Unibertsitatea mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Frantsesen aurkako erresistentzia antolatzeko batzordeak sortuko dira, eta frantsesen nagusitasunaren aurrean Cadizera ihes egingo dute, lurralde hau britainiar ontzidiak babesten baitzuen eta lurralde horretan frantsesek ez baitzuten lortu sartzerik.

Cadizko Gorteen deialdia eta izaera liberala

Frantziako gerra bete-betean, Gorteak biltzeko deia egin zuen Batzorde Zentral Gorenak, herrialdea nola gidatu erabakitzeko erregea kanpoan zegoen bitartean. Cadiz hiri liberala zen, bertan bildu baitzen burgesia merkataria, atzerriko merkatariak, erreformista ilustratuak...

Espainiako Lehen Iraultza Burgesa

Hau da, Espainiako lehenengo iraultza burgesa.

Cadizko Gorteen helburu nagusiak

Gorte hauen helburu nagusiak bi ziren:

• Egitura politiko, ekonomiko eta

Monarkiaren Lehen Urratsak eta Herri Mobilizazioak

• Monarkiaren lehen urratsen ondoren, herri mobilizazioak sortu ziren, erreforma demokratikoen moteltasuna zela eta.
• Adolfo Suarezek bizkortu egin zituen aldaketak, eta oposizio antifrankistarekin akordioak egitea erraztu zuen.
• Suarezek, gobernuko presidente izendatu zutenak, oposizioa eta erreformistak berak harritu zituen, erregimeneko historiagatik immobilistatzat zeuzkatenak.
• Hasierako zalantzak gorabehera, Suarezek errealismoz jokatu zuen eta erreformak bizkortu zituen, oposizioa erakarriz eta elkarte politikoak despenalizatuz.
• 1976ko amnistia partziala ez zen nahikoa izan, eta 1977an zabaldu zen oposizioarekin itun politikoa eginda, frankismoaren errepresioa ezkutuan gordeta.
• 1976an, Erakunde

Mendizabalen Desamortizazio Dekretua (1836-02-21)

Sailkapena

Testu hau lehen mailako testu juridikoa da, desamortizazio baten berri ematen duen dekretu bat, hain zuzen. Testu honen egilea Mendizabal da, Maria Kristinaren erregeordetzan eta Lehen Karlistaldian ministro progresista izan zena. Testu hau 1836ko otsailaren 21ean idatzi zuen Mendizabalek, baina testu publikoa da, Gaceta de Madrid egunkarian argitaratu zelako. Hartzailea Maria Kristina da, garai hartako erreginaordea, bere alaba Isabel II.a oraindik gobernatzeko oso txikia zelako. Mendizabalek testu honekin bere desamortizazioaren berri eman nahi zion erreginari.

Analisia

Testua bi parrafotan dago banatuta, eta Mendizabalen desamortizazioaren helburu nagusiak aipatzen dira. Testu honetan...

Errestaurazioko Hauteskunde Sistema: Funtzionamendua eta Iruzurra

Gobernazio Ministerioak, estatuaren egitura zentralizatua baliatuz, lauki-sare bat osatzen zuen, eta bertan idazten zen barruti bakoitzean aterako zen parlamentariaren izena.

Jauntxokeria eta Hauteskunde Iruzurraren Mekanismoak

• Probintziako gobernadore zibilek alkateei jarraibideak ematen zizkieten, eta jauntxoek laguntzen zieten alkateei. Kontuan hartu behar da jauntxoak eragin handiko pertsonak zirela bizi ziren eskualdean, eta era askotako mesedeak jasotzen zituztela politikariei eskainitako laguntzaren truke: soldadutzatik libratzea, udal lanpostuak eskuratzea, zerga-onurak…

• Ohikoa izan ohi zen bai hautagaiak aukeratzeko aktak manipulatzea, bai aktak faltsutzea, bai botoak

Pertsiarren Manifestua (1814)

Testu honek Pertsiarren Manifestuaren hainbat zati jasotzen ditu. Izen hori ematen zaio hasieran erreferentzia egiten duelako pertsiarrek erregea hiltzean anarkiaz beteriko bost egun igarotzen zituztela monarkia indartzeko.

Testuaren Izaera eta Jatorria

Testu historikoa da, eskutitz bat hain zuzen ere. Edukiari dagokionez, politikoa da, absolutismoaren berrezarpenaren aldeko adierazpena egiten baita bertan. Jatorriaren arabera, lehen mailako testua da, gertaeraren garaiko testua baita.

Cadizko Gorteetako diputatu absolutistek idatzi zuten, Espainiako Fernando VII.ari ("Jauna") zuzenduta. Nahiz eta hasiera batean testu pribatua izan behar zuen, interes soziala zuenez, espainiar guztientzat argitaratu zuten. Egileen...

1845etik 1868ra doazen urteetan, hiru Euskal Probintzietako foru sistemari dagokionez, egoera berezi bat bizi izan zen.

Foru Sistemaren Berrezarpena eta Erronkak

Pedro Egañak (liberal foruzalea) Madrilgo gobernu zentralaren interesak egoera zailean jarri zituen. Haren ustez, Esparteroren 1841eko urriko dekretuak baliorik gabe utzi zuen Maria Cristinaren 1839ko urriaren 25eko Foruen Erreformarako Legea. Eztabaida luze baten ondoren, egoera politiko-administratiboa aldatzea lortu zen, eta Jose Pidal ministroak 1844an emandako dekretuaren bidez, Batzar Nagusiak eta Foru Aldundiak berrezarri ziren. Hala ere, Aduanak kostaldean geratu ziren eta foru pasea ere indargabetuta jarraitu zuen.

Segurtasun publikoaren arazoa, Guardia Zibilaren hedapena eta...

Berrezarkuntza eta Iraultza Europan: Berrezarkuntzaren Garaiko Europa

Napoleonen porrotaren ondoren, monarkia zaharrak berrezarri ziren. Frantziako Iraultzaren aurreko nazioarteko egoerara itzultzen saiatu ziren. Legitimismoa izan zen haren oinarri ideologikoa.

Vienako Biltzarra

Europako potentzien arteko oreka berrezartzea zuten helburu. Europako mapa politiko berria eratu zen. Germaniar Konfederazioa sortu zen, Inperio Santua desegin ondoren. Prusiak eta Errusiak lurralde gehiago eskuratu zituzten. Herbehereetako Erresuma sortu zen eta Suediak Norvegia anexionatu zuen.

Aliantzak

Aliantza Laukoitza osatu zen (Austria, Errusia, Prusia, Erresuma Batua), Vienako Biltzarraren ondoren. Geroago, Frantzia gehitu zen, Aliantza Boskoitza osatuz (ordena...

Antzinako Ereegimena:

XVII. eta XVIII. mendeetan zehar Europako herrialde gehientan izandako sistema soziopolitiko izan zen.

Monarkia absolutista: Jainko Zuzenbideko Erregea

Botere guztiak zituen.

Ekonomia esku hartzailetan

Oinarria nekazaritza zen, Merkatariak eta artisauak baita ere zuten garrantzia. Ekonomia estatua zeukan.

Estamentuzko gizartea

Gizartea estamentuetan zegoen banatuta Noblezia eta kleroa pribilegio guztiak zituzten.

Autoritatearen printzipioa

Maisuek esaten zutena autoritatea zeukan.

Pentsamendu ilustratuak

• Arrazoimena: edozer ezagutza zuzentzeko eta unibertsoa zientifikoki errazgo ulertzeko tresnatzat hartzen zuten.

Rousseau. Gizarte hitzarmena liburuan, ideia demokratikoak defendatzen zituen.

Teoria ekonomiko berriak

Fisiokraziak argudiatzen...

ANTONIO AÑOVEROS BILBOKO GOTZAINAREN SERMOIA (1974-02-24)

Sarrera

Testu hau Antonio Añoveros Bilboko gotzainak idatzi zuen 1974ko otsailaren 24an. Sermoi honetan, Euskal Herriak jasaten ari zen egoera aztertzen du, Frankismoaren eraginaz eta elizaren rolaz gogoeta eginez.

Frankismoaren eragina Euskal Herrian

Gerra Zibila amaitu ondoren, Francoren erregimenak instituzio guztiak debekatu zituen, euskal gobernua atzerrira bidali zuen, eta Bizkaia eta Gipuzkoari, errepublikaren alde egiteagatik, zigor ekonomikoak ezarri zizkien, hala nola kontzertu ekonomikoaren galera.

Francoren jarrera desberdina zen lurraldeen arabera. Araba eta Nafarroa, erregimenari leialak, kontzertu ekonomikoa mantendu zuten. Bizkaia eta Gipuzkoa, aldiz, gogor zigortuak izan...

Diktaduraren Ezarpena

Espainia isolaturik zegoen; beraz, ekonomikoki ez zuen hobera egin. Horren ondorioz, jendeak gosea, soldata baxuak eta bizirauteko etengabeko kezka pairatzen zituen. Errepresio gogorra ezarri zen:

• Autonomiak kendu ziren.
• Ezkertiarrei isunak, heriotza-zigorrak eta bestelako zigorrak ezarri zitzaizkien.
• Irakaskuntzan eragin handia izan zuen, batez ere Euskal Herrian (EHn).
• Komunikabideei dagokienez, erregimenaren aurka zeudenak itxi eta haien ondasunak konfiskatu zituzten.
• Euskal sinboloak gogor zigortu ziren; helburua euskal nazionalismoa deuseztea zen.

Errepresio horrek oposizioaren lana izugarri zaildu zuen. Frankistak oso batuta zeudela zirudien, baina, batez ere, errepublikanoen aurka egoteak batzen zituen.

Frankismoaren Aurkako