Errusiar Iraultzaren jatorria: tsarismoa eta 1905eko iraultza

Laburpena

Dokumentuak Errusia tsarista XX. mendearen hasieran nola zegoen azaltzen du: monarkia absolutua, ekonomia nekazaritzan oinarrituta eta gizarte-desberdintasun handiak. Ondoren tsarismoaren aurkako indar politiko nagusiak aztertzen ditu eta 1905eko iraultzaren kausak, gertaerak eta ondorioak azaltzen ditu.

Funtsezko puntuak

Nikolas II.ak botere absolutua zuen, eta Duma (parlamentua) botere mugatua zuen eta tsarrak desegin zezakeen.
Biztanleriaren % 80 nekazaria zen, eta landa-eremuko jabetza-sistema ia feudala zen.
Mendearen amaieran industrializazio ahul bat hasi zen, eta proletariotza hazi zen; burgesia oso txikia zen.
Tsarismoaren aurkako indar nagusiak: Alderdi Sozialista Iraultzailea, Alderdi Demokrata Konstituzionalista eta Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokrata (mentxebikeak eta boltxebikeak).
1905eko iraultza tsarraren armada japoniarrek garaitu ondoren piztu zen, eta urtarrilaren 9an hasitako matxinadan errepresio latza jasan zen (Igande Odoltsua).
Nekazariek eta langileek sobietak (batzordeak) sortu zituzten, eta tsarrak Manifestu Inperialean kontzesioak onartu zituen, baina laster bertan behera utzi zituen.

Frogatu zeure burua

Iraultzaren Jatorria

Errusia tsarista XX. mendearen hasieran

XX. mendearen hasieran, Errusia tsarista Erregimen Zaharrean errotuta zegoen. Monarkia absolutua zegoen, eta tsarrak, Nikolas II.ak, estatuko botere gorena zuen. Gobernatzeko, noblezian, Eliza ortodoxoan, armadan eta burokrazian bilatzen zuen babesa.

Duma (parlamentua) zegoen, baina botere mugatua zuen, eta tsarrak nahi zuenean deitu nahiz desegin zezakeen. Ez zegoen askatasun politikorik; horrez gain, polizia politikoak oposiziokoak zirenak gogortasun handiz jazartzen zituen.

Artean, ekonomia nekazaritzan oinarritzen zen. Biztanleriaren % 80 nekazaria zen. Landa-eremuko jabetza-sistema ia feudala zen, tresnak oso oinarrizkoak ziren eta produktibitatea txikia; horrela, gehienak miseria gorrian bizi ziren. Mendearen amaieran industrializazio ahul bat hasi zen, eta industria finkatzeak eta trenbidea eraikitzeak proletariotzaren hazkundea ekarri zuen. Burgesak, aldiz, oso gutxi ziren.

Tsarismoaren aurkako indar politikoak

Azken urteetan, tsarismoaren aurka zeuden indar politiko klandestinoak agertu ziren, gizarte-talde eta ideologia politiko desberdinak ordezkatzen zituztenak:

Alderdi Sozialista Iraultzailea: Iraultzarako indar nagusia nekazariak zirela uste zuen eta lurren kolektibizazioa defendatzen zuen.
Alderdi Demokrata Konstituzionalista: Tsarraren absolutismoari aurre egin nahi zion.
Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokrata: Marxismoa defendatzen zuen. Bitan zatitu zen:
- Mentxebikeak: Moderatuagoak, sozialismorako trantsizioko erregimen liberal batekin elkarlanean aritzeko prest zeudenak.
- Boltxebikeak: Leninek zuzenduriko erradikalak.

1905eko Iraultza

1905eko iraultza piztu zen tropa japoniarrek tsarraren armada garaitu zutenean, errusiarrek Asian barrena hedatzeko helburuarekin izandako gerra batean. Istiluak sortu ziren, bizi zen krisi ekonomikoaren eraginez.

Matxinada urtarrilaren 9an hasi zen. Manifestariek ez zuten tsarismoa desagerrarazteko asmorik. Agintariek, ordea, errepresio latzarekin erantzun zuten eta asko hil ziren; hori dela eta, gertaera hari Igande Odoltsua deitu zitzaion.

Nekazariak eta langileak sobietetan (batzordeetan) bildu ziren, eta etorkizunean garrantzi handikoa izango zen antolaketa-eredu bat sortu zuten. Tsarrak zenbait arlotan amore eman behar izan zuen, eta kontzesio horiek Manifestu Inperialean argitaratu ziren. Hala ere, tsarrak hartutako konpromisoak laster bertan behera utzi eta Duma kontuan hartu gabe gobernatzen jarraitu zuen.

Ohiko galderak

Zer izan zen 1905eko iraultza?

Tsarraren armada japoniarrek garaitu ondoren piztu zen istiluen multzo bat, bizi zen krisi ekonomikoaren eraginez. Urtarrilaren 9an hasi zen matxinada, eta agintariek errepresio latzarekin erantzun zuten.

Zergatik deitzen zaio Igande Odoltsua urtarrilaren 9ko gertaerari?

Agintariek manifestariei erantzun zieten errepresio latzarekin, eta asko hil ziren. Horregatik deitu zitzaion Igande Odoltsua.

Zer ziren sobietak 1905ean?

Nekazariek eta langileek sortutako batzordeak edo bilkurak ziren, eta etorkizunean garrantzi handia izango zuen antolaketa-eredu bat ordezkatzen zuten.