa.

Entrenamenduaren helburuak

• Psikomotorra: oinarrizko gaitasun fisikoen eta koordinazio-trebezien garapena.
• Kognitiboa: ezagutza teknikoa, taktikoa eta oinarrizkoa.
• Psikologikoa eta soziala: motibazioa, pertzepzioa, arauen errespetua eta lagunarteko harremanak.

Helburu espezifikoak: bihotz eta zirkulazio-sistemaren hobekuntza, arnasketa-gaitasunaren handitzea eta gihar-indarraren hobekuntza.

Entrenamenduaren ikuspegi fisiko-fisiologikoa

• Esfortzu fisikoarekin lotutako oinarrizko printzipioak: karga kontzeptua, kanpo karga eta barne karga (psikologikoa), intentsitatea (%), bolumena eta dentsitatea (esfortzua/atseden erlazioa).
• Entrenamenduaren bidez gertatzen diren egokitzapenak: giharren egokitzapena eta energia-sistemen egokitzapena.

Karga

Entrenamenduaren bidez, gorputzak aldaketak eta egokitzapen progresiboak izango ditu. Esfortzuen edo lanaren ezaugarriek aldaketa eta egokitzapen horiek definituko dituzte. Estimuluak (iraupena, intentsitatea, mota) nolakoak badira, efektuak ere halakoak izango dira. Gizaki desberdinak izanik, estimulu berdinen aurrean aldaketa, inpaktua eta egokitzapen maila desberdina izango da.

Kanpo karga (neurgarria)

Erraz kuantifikatu daiteke eta lan-balioekin erlazionatuta dago. Lanaren bolumena eta intentsitatea zehazteaz gain, esfortzu horiek zein helbururekin egin diren adierazten digu, hobekuntza lortzeko asmoz. Gizaki bakoitzarengan efektu desberdina izan dezake, bakoitzaren gorputz-egoera mailaren arabera.

Barne karga (energia-sistemetan duen eragina)

Kanpo kargak gorputzean duen eraginari buruzko informazioa ematen du. Esfortzuaren arabera, gorputzak zein erreakzio duen argitzen digu. Barne karga ezagutzeko adierazleak: bihotz-taupadak, arnas maiztasuna, VO2max, azido laktikoa...

Kargaren parametroak

• Bolumena: denbora batean egindako lan kantitatea. Era desberdinez neurtu daiteke: denbora, distantzia, pisua, errepikapenak... Saioaren helburuari lotuta dago. Parametro aldakorrek erreakzio desberdinak sortzen dituzte gorputzean.
• Intentsitatea: entrenamenduaren alderdi kualitatiboa. Intentsitatea neurtzeko, ahalmen fisiko eta fisiologikoaren gehienezko %-a erabiltzen da.
• Dentsitatea: entrenamendu bakoitzak esfortzu fisikoaren eta atsedenaren arteko erlazioa adierazten du. Saio bakoitza helburuaren menpe dago.

Entrenamenduaren bidez gertatzen diren egokitzapenak

Giharra: nerbio-motorrak + giharreko zuntzak. Unitate motorrak giharreko zuntz azkarrak (zuriak, anaerobioak, nekagarriak) eta giharreko zuntz motelak (gorriak, aerobioak, nekaezinak) ditu.