Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Merkataritza-balantza

Esportazioen eta inportazioen arteko aldea da. Tradizioz, defizitarioa izan da ia produktu guztietan, jakietan eta automobiletan izan ezik. Sektore horrek ere 2004tik saldo defizitarioa du. Saldo negatibo handienak Madrilen, Katalunian eta Andaluzian daude.

Kanpo-merkataritza

Herrialde batek munduko gainerako herrialdeekin duen produktuen eta zerbitzuen trukea da. Esportazioa nazioko produktuak atzerrian saltzea da, eta inportazioa, herrialde batek atzerriko produktuak erostea. Espainian biek hazkunde handia izan dute 1960ko hamarkadatik aurrera, hiru faktoreei esker:

• 1959tik aurrera nazioarteko ekonomiara irekitzea.
• 1986an Europako Erkidegoan sartzea.
• Munduko globalizazio ekonomikoan sartuta egotea.

Handizkako merkataritza

Produktuak...

EAEko Hiri Sistema

Euskal Autonomia Erkidegoko hirien ezaugarriak:

Hiri Hierarkia

Hiri hierarkia dago, hirien garrantzia demografikoan oinarrituta.

Hiriburuen Euskal Sistema Polinuklearra

Hierarkia horren buruan Hiriburuen Euskal Sistema Polinuklearra dago, Bilbo, Donostia eta Gasteiz metropoli-inguruek osatua.

Bilbo

Bilboko metropoli-ingurua EAEko pilaketa demografikorik handiena da. Industria eta merkataritza eginkizunak ditu.

Donostia

Donostia metropoli-inguru baten erdigunea da. Eginkizun dibertsifikatuak ditu: industriakoak, kulturalak, merkataritzakoak eta turistikoak.

Gasteiz

Gasteizek administrazio eginkizunak ditu.

Probintziako Hiri Txikiak

Probintziako hiriburuen azpitik hiri txiki batzuk daude, administrazio, industria eta zerbitzu eginkizunak...

Sistemaren tontorrean Bilboko metropoli-ingurua (Bilbo Handia) dago, gutxi gora behera 870.000 biztanlerekin. EAEko pilaketa demografiko handiena da. Funtzio espezializatuak ditu industrian, merkataritzan eta negozioetan, eta bere eragin eremua autonomia erkidego osora zabaltzen da. Nazioarteko lotura aipagarriak ere baditu aireportua eta portua direla eta.

Bigarren Mailako Hiriak

Sistema honetan, bigarren mailan, Donostia eta bere metropoli-ingurua (Donostialdea) eta Gasteiz hiria daude. Donostialdeak, 320.000 biztanle biltzen ditu gutxi gora behera, eta funtzio dibertsifikatuagoak agertzen ditu (industria, turismoa, merkataritza, kultura). Nazioarteko loturak ditu mugatik hurbil dagoelako. Gasteizek 230.000 biztanle biltzen ditu eta Euskal...

Alde Zaharra

Alde zaharra jatorritik XIX. mendearen erdialdean, industrializazioa hasi arte, urbanizatutako hiriaren zatia da. Gaur egungo hirietan espazio txikia hartzen du, baina kultura-ondare handia dauka. Horregatik, asko multzo historiko eta artistiko eta ondare aitortuak dira.

Zabalgunea

XIX. mendearen erditik XX. mendearen lehen herena bitartean egindako hirien zabalkuntzak hartzen duen espazioa da. Industrializazioaren eraginez, hirietan sortu zen hazkunde demografikoak alde zaharra gainditu eta espazio berriak sortu ziren:

• Plano erregularra, zerbitzu eta kalitate oneko eraikinak dituen zabalgune burgesa.
• Plano irregularra, zerbitzu falta eta kalitate eskaseko etxebizitzak dituzten industria eta langileen auzoak.
• Azkenik, hasieran langileentzat

Ekonomiaren Garapen Aldia (2): Hazkunde Ekonomikoa eta Bere Desorekak

Espainiako ekonomiak hazkunde nabarmena izan zuen faktore hauen ondorioz:

• Nazioarteko Egoera Ekonomikoa: Garai hartan nazioarteko ekonomiaren hazkundeak mesede egin zion Espainiari.
• Atzerriko Kapitalen Inbertsioak: Enpresa multinazionalak (Ford, IBM, Renault, besteak beste) Espainian kokatu ziren, eskulan merkea eta inbertsio aukerak aprobetxatuz. Horrek industria garapena bultzatu zuen, teknologia berriak ekarriz.
• Atzerriko Turismoaren Gorakada: Europako turismoak gora egin zuen, batez ere Espainiako prezio merkeek erakarrita. Hau Frankismoaren nazioarteko onespenaren adierazle ere izan zen.
• Emigrazioa: Langabezia murrizteko, jende asko atzerrira emigratu zuen (Suitza, Alemania,

Trantsizio Demografikoa

Trantsizio demografikoa demografiaren bilakaeraren bigarren etapa da, demografia eredu zaharraren eta demografia erregimen modernoaren artean kokatzen dena. Ezaugarri nagusiak jaiotza-tasa altua, heriotza-tasaren jaitsiera eta, ondorioz, hazkunde natural oso handia dira. Etapa berri hau Industria Iraultzaren ondorio zuzena izan zen. Heriotza-tasaren jaitsiera elikaduraren hobekuntzaren eta medikuntzaren zein higienearen hobekuntzaren ondorioz gertatu zen.

Nekazaritza Exodoa

Nekazaritza exodoa landaldetik hirietara emigrazioa da. Industria Iraultzaren ondorio zuzena izan zen, nekazaritzaren mekanizazioaren erruz, eta hirietako industrian lanpostu berriak sortzean, herritar asko herri txikietatik hirietara abiatu baitziren....

Gaur egungo industria ekoizpena eta sektoreak

Industria sektoreak hiru multzo nagusitan sailkatzen dira, beren ezaugarri eta dinamismoaren arabera:

1. Industria-sektore helduak

Industria-adar hauetan eragin handia izan du faktore hauek behera egiteak: lehiakortasun murriztea, eskariaren jaitsiera, eta birmoldaketa-prozesuak egin behar izatea.

Sektore nagusiak:

• Oinarrizko metalurgia eta eraldaketa metalikoarekin lotutakoak:
  • Industria siderurgiko integralak altzairua burdin mineraletik lortzen du labe garaian.
  • Eraldatu metalikoen industriak produktu metalikoak eta makineria egiten ditu.
• Linea zuriko etxeko tresnen fabrikazioa: Ekoizpena, enpresa eta merkatua berrantolatzeko prozesuan murgilduta dago.
• Oihalgintza eta jantzigintza: Zuntz kimikoen adarra,

Bilboko Planoaren Iruzkina

1. Kokapen geografikoa eta sorrera. Lehenik eta behin, Bilbo Hiriak badu erlaziorik ingurugiroarekin. Lehen bilgunea portu bat zen eta portua mareen eraginagatik sortu zen leku horretan, hara ailegatzen baitziren itsasontziak ibaian gora. Lehen hiri horretan ez dago planifikaziorik eta izenak esaten du zatirik inportanteena ibaiko ezkerraldean zegoela, Bilbo Zaharra deitzen dena. Erromatar inperioaren azken aldian edo Erdi Aroko lehen mendeetan garatuko zen lehen portu hori bi ertzeetan, kai batzuen inguruan (Martzaa, Askao, Bilbao), are gehiago hara ailegatzen baitziren bi bide nagusiren adarrak, Balmaseda-Bilbo eta Urduña-Bilbo. Beraz, ibai portu eta bide gurutze bezala jaio zen Bilbo hiria.

Oro har, gaur egun Bilboko...