Espainiako eta Euskadiko Biztanleria: Faktoreak eta Migrazioak

Banaketa Faktoreak

Industria Aurreko Aldia

Industria aurreko aldian, faktore naturalek pisu handia hartu zuten. Dentsitate handienak erliebe lauko eta negu leuneko kostaldeetan zeuden. Giza faktoreek ere eragina izan zuten; Amerikaren aurkikuntzak Gaztelari oparotasun ekonomiko handia eman zion. XVII. mendean, krisi ekonomiko eta demografikoaren eraginez, biztanleria periferiarantz mugitu zen, eta ondorioz, dentsitate handienak kostako eta uharteetako inguruetan zeuden.

Industria Aldia

XIX. mendearen erdialdean, faktore naturalek garrantzia galdu zuten, eta biztanleriaren banaketan kontrasteak sendotu eta areagotu ziren. Madrilek eta periferiako eskualdeek pisua irabazi zuten, eta barrualdeko eskualdeek pisu demografikoa galtzen jarraitu zuten.

Industria Osteko Aldia

1975eko krisitik aurrera, kontrasteak leundu egin ziren. Krisiak industrializazio-inguruen erakarpena murriztu zuen, eta barrualdean emigranteak itzuli ziren.

Gaur Egungo Faktoreak

• Zerbitzuen lehentasuna
• Industriaren banaketa espaziala
• Nekazaritza teknifikatua eta garapen endogenoa
• Atzerriko migrazioa

Horregatik, Mediterraneoko, Ebroko eta Madrilgo ardatzak sendotu egin dira, eta deskontzentrazio demografikoaren eta ekonomikoaren prozesuak sustatzen dira, oreka handiagoa emanez.

Barne Migrazioa

XIX. mendearen azken herenaren eta 1975eko krisi ekonomikoaren artean garatu zen.

Ezaugarriak

1. Motibazio nagusia: Lana.
2. Fluxuak: Norabide bakarrekoak izan ziren. Emigranteak landatik zetozen eta hiri industrializatu handietara edo zerbitzuen hirietara zuzentzen ziren; horiek beste probintzia edo eskualde batzuetan zeuden.
3. Profila: Prestakuntza maila txikiko pertsonak ziren.

Barne Migrazio Mota Tradizionalak

Urtaroko eta Aldi Baterako Migrazioen Loraldia

XIX. mendeko azken herenaren eta 1960ko hamarkadaren artean izan zen. Batzuetan, landa-inguru batzuetara egindako urtaroko desplazamenduak ziren, itzultzeko asmoz. Beste kasu batzuetan, hirira joaten ziren, lana eraikuntzan, industrian edo zerbitzuetan aurkitzeko.

Nekazaritza Exodoa

1900 eta 1975 urteen bitartean gertatu zen. Landa eta hiri inguruen arteko migrazioa da, izaera iraunkorra edo iraupen luzekoa duena. Arrazoi nagusia diru-sarrera handiagoak lortzea zen. Emigranteak Galiziakoak, Iberiar Penintsularen barrualdekoak eta Ekialdeko Andaluziakoak ziren. Kataluniako, EAEko, Madrilgo industria-inguruetara jo zuten, baita Mediterraneoko eta Ebroren Haraneko industria-inguru berrietara eta turismo-inguruetara ere.

Etapak

1. Lehen etapa (XX. mendearen lehen herena): Bolumen moderatua zen. Landan beso gehiegi zegoen, mahastizaintza eta ardogintzako inguruetan filoxerak krisia eragin zuelako, eta nekazaritza-lana mekanizatzen hasi zelako. Industria-gune nagusietara jo zuten. Primo de Riveraren diktaduran, lan publikoek gora egin zuten, eta ur-jauzi itxurako edo pausoz pauso egindako migrazioa izan zen.
2. Bigarren etapa (Gerra Zibila eta Gerraostea): Nekazari exodoak geldialdia izan zuen. Hiriek elikadura-arazo handiak izan zituzten, industriako lan-eskaintza murriztu egin zen, eta frankismoak landako biztanleak landan geratzea sustatu zuen.
3. Hirugarren etapa (1950-1975): Nekazaritza exodoak bolumen handiena lortu zuen. Arrazoiak honako hauek izan ziren: hazkunde demografikoa; nekazaritza tradizionalaren krisia, mekanizazioaren eraginez; garapen-planek bultzatutako industria-loraldia; eta kostaldean eta uharteetan turismoak izandako booma. Jomugak gehitu egin ziren eta bi ardatz sortu ziren: Mediterraneokoa eta Ebrokoa. Horiei Madril, Balear eta Kanariar Uharteak lotu zitzaizkien, eta exodo zuzena nagusitu zen.
4. Laugarren etapa (1975etik aurrera): Nekazari exodoak behera egin zuen. Krisiarekin, immigrazio-inguru industrializatu zaharrek erakargarritasuna galdu zuten, eta migrazio-saldo positiboa txikiagotu edo negatiboa bihurtu zen. Aitzitik, emigrazio-inguru zaharretan irteerak murriztu ziren, eta migrazio-saldo negatiboa murriztu edo positibo bihurtu zen, antzinako emigranteak itzuli zirelako, erretiroa hartuta, aurre-erretiroa hartuta eta langabezian geratu zirelako. Krisiaren ostean, honako hauek nekazari exodoa murrizten lagundu dute. Gaur egun, nekazari exodoaren balioak oso txikiak dira. Emigranteak probintzia bereko edo autonomia-erkidego bereko jarduera-zentroetara jotzen dute.

Barne Migrazio Tradizionalen Ondorioak

Alderdi Demografikoak

Biztanleriaren banaketan dauden desoreken eragileak dira. Sexuaren eta adinaren araberako egituran ere eragina dute: emigrazio-inguru batzuen maskulinitate-indizea handiagotzen dute eta familia berriak eratzea oztopatzen dute; landan geratzen den biztanleria zahartu egiten da, eta hirikoa gaztetu.

Alderdi Ekonomikoak

Landa-inguruetan, biztanleriaren baliabideak handiagotu egin ziren, baina denborak aurrera egin ahala, azpibiztanleriaren desekonomiak sortu ziren. Hirietan, immigrazio masiboak pilaketa-desekonomiak eragin zituen.

Alderdi Sozialak

Asimilazio-arazoak gertatu ziren. Integrazioa normalean ez da gertatzen hurrengo belaunaldira arte.

Ingurumen Alderdiak

Ekosistema tradizionalak bertan behera geratu ziren. Hiri handietan, kutsadura atmosferikoa eta zaratak sortu ziren.

Kanpo Migrazioen Ondorioak

Ondorio Demografikoak

Espainiako biztanleak gutxitzea eta biztanleriaren banaketa izan ziren. Horren eraginez, gaur egun biztanleriaren banaketa espazialean desorekak daude.

Ondorio Ekonomikoak

Ondorio Positiboak

Berezko hazkunde indartsua eta langabezia arindu zituztelako. Emigranteek bidalitako dibisei esker, Espainiako garapen ekonomikoa finantzatu eta merkataritza-defizita murriztu zen.

Ondorio Negatiboak

Aurrezki askok ez zieten mesederik egin emigranteen sorlekuei, bankuek inguru garatuenetan inbertitu baitzituzten. Asko itzuli ziren, baina beste inguru batzuetan finkatu ziren.

Gizarte Ondorioak

Jomugako herrialdeetan: baldintza makurrak eta lan-egoera bidegabea, bertako langileek baino soldata txikiagoak jasotzen zituztelako. 1975eko krisiaren ostean, emigranteak izan ziren kaleratu zituzten lehenengoak. Itzuli zirenean, arazo berriei aurre egin behar izan zieten: lana aurkitzea, etxebizitza lortzea eta herrialdeko bizi-baldintzetara berriro egokitzea.

Euskadiko Biztanleriaren Berezko Mugimendua

Erregimen Demografiko Zaharra

XX. mendearen hasiera arte iraun zuen. Berezko hazkundea txikia zen, jaiotza-tasa handiak eta heriotza-tasak ere.

Trantsizio Demografikoa

1900 eta 1975 bitartean, berezko hazkunde handiko aldia izan zen. Arrazoi nagusia industrializazio-prozesua sendotu eta garatzea izan zen. Jaiotza-tasak behera egin zuen; beheratzea handia izan zen Gerra Zibilean, eta 1960-1975 bitartean indarrez berreskuratu zen. Heriotza-tasak behera egin zuen, 1918ko gripe izurrian eta Gerra Zibilean izan ezik, bizi-maila eta higiene- eta osasun-baldintzak hobetu zirelako.

Erregimen Demografiko Modernoa

1975etik aurrera, jaiotza-tasak behera egin zuen indarrez, krisiak gogor jo zuelako, immigranteak zahartu zirelako eta gizartea modernizatu zelako. Heriotza-tasa egonkortu zen eta 1981etik aurrera gora egin zuen. Beraz, berezko hazkundeak behera egin zuen eta zifra oso txikietan ezarri zen, une batzuetan negatiboetan ere. Gaur egun, jaiotza-tasa txikia da; 1995etik aurrera apur bat berreskuratu da, atzerriko etorkinak iritsi direlako. Heriotza-tasa ere txikia da; horregatik, berezko hazkundea ere txikia da. Lurraldeen arabera, jaiotza-tasa handienak Gipuzkoan daude. Heriotza-tasa handienak Bizkaian, eta berezko hazkunde handiena Arabak du, gero Gipuzkoak eta Bizkaiak.