Gizarte zientziak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Nutrizioaren Oinarriak: Makronutrienteak

Gure organismoak energia eta osasuna mantentzeko behar dituen oinarrizko elementuak:

• Karbohidratoak: Energia-iturriak; organismoak berehalako energia lortzeko erabiltzen ditu.
• Gantzak: Energia-erregulatzaileak.
• Proteinak: Ehunen osagaiak eta defentsa-erregulatzaileak.
• Bitaminak: Energia-erregulatzaileak.

Elikagaien Nutrizio-Balioak

• Kaloria gehien dutenak: Almendrak, txokolatea, gurina, kakahueteak, oliba-olioa, azukrea, gazta koipetsua.
• Kaloria gutxien dutenak: Zainzuriak, espinakak, tomateak, letxuga.
• Proteina gehien dutenak: Oilaskoa, kakahueteak.
• Proteina gutxien dutenak: Oliba-olioa, aranak, eztia, azukrea.
• Karbohidrato gehien dutenak: Azukreak.
• Karbohidrato gutxien dutenak: Aingira, arrautzak, bakailaoa, gurina,

Zientziaren Aplikazioak Eguneroko Bizitzan

Zientziaren aplikazioak hainbat arlotan aurkitzen ditugu:

• Elikagaien industria
• Nekazaritza
• Giza osasuna eta animalien osasuna
• Industria farmazeutikoa eta kosmetika industria

Adibidez: zapatillak, segurtasuna, edo gaixotasunak saihestea.

Higienea eta Oinarrizko Prozedurak

Higienea osasunaren kalterako izan daitezkeen eragileak kontrolatzeko ezagutza, teknika eta jokabideen multzoa da.

Oinarrizko Prozedurak

Higienearen oinarrizko prozedurak hauek dira:

1. Garbiketa: Gainazal bateko zikinkeria kentzen da. Erratzak, aspiradorak eta trapuak erabiltzen dira azalerak garbitzeko, baita ura eta xaboia ere.
2. Desinfekzioa: Mikrobioak ahalik eta neurri handienean ezabatzeko praktika-multzoa da, batik bat gaixotasunak sortzen

Genero Lirikoa eta Ahozko Literatura

Alfabetatu aurreko aldi luzeetan, funtzio poetikoa ahozko jardunean gauzatzen zen. Puntua, erritmoa, kantua eta gorputz-espresioa ziren literatura honen iraupenerako bide nagusiak.

Ahozko literaturaren zenbait atal

1. Atsotitzak edo errefrauak

• Edukiari dagokionez: Trinko eta aberatsak dira; bizitza, heriotza, lana, eguraldia eta izaera dira erabilitako gai nagusiak.
• Formari dagokionez, bi ezaugarri:
  • Laburrak: Ideiak memorian gordetzeko aproposak.
  • Memoriari laguntzeko baliabideak: Errima, erritmoa, paralelismoa eta kontrastea (baliabide estilistikoak).

Adibideak:

• Kalean uso, etxean otso: Hoskidetasuna edo errima.
• Nolako bizitza, halako heriotza: Korrelazioa.
• Erraz irabazia, erraz xahutu: Kontrastea.

2. Baladak edo erromantzeak

Gertaeren...

Fosfatazio eta pasibazio tratamendua

Prozesu honen helburua karrozeriari zink fosfatoko geruza mikrokristalino uniforme bat ematea da. Honek, ondoren karrozeriari emango zaizkion produktuei atxikipen handia emango die; ondorioz, karrozeriak erresistentzia handiagoa izango du korrosioaren aurrean eta hobeto babestua egongo da.

Inmertsio bidez egiten da; hau da, karrozeria azido fosforikoa eta zink fosfatoa dituen bainu bero batetik igarotzen da. Ondoren, ur desionizatuarekin garbitzen da karrozeria, zikinkeria guztia kentzeko.

Elektroforesis katodikoa edo kataforesia

Karrozeria polimerizazioz lehortzeko erretxinak eta pigmentu antikorrosiboak dituen bainu batetik pasatzen da. Prozesu honetan, ibilgailuak polo negatibo gisa jokatzen du; hau da, pintura-...

Helburuak (LOE)

• 1. Gorputza berea eta besteena ohartu eta ezagutu.
• 2. Autonomia lortu gutxinaka.
• 3. Ingurune fisiko, familiar eta soziala behatu eta ezagutu.
• 4. Natura eta izaki bizidunekiko errespetua lortu.
• 5. Afektuzko loturak (hezitzailarekin benetako harreman afektiboa).
• 6. Arauak eta limiteak ikastea (ohitura izan behar, min fisikoari buruz gehienak).
• 7. Partaidetza aktiboa.
• 8. Komunikazioa garatu, hitzezko hizkuntza.

*Helburuak haurrenak dira, ez gureak; gure esku-hartzea laguntzea da, haiek nahi edo behar dutelako.

Helburuak (NFD)

• 1. Pixkanaka haien gorputzaz eta besteenaz ohartu eta ezagutu, gorputzaren mugak ezagutuz.
• 2. Beren oinarrizko beharrei erantzutean eta jardueretan autonomia gehiago lortzea.
• 3. Beren inguru familiar, natural eta soziala

Zelulitisaren Aurkako Kosmetikoak

1. Zer ezaugarri izan behar ditu zelulitisaren aurkako kosmetiko batek eta zein izan behar du bere konposizioak?

Helburuak:

• Zirkulazioa hobetu.
• Edemak txikitu.
• Zuntzak berregituratu.
• Triglizeridoak degradatu.
• Ehunak konpondu.

Konposizioa: Rubefazienteak, basotonikoak, lipolitikoak eta biozuzentzaileak.

2. Zer eragin dute hurrengo printzipio aktiboek?

• Huntza: Basotonikoa
• Iodo Potasikoa: Lipolitikoa
• Centella Asiatica: Biozuzentzailea

3. Azaldu energia balantzearen adierazpena eta noiz den positiboa, negatiboa edo nulua

Adierazpena: Energia Balantzea = Hartutakoa - Iraiztua - Metabolikoa.

• Positiboa: Hartutakoa gastatutakoa baino gehiago bada.
• Negatiboa: Hartutakoa gastatutakoa baino gutxiago bada.
• Nulua: Hartutakoa eta gastatutakoa

Zer gako erabiltzen dituzte historialariek?

1. Idatzizko lekukotzak: gutunak, egunkari pertsonalak, prentsa eta abar.
2. Ahozko lekukotzak: aztertu beharreko garaian bizi izan zen norbait bizirik badago, oso garrantzitsua da bere lekukotza gordetzea eta jasotzea.
3. Ikusizko lekukotzak: margolanak, argazkiak, filmaketak.
4. Lekukotza arkeologikoak: materialen hondarrak, lanabesak, eraikinak, leku-izenak, trenak, etab.

Zergatik da garrantzitsua iragana ezagutzea?

Garrantzitsua da iragana ezagutzea geure burua hobeto ezagutzeko: nor garen, nola garen...

Etorkizuna eraikitzeko oso garrantzitsua da gure iragana ezagutzea.

Historialarien lana: zer eta nola egiten dute

Lanaren urrats nagusiak:

1. Ikerketa-gaia aukeratzea — arrazoiren batengatik erakargarria edo interesgarria

Energia eta Lurrun Makina

Energiaren eta lurrun makina asmatu aurretik, produkzioa muga oso estuetan geldituko zen. Lurrun makina asmatu eta aplikatu ezean, fabriken arteko distantzia ez zen gaindituko.

Berrikuntzarik Garrantzitsuena: Lurrun Makina

• Ikatza erabiltzen zen, eta horrek metalurgia eta siderurgia sustatu zituen.
• Hedapena ez zen azkarra izan hasieran, burdina eta harrikatza kantitate handiak eta teknika siderurgiko berriak behar zituztelako.
• Ikatzak egurraren lekua hartu zuen, industrializazioaren ezaugarri nagusi bihurtuz.

Ikatza eta Burdinaren Erabilera

Industria siderurgiko berriak ikatz meatzetatik hurbil egotera behartu ziren. Horri esker, lehenengo trenbide linea sortu zen.

Britainia Handia: Munduko Lehen Industria Herria

Faktore hauek...

Gizakiaren Definizioa eta Ikuspegiak

Nola jakin zer den gizakia? Ikuspegi bat erredukzionismoa da: biologian ezaugarriak gizakiaren ezaugarri orokorrak eta bakarrak balira hartzea.

Kontuan hartu beharreko hiru ikuspegiak:

• Kulturala
• Biologikoa
• Historikoa

Fixismoa eta Eboluzionismoa

Fixismoa eta eboluzionismoa espezieen sorrera azaltzen duten teoria kontrajarriak dira.

Fixismoa (Georges Cuvier)

Espezie guztiak independenteak sortu direnetik beren horretan iraun dute, aldaketarik gabe.

Eboluzionismoaren Oinarriak

Unibertso eta bizi mota guztiak nolabaiteko garapenaren emaitza dira. Espezie aniztasuna aldaketaren eta egokitzapenaren ondorioz sortu da.

Lamarckismoa (XIX. mendea)

Oinarriak pixkanakako progresioan daude, organismo sinpleetatik konplexuagoetaraino....

Pertzepzio-nahasteak

Pertzepzio-nahasteak fenomenoak dira non pertsona batek ez dauden gauzak hautematen dituen. Hainbat arrazoirengatik gerta daitezke: beldurra, estresa, eta bestelako egoerak, eta arazo hau dutenek ezin dute fikzioa eta errealitatea bereizi.

Haluzinazioak

Haluzinazioak: existitzen ez diren objektuak, pertsonak edo soinua bezalako sentsazioak sumatzea dira. Pertzepzio hori erreal bezala bizitzen da, nahiz eta kanpoko estimulu benetzik ez egon.

Haluzinozioak

Haluzinozioak antzekoa da, baina kasu horretan pertsonak sentituko du zerbait anormala gertatzen ari dela; hala ere, haluzinazioekin batera egon daitezke edo bakarrik ager daitezke.

Ilusioak

Ilusioak hautemate faltsuak dira, baina normalean kanpoko estimulu bat egon arren hautemateko...