Hizkuntza eta literatura ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Egoitz Etxebesteren "Loa, atsedena baino askoz gehiago" Artikuluaren Analisia

Egoitz Etxebeste Adurizek Elhuyar aldizkarian argitaratutako "Loa, atsedena baino askoz gehiago" artikuluaren helburua loaren garrantziaz geroz eta kontzientzia gehiago hartzea da.

Testuaren Egitura

Testuak kanpo-egitura bikoitza du (sarrera eta garapena, ondoriorik gabe).

Barne-egiturak, berriz, antolamendu deskribatzailea dauka, hau da, egindako ikerketa batzuen emaitzak aipatzen ditu (bizitzeko beharra dela, animalien loa, gizakientzako onurak...).

Igorlearen Presentzia eta Aditz Formak

Igorlearen presentzia testu honetan ez da oso nabarmena, baina lehen pertsona plurala (dugu, ditugula) ikus dezakegu, irakurlea testuaren parte egiteko. Lehen pertsona singularra (dut,

- Hainbesteko fesa antolatu genion, ezen zeharo hunkitu zen.

- Guk gaur daukagun sasoiaren aldean, aitonak gazte zenean hobea zen.

- Edozein material pisutsu jaso dezake, hainandia da garabia.

- Aretxabaleetako Durana kaleko lorontzi berriak Donostiako Boulevardean daudenak bezain txundigarriak dira.

- Hain jarrera ona du mutil horrek, non etxekoak gustura izangodituen.

- Alkatea aukeratzekotan, herriak Ane aukeratuko luke.

- Semearen mugikorrek edukiak hain beldurgarriak dira, ezen harrezkero mugatua duen.

- Nahiago nuke zuek zeuek guri kontatuko bazenigute.

- Hain berandu zen non ezinezkoa bait-zen azterketarako behar bezala ikastea.

- Mendi hura igotzea ez da beste hori igotzea adinako gogorra.

- Pelikula ikustea serieak ikustea bezainbeste gustattzen...

Testuinguru soziopolitikoa

Euskal literaturak, bere testuinguru soziopolitikoaren isla gisa, aldaketa esanguratsuak izan ditu XX. mendean zehar. Asaldura eta aldaketa garai honetan, bi korronte literario nagusi nabarmendu dira: nobela tradizionala eta nobela modernoa. Adierazpen narratibo hauek Euskal Herriko bizimoduaren konplexutasunak atzemateaz gain, munduaren eta idazlearen paperaren ikuspegi desberdinak ere eskaintzen dituzte.

Korronte literarioak

Bi korronte literario hauek XX. mendean sortu ziren eta euskaraz idatzitako prosa dira, fikzioa erabiliz Euskal Herriko errealitateaz hausnartzen dutenak. Bietan istorioarekin batera narratzaile bat dago, irakurleari istorioan eta pertsonaietan murgiltzeko aukera ematen diona.

Nobela tradizionala

Espainiako...

XVII. mendean, euskarazko liburugintzak aurrerapen nabarmena izan zuen Ipar Euskal Herrian, batez ere Ipar Euskal Herrian. Hegoaldean ere lan batzuk argitaratu ziren arren, kantitateari eta kalitateari dagokienez ez ziren maila berera iritsi. Desberdintasun hori arrazoi ekonomikoei egozten zaie, hala nola Ternuako arrantzaren onurei, Lapurdiko kostaldeko bizimodua nabarmen hobetu baitzuten. Gainera, katolikoen eta protestanteen arteko gerren ondorengo erlijio-egonkortasunak Trentoko Kontzilioko aginduak sistematikoki hedatzea ahalbidetu zuen, obra gehienetan ikuspegi erlijiosoa izanik. Monarkia katolikoak Frantzian eta Espainian ezarritako bake erlijiosoak bake politikorik ezarekin kontrastatzen zuen, Austriako etxeak Espainian gobernatzen...

1. Gaueko orduotan kalera ateratzea pentsatzea ere!

2. Hamaika laztan eta igurtzi gutxi jasotakoa zen haur hura!

3. Nola pentsa zenezakeen leihatila atzean zeuden txoro haiek zuri arazoa konponduko zizutela!

4. Nola pentsa dezakezu zu bezalako zahar batek gazteek egin ezin dutena egitea!

5. Nola ukatu produktu asko eta asko telebistak saltzen dituela bere zulotxotik!

6. Bizitza osoan aurreratutako sosak era horretan xahutzea ere!

7. Hori pena hartu duena berria jakin duenean!

8. Baietz berriz ere etxeko lanak egin gabe etorri!

9. Hori itxura tarta horrek daukana!

10. Urduri baino urduriago dago eta ez dago bera lasaitzerik.

11. Andoni ezagutuko ez dut, ba!

12. Bi mutil sartu ziren, zein baino zein morroskoagoa.

13. Ez dago kristaurik hori ulertuko duenik!

ERLATIBOZKOAK

1. Ez dago nobelarik gaurko Euskal

Aritz Aranburu

Aritz Aranburu betidanik ibili da surf munduan. Hitz batzuk gaizki idatzita edo deklinatuta agertzen dira jarraian, eta parentesi artean azalduko da zein izan daitekeen errorearen jatorria. Hona hemen adibide batzuk:

• Baño: baino. Diptongoa laburtzea (ai > a).
• Iriki: ireki. Bokal aldaketa asimilazioagatik (e > i).
• Kategori: kategoria. A itsatsiaren galera.
• Ibiltze ianak: ibiltzen direnak. D herskariaren galera, r bokal arteko dardarkariaren galera, partizipio burutugabea -n galdu, (ie > ia) bokal aldaketa hiatoan.
• Asi ke: beraz. Lexikoa.
• Nekan: neukan. Diptongoa laburtzea (eu > e).
• Jolasian: jolasean. Bokal aldaketa hiatoan (ea > ia).
• Erriyan: herrian. Hasperenaren galera, hiatoan kontsonante epentetikoa.
• Geldikan: geldirik.

Matrix zientzia-fikziozko film ospetsu bat da, hausnarketarako bide ematen duena eta ikuspuntu filosofiko desberdinak ukitzen dituena. Bertan bi mundu agertzen dira: mundu erreala eta mundu birtuala edo ez-erreala. Denbora osoan zehar, errealaren eta ez-errealaren arteko eztabaida ematen da.

Matrix eta Platonen Kobazuloaren Alegoriaren Arteko Lotura

Film honek Platonen kobazuloaren alegoria dakar gogora. Jakina denez, Platonen kobazuloan pertsonak hormari begira daude, kateaturik, eta horman ikusten dutena atzean duten suaren aurretik pasatzen denaren itzalak dira. Itzalak presoen errealitatea dira, ez mundu errealaren adierazpen zehatza. Egun batean, preso batek ihes egitea lortzen du. Hasieran, argiak min ematen dio, eta kobazulora eta ezagutzen...

USTEKABEKOA

Liak ezin du gehiago jasan, beraz, egun batez Parisera joateko hegazkin bat hartzea erabakitzen du. Frantsesa jakin gabe, lotarako lekurik izan gabe; Parisera joateko hegazkin txartelarekin bakarrik.

Iristean, kafetegi batera gosaltzera joatea erabakitzen du. Karta irakurtzen saiatzen da, baina ez du ezer ulertzen eta gutxien espero duenean, begi marroiak dituen mutil ilehoria esertzen da bere aurrean.

-Galduta zaudela ikusten dut, ezta? -galdetzen dio.

-Bai. -erantzuten dio lotsatuta.

-Ez kezkatu. Marco naiz, ikusten dudanagatik zu ez zara hemengoa.

-Nire izena Lia da eta ez, ez naiz hemengoa. Egun baterako bakarrik etorri nintzen. -esan dio.

-Tira, axola ez bazaizu, gaur eguna libre daukat. 6 hilabetez bizi naiz hemen, beraz, gidari...

Bizitza

Ama hizkuntza gaztelera zuen, baina euskara bere kabuz ikasi zuen. 21 urterekin hasi zen argitaratzen eta itzultzaile lanetan ere aritu zen. Oso garrantzitsuak diren obrak itzuli zituen.

Idazlea, ez etxetik euskalduna, ez apaiza, hiritarra zen. Bilbokoa, oso kultua eta prestatua (ez herritar bertsolaria). Politikoki gorabeherak eta, bere garaian, zentsurak pairatu zituen, ezin zelako edonola argitaratu.

Garaia

Euskara batuaren sorreran parte hartu zuen. 60-70.eko hamarkadan idatzi zuen; gauzak aldatzen hasita zeuden. Ikastolak eta gaueskolak sortu ziren, euskarazko argitaletxeak... frankismoaren azkenengo urteak ziren.

Ez Dok Amairu taldea mugimendu kultural bat izan zen; abeslariekin batera, poetak, margolariak, arkitektoak... zeuden. Euskarari...

BALDINTZA

1. Zuk guri jaiari buruz zer edo zer aurreratu bazenigun, guk zuri baliabideak eskainiko genizkizun.

2. Niri abesti horren letra ahaztuko balitzait, lotsatuta geratuko nintzateke. (ni)

3. Zuek gure lagunak errespetatuko bazenituzte, haiek zuei asko erakutsiko zizuetekeen.

4. Antolatzaileek gu kontuan hartuko bagintuzte, asko poztuko ginateke. (gu)

5. Niri zerbait bururatuko balitzait, zurekin partekatuko nuke. (nik)

6. Haiek niri hurbildu balitzaizkit, urduri jarriko nindukete. (haiek)

7. Gu zuek kontzertura eraman bagintuzue, benetan ondo pasaraziko genizuekeen. (guk zuei)

8. Haiek zuri lan horretatik deitu balizute, nik zurekin ospatuko nukeen.

9. Zuek azterketarako guztia ikasi izan bazenute, ez zenuketen arazorik edukiko. (zuek)

10. Larrialdietara...