Euskal Hiri Sistema: Ezaugarriak, Hierarkia eta Banaketa Espaziala

Euskal Hiri Sistema: Ezaugarriak

Jarraian, gaur egungo Euskal Hiri Sistemaren ezaugarri nagusiak aztertuko dira:

1. Hiri-hierarkia eta sistema polinuklearra

   Hiri-hierarkia bat dago, hiriaren garrantzi demografikoan, funtzionalean eta eragin-esparruaren zabaleran oinarrituta.

   • Euskal sistema polinuklearra: Hiriburuetan sistema polinuklearra dago.
   • Bilboko metropoli-ingurua: EAEko pilaketa demografiko handiena du. Industria-eginkizunak ditu, baita merkataritza eta negozio-eginkizunak ere. Eragin-esparrua EAE osoan du, eta nazioartean lotura aipagarriak ditu (Bilboko portu eta Loiuko aireportuaren bidez).
   • Donostiako metropoli-ingurua: Metropoli-inguru baten erdigunea da. Eginkizun dibertsifikatuak ditu, hala nola industria eta turismoa. Nazioarteko loturak ere baditu.
   • Gasteiz: Administrazio-eginkizunak ditu. Nazioko eta nazioarteko loturei mesede egin die aireportuak eta garraioarekin lotutako eginkizunek.
   • Hiri txikiagoak: Probintzia-hiriburuen atzetik hiri txikiago batzuk daude.

2. Banaketa desorekatua ikuspuntu espazialetik

   Euskal hiri-sistemak banaketa desorekatua du ikuspuntu espazialetik:

   • Kostako azpisistema: Bilbo eta Donostia arteko continuum bat eratzen du, Baionara luzatuz.
     • Bizkaia: Hiri-sistema desorekatua du. Bilboko metropoli-inguruak industria-eginkizunak eta eginkizun tertziarioak pilatzen ditu.
     • Gipuzkoa: Sistema orekatuagoa du. Donostiaren ondoan neurri ertaineko industria-hirien multzo garrantzitsua dago, lurralde homogeneoan kokatua.
   • Barruko azpisistema: Gasteizen inguruan antolatzen da. Sistema makrozefalikoa eta desorekatua da, biztanle osoaren %75 biltzen baitu.
     • Hiriburutik kanpo Laudio eta Amurrio daude, eta horien menpekotasun funtzionala Bizkairantz zuzentzen da.
     • Agurain da Arabako Lautadako azpizentro bakarra.
     • Arabako hiri-sistemak beste ahultasun batzuk ditu: Arabar Errioxa esparru funtzionaletik eta autonomia-erkidegotik kanpo kokatutako hiri-nukleo batera polarizatzea, eta EAEtik kanpo dauden nukleoei lotutako ertzeko udalerri batzuk egotea.
     • Bestalde, Trebiñu barrendegi bat da, eta espazio hori planifikatzea eta kudeatzea zaila da.

3. Hiri-sistemaren harremanak

   Hiri-sistemaren harremanak handiak dira EAEko hirien artean eta erkidegotik kanpo:

   • Bizkaia: Bilbo da eragin-eremu handiena duen hiri-ingurua, eta Madrilen atzetik bigarren lekua du hurbileko eragin-esparruan kokatzen diren hiriburu kopuruari dagokionez.
   • Gipuzkoa: Donostiak kokapen estrategikoa du Frantziarekin komunikazioetarako, eta, gainera, Nafarroarekin eta Ebroren haranarekin. Bestalde, Irunek eskualde-lidergo handia du Nafarroaren iparraldeko udalerrien gain.
   • Araba: Errioxaren bidez, Euskadi Ebroren haranera hurbiltzen da Logroñon zehar.