Unibertsitatea mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Bigarren Errepublikaren Aldarrikapena

1931ko apirilaren 14an Errepublika aldarrikatu zenean, Berrezarkuntzaren aldia amaitu zen, eta etapa labur bati eman zitzaion bide.

1931n udal-hauteskundeak egin ziren, eta ia probintzia guztietako hiriburuetan errepublikanoek irabazi zuten. Guztira, monarkikoek irabazi bazuten ere, hiri handietako botoek indar handia zutenez, erabateko garaipentzat hartu zuten errepublikanoek.

Alfontso XIII.a, emaitzak ikusterakoan, erbestera joan zen, eta behin-behineko gobernu bat eratu zen. Gobernu horrek Errepublika aldarrikatu zuen, 1931ko apirilaren 14an, modu baketsuan.

Behin-behineko Gobernua eta 1931ko Konstituzioa

Donostiako Ituna sinatu zuten alderdiek hartu zuten gobernu berria, eta Alcalá Zamora zen presidentea....

Gizarte Industrialaren Arazoak: Langile Mugimenduaren Sorrera

Langile mugimendua langileek lan- eta bizi-baldintzak hobetzeko burututako borroka da. Pixkanaka, egoera hura gizakiak sortutako arazo bat zela ohartu ahala, irtenbidea gizakiak jarri behar zuelako ideia zabaldu zen. Horretarako, ordea, ezinbestekoa zen langileen batasuna.

Langile Mugimenduaren Sorrera eta Garapena

1. Etapa (1842 arte): Ludismoa

Mugimenduaren lehen ekintzak oso bortitzak izan ziren. Langile mugimenduaren baitako joera nagusia ludismoa izan zen. Helburua makinak deuseztatzea zen, langileen zorigaiztoaren eragiletzat baitzituzten. Belgikan, Alemaniar Estatuetan, Frantzian eta Espainian barrena zabaldu zen joera hura, baina gobernuek gogor zapaldu zuten.

2. Etapa (1825etik

Alemaniaren banaketa eta berrantolaketa

Alemania lau sektoretan banatu zuten, eta bakoitza potentzia garaile baten administraziopean geratu zen: estatubatuarra, britainiarra, sobietarra eta frantziarra. Berlin, sobietarren eremuan bazegoen ere, berdin banatu zuten.

Alemaniatik nazismoa desagerraraztea eta gerrako kriminalak epaitzea erabaki zuten. Nurenbergeko epaiketetan epaitu zituzten.

Alemaniak ordaindu beharreko gerra-ordainak ezarri ziren.

Poloniaren mugak zehaztu ziren, bai eta gerraren ondorioz egingo ziren lurralde-aldaketak ere.

Azkenik, Parisko Konferentzian (1946-1947), gerran Alemaniaren laguntzaile izandako beste herrialde batzuekin itunak sinatu zituzten.

Nazio Batuen Erakundearen (NBE) sorrera

Nazioen Elkartearen eraginkortasunik eza...

1. Testua: Cadizko Konstituzioa (1812-03-19)

Testu juridikoa da, Cadizko Konstituzioaren artikulu batzuk biltzen dituelako. Gai politikoa jorratzen du, Espainiako lehen konstituzioa baita, La Pepa izenez ezaguna. 1812ko martxoaren 19an idatzi zen Cadizen, Independentzia Gerra gertatzen ari zen bitartean.

Egilea kolektiboa da, sufragio unibertsalez hautatutako Gorteetako diputatuek idatzi zutelako. Testua bi hemisferioetako biztanleei zuzenduta dago eta Fernando VII.a errege gisa onartzen dute. Helburua absolutismoa deuseztatzea eta liberalismoa ezartzea da.

Konstituzioaren egitura

Konstituzioa bi zatitan banatuta dago:

• Sarrera: Gorteetako diputatuek Fernando VII.a errege gisa onartzen dutela adierazten dute.
• Artikuluak: Legeak multzotan banatuta

Independentzia Gerra: Bezperan

Amerikako Independentzia Gerraren bezperan, hainbat faktorek eragin zuten kolonien eta Britainia Handiaren arteko tentsioa:

• Demografia: Etorkin asko heldu ziren, biztanleria 2 milioira iritsiz.
• Ekonomia: Bi gune ekonomiko nagusi zeuden: hegoaldean nekazaritza latifundista eta erdialdean merkataritza.
• Gizartea: Koloniek autonomia mugatua zuten, eta ahalmen legegilea oso mugatua zen. Erregeak gobernadorea aukeratzen zuen, eta Britainia Handiarekin harreman politikoak estuak ziren.

1763an, Zazpi Urteko Gerra amaitu zen Parisko Bakea sinatuz, Britainia Handia garaile izanik. Horrek ondorio garrantzitsuak ekarri zituen:

• Apalatxe-Mississippi eskualdea etorkinentzako zabaldu zen.
• Zerga berriak sortu ziren, kolonietan haserre

Iraultza Burgesak eta Aro Garaikidearen Hasiera

Iraultza Burgesak (XVII. mendea)

Ilustrazioaren eraginpean egindako eraldaketek ez zituzten Antzinako Erregimeneko arazoak konpondu. Horregatik, sistema horren amaiera iraultzaren bidez etorri zen.

XVII. mendearen amaieran iraultzak gertatu ziren politikan, ekonomian, gizartean eta zientzian, Mundu Modernotik eta Antzinako Erregimenetik Mundu Garaikidera igarotzea ekarriz.

Izenak gorabehera, iraultza horietako protagonistak ez ziren burgesak izan; beste gizarte talde batzuek ere hartu zuten parte. Hala ere, burgesia izan zen onuradun nagusia.

Frantziako Iraultza (1789)

Noiz hasi zen eta zergatik izan zen garrantzitsua?

1789ko maiatzean hasi zen. Horrek gizartean oinarrizko aldaketa ekarri zuen; horri...

Antzinako Erregimena Ezabatzea (1789-1792)

Asanblea Konstituziogileak Konstituzioa idazteaz gain, Antzinako Erregimena desagerraraztea zuen helburu. Horretarako, Eskubide Feudalen Aboliziorako Dekretua atera zuen. Horren bidez, hamarrena eta zenbait pribilegio kendu zituzten, baita askatasun pertsonalak ere. Legeekiko berdintasuna eta jabetza bermatzen ziren.

Bi urtez lan egin eta gero, 1791ko Konstituzioa aldarrikatu zuten.

1791ko Konstituzioaren Ezaugarriak

• Sistema politikoa monarkia parlamentarioa izango zen. Subiranotasun nazionala eta herritarren oinarrizko eskubideak onartzen ziren. Horrekin, monarkiak botere gutxiago zuen.
• Botere banaketa: botere legegilea Asanblea Nazionalaren esku geratzen zen, botere betearazlea erregearengan eta judiziala

Deskolonizazioaren definizioa

Deskolonizazioa: Europako inperio handien mendean izandako lurraldeek abiatutako independentzia-prozesuari esaten zaio.

Deskolonizazioaren arrazoiak

• Bigarren Mundu Gerra: Koloniei ohartarazi zien metropoliak ahulak zirela eta ez zirela garaiezinak.
• Mugimendu nazionalistak: Gerrak okupatzaileen aurkako gerrillak prestatzeko eta herri-buruzagiak sortzeko balio izan zuen.
• Geopolitika: Bi superpotentzia handiek, Estatu Batuek eta SESBek, ez zituzten kolonia tradizionalak.
• NBEren zeregina: Herrien autodeterminazio-eskubidea bultzatzea funtsezkoa izan zen.

Kronologia eta hedapena

Deskolonizazioa 1946an hasi zela jotzen da. Independizatutako azken koloniak hauek izan ziren: Hong Kong (1997, Britainia Handitik) eta Macau (1999,...

FAXISMOAREN GIZARTE OINARRIAK

Diktadura Frankista Euskal Herrian

Francoren erregimenaren garaian, Euskal Herriak estatuko gainerako lurraldeek izan zuten egoera berbera jasan zuen. Erregimenak Espainia bakarra nahi zuen. Giza eskubideek, eskubide politikoek, hizkuntzak, oro har, euskal kulturak, zapalkuntza handia jasan zuen.

A) Gerraostea eta erregimenaren hasierako urteak

1937ko ekainaren amaieran, Francoren tropen menpe geratu zen Euskal Herria, eta berehala hasi zen galtzaileen aurkako errepresioa. Horrez gain, indargabetuak izan ziren autonomia estatutua eta Bizkaia eta Gipuzkoako kontzertu ekonomikoak.

Gerraosteko urte haiek ekonomikoki ere gogorrak izan ziren.

Euskal abertzale eta sozialista ugari Ipar Euskal Herrira eta Frantziara erbesteratu ziren, errepresiotik ihes...