Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Krisi Militarra (1916-1917)

Arazo militarrak zeuden, eta 1916an Defentsa Juntak sortu ziren, errebindikazioak eskatzeko. 1917an, helburua lortuta, langile eta oposizioaren kontra jarri ziren.

Krisi Politikoa (1917)

Alderdi politikoak ugaritu egin ziren, eta katolikoen hainbat eskabide ukatu ziren. Gobernuak Parlamentarien Batzar Nazionala bilatu zuen, hiru arazoak aztertuko zituen deialdia egiteko. Euskal Herrian, autonomiaren alde egin zen.

Krisi Soziala (1917)

1917an, hainbat talde sozialek greba orokorra deitu zuten. Greba Espainia osora hedatu zen, baina buruzagiak atxilotu zituzten, eta porrot egin zuen, goizegi deitu zutelako, sindikatuen batasun ezagatik eta parte-hartze baxuagatik, besteak beste.

Grebaren Ondorioak eta Diktadura Militarrerako

Despotismo industriala: erreformak egitea herriaren ekonomia igotzeko baina...

NEKAZARITZA-UREZTAPEN SISTEMA/MERKATARITZA-KOMPANIAK BULTZATU/INDOSTRIAN-ERREGE MANUFAKTURAK/OSASUNEAN-HIJIENEA ZAINDU/HEZIKETAN-AKADEMIAK,ESKOLAK SORTU/HERRI LANETAN-GARRAIOBIDEAK.

Foruen aurkako erasoak

Zentralismoaren ezarpena Espainian

Espainiako Koroak eredu zentralista inposatu zuen monarkia osoan. Aragoiko Koroako foruak ezabatu zituzten Oin Berriko Dekretuen bidez. Aragoin, Katalunian, Valentzian eta Mallorcan Gaztelako legea eta eredu administratiboa ezarri zituzten.

Aduanen auzia Euskal Herrian

Euskal Herrian, aduanak kostaldera eta Frantziako Erresumako mugara eramateko saio bat egin zen, baina matxinada herritar bat gertatu zen eta aduanak betiko lekura itzultzea erabaki zen.

Godoy eta Zamakolada: Zerbitzu militarraren aurka

Madrilgo Gortean uste zuten foruak erregearen kontzesioak zirela, eta ez euskaldunen berezko eskubideak. Godoyk, Karlos IV.aren ministroak, nahitaezko zerbitzu militarra ezarri nahi izan zuen...

Iraultzaren Jatorria

Errusia tsarista XX. mendearen hasieran

XX. mendearen hasieran, Errusia tsarista Erregimen Zaharrean errotuta zegoen. Monarkia absolutua zegoen, eta tsarrak, Nikolas II.ak, estatuko botere gorena zuen. Gobernatzeko, noblezian, Eliza ortodoxoan, armadan eta burokrazian bilatzen zuen babesa.

Duma (parlamentua) zegoen, baina botere mugatua zuen, eta tsarrak nahi zuenean deitu nahiz desegin zezakeen. Ez zegoen askatasun politikorik; horrez gain, polizia politikoak oposiziokoak zirenak gogortasun handiz jazartzen zituen.

Artean, ekonomia nekazaritzan oinarritzen zen. Biztanleriaren % 80 nekazaria zen. Landa-eremuko jabetza-sistema ia feudala zen, tresnak oso oinarrizkoak ziren eta produktibitatea txikia; horrela, gehienak miseria...

Isabel II.aren Erregealdiaren Aurrekariak

Foruen Murrizketa eta Ondorioak (1841)

Horren arabera, hiru probintzietako administrazioa, legedia eta aduanak estatuaren menpe geratu ziren. Gainera, foru baimenak, aldundiak eta batzar tradizionalak kendu ziren; aduanak portu eta mugetara eraman zituzten, eta estatuko legeak aplikatu ziren udal antolamendu guztietan. Foruak, dena den, ez ziren erabat baliogabeturik geratu: bereizitasun militar eta fiskalak gorde egin baitziren.

Esparteroren Erregeordetza (1840-1843)

Esparterok bere erregeordetzan politika pertsonalista eta autoritarioa bultzatu zuen, eta horrek bere alderdia ere bere aurka jarri zuen. Progresistek eta moderatuek egindako oposizioaren aurrean, eta armadaren eta zenbait hiriren altxamenduen...

Kausak eta Ondorioak Frankismoaren Gainbeheran

Kausa: 1956ko krisi ekonomikoak frankismoaren autarkia politika kolokan jarri zuen, erregimena nazioarteko onespena bilatzera behartuz. 1959an, Egonkortze Planak ekonomia liberalizatu zuen, defizita eta inflazioa kontrolatuz. Espainiak Munduko Bankuaren eta NDFren kredituak lortu zituen, eta AEBrekin sinatutako hitzarmenek legitimitatea sendotu zuten.

1960ko hamarkadan, garapen planak (1964-1975) eta industrializazioa bultzatzeko garapen poloak ezarri ziren. Euskal Herrian, siderurgia, ontzigintza eta kooperatibismoa indarberritu ziren, eta migrazio handiak gertatu ziren lan bila.

Nekazaritzatik industriara igarotzeak eta hiri-hazkundeak eredu ekonomikoaren eraldaketa ekarri zuten, landa-exodoarekin...

Errusiako Iraultzaren Gakoak (1905-1927)

1905eko Iraultza eta Urriko Manifestua

1. Zer agintzen zuen Tsarrak Urriko Manifestuan? Tsarrak, ministroaren aholkuz, Urriko Manifestua argitaratu zuen. Bertan agintzen zuen askatasun politikoak emango zituela, hauteskunde lege zabala onartuko zela eta Duma edo Estatu Batzarra sortuko zela.

2. Zein ekintza antolatu zituzten sobietek? Oposizioko iraultzaileek Sobieten bidez antolatu zituzten ekintzak. Marinelen matxinadak eta nekazarien grebak bultzatu zituzten. San Petersburgokoa izan zen Sobiet aktiboena, Trotskik bultzatuta.

3. Zer esango zenuke Dumari buruz? 1906an sortu zuen Nikolas II.ak. Mendebaldekoaren antzeko legebiltzarra zen. Koroatik bereizitako botere legegilea zuen, nahiz eta Tsarrak betoa jarri ziezaiekeen.

Inperialismoa: Definizioa

Inperialismoa XIX. mendearen amaieran Europako potentzia batzuek hasitako prozesua da, beren lurraldeetatik kanpo lurrak eskuratzeko helburuarekin.

Arrazoiak

Ekonomikoak

• Lehengai merkeen beharra.
• Merkatu berrien beharra.
• Kapitala inbertitzeko aukera.

Politikoak

• Ibilbide garrantzitsuak kontrolatzeko puntu estrategikoak eskuratzea.
• Nazioaren fama eta handitasuna handitzea.

Demografikoak

• Europako biztanleriaren hazkundearen ondorioz kolonietara emigratzea.

Ideologikoak

• Jakinmin zientifikoa.
• Ideologia arrazisten sentimendua haztea (arraza zuriaren nagusitasuna).

Kolonietako Administrazioa

Kolonien administrazio mota nagusiak hauek izan ziren:

Kolonia

Potentzia kolonizatzailearen subiranotasunaren menpe zegoen lurraldea (adibidez, Kongo