Unibertsitatea mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Testu honetan ageri diren artikulu sortan honako alderdi hauek adierazten dira:

1812 KONSTITUZIOA

Aztergai dugun testu hau 1812ko konstituzioaren artikulu sorta bat da, beraz juridiko eta publikoa da, gorte konstituziogileak egindakoa. Cadizen egin zen eta 1812ko martxoaren 19an, independentzia gerra bete-betean, aldarrikatu zen. Martxoaren 19an san jose eguna denez, “la pepa” ezizenez ezagutzen da. Konstituzio hau, estatuko herritar guztiei eta amerikar koloniei zuzenduta dago. Antzinako erregimena deuseztatu ondoren herrialdean ezarri zen erregimen berriaren printzipio politikoak finkatzeko sortu zen, beraz, estatua zuzentzeko printzipio politikoak elarazten ditu.

Konstituzio honen artikulu sorta honetan ageri diren alderdiak honako hau dira:

Konstituzio hau independentzia gerran egin zen. Independentziako gerra 1808an...

Mugimendu sufragista: emakumeen egoera hobetzeko, borroka egiten zuten emakumeen-elkarteak ziren eta botoa edo sufragioa zen haien eskaera nagusia.
Estatu soziala: gizarte-egoera larrian dauden taldeak babesten dituena: gizarte-zerbitzuak, osasuna, erretiro pentsioak...
Inperialismoa: Inperialismo terminoaren bidez herrialde batek beste herrialde batzuk mendean hartzen dituela adierazten da. Konkistatzen duen herrialdea metropolia eta konkistatutakoa kolonia.
Berlingo konferentzia: Hedapen inperialistak liskar ugari sortu zituen potentzi kolonizatzaileen artean. Arazoak konpontzeko, Berlingo Konferentzia egin zen (1885), Afrikako potentzien artean elkar-banatzeko.
Kolonia: Metropoliaren subiranotasunaren mendean zeuden eta metropolia horiek administratzen...

ESPAINIAKO ONDORENGOTZA GERRA:

Estatu Konstituzionala: Oinarri Juridiko-Politikoak

Estatu konstituzionalaren oinarri juridiko-politikoan sortzen dira legeak, dekretuak erabakitzen dira, eta dena hemen zehazten da, herritarrek gero eta hobeto eta beharrezko guztiarekin bizi daitezen. Estatu konstituzionalaren bilakaeran, agintzen duenak oinarri bat izan behar du eta errespetua bermatu.

Diktadura bat dagoenean, ezin da egon herriari boterea ematen dion legerik, izan ere, Konstituzioak defendatzen duena da erabakia hauteskunde bidez aukeratua dela, alderdi politikoen bidez, eta agintariak egongo direla, besteak beste.

Estatu Konstituzionalaren Printzipioak eta Eskubideak

Monarkia

Parlamentua egonda, Kongresua egongo da, alderdi politikoak egonda ere, Espainiako Estatuan, baina agintzen...

dddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddd

ggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggg

rxdtcfvgbhnjjnhgcfzrxtyvubhyunijukxrctvbnjwsedrftgyhuji

serdtfgyuhjiokld5r6ftgyuhji

Foruen eta Lehen Konstituzioen Arteko Aurkaketa

Independentzia Gerran bi testu juridiko onetsi ziren: Baionako Estatutua eta Cádizeko Konstituzioa. Burgesia iraultzaileak liberalismo politiko eta ekonomiko ideiak bultzatu zituen: konstituzionalismoa, gizabanako askatasunak... Baionako Estatutuaren bateraezintasuna susmatuz, foru errejimenean ez zutela eraldaketarik onartuko adierazi zuten. Cádizeko Konstituzioak berrikuntza esanguratsuak ekarri zituen: probintzi diputazioei aginte exekutiboa kendu eta probintzietako buruan gobernuaren ordezkariak jarri zituen....

Testu hau, Francisco Franco jeneralak 1937ko ekainaren 23an Burgosen idatzitako lege-dekretuaren atal bat da, eta bere helburua Bizkaiko eta Gipuzkoako probintziek zuten trataera ekonomiko berezia, gerra karlisten ondorioz hitzartutako kontzertu ekonomikoaren bidezkoa, hain zuzen, deuseztatzea da. Izaera juridiko eta publikoa du, idatzi eta egun bat beranduago, ekainaren 24an, BOEn argitaratua izan baitzen. Gertaeren garaian idatzi zenez, lehen mailako iturri historikoa da.

Dekretuaren Gakoak

Dekretuko ideia nagusiak ondorengoak dira:

1. Indarrean dagoen sistemak pribilejio nabarmenak ematen dizkie euskal probintziei, probintzia horietako aldundiek arlo ekonomikoan duten askatasunagatik eta estatuari ekonomikoki laguntzeko egin behar duten esfortzu

Frankismoaren sorrera

Gerra Zibila amaitu ostean, Francisco Francok bere gain hartu zituen botere guztiak. Horrela hasi zen berrogei urte iraun zuen diktadura. Lau talderen laguntza izan zuen: Falangistak, Eliza katolikoa, militarrak eta monarkikoak.

1) Frankismoaren jatorria eta ideologia

Espainia nazionalen agintaritza militarra eta politikoa bideratzeko, Defentsa Junta Nazionalak Franco jenerala armadaburu, estatu buru eta gobernuburu izendatu zuen 1936ko irailean, Francori botere guztiak emanez. Zenbait iturri ideologikotik hartu zituen ideiak Frankismoak, hiru dira aipagarrienak:

Faxismoa

Bi sistema politiko faxista izan zituen eredu (Alemaniako Hitlerrena eta Italiako Mussolinirena). Bertatik zenbait ideia hartu zituen, adibidez titulua (Caudillo)...