Lehen hezkuntza mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Zerga Politika

Kanpo-politikari eta moneta-politikari buruzko erabakiak hartzeko eskubidea Europar Batasunari dagokionez, zerga-politika da herrialde kideek beren ekonomian esku hartzeko duten tresna nagusia.

Ekonomia-aldagai nagusiek (ekoizpenak, prezioak eta enplegua) zehazten dute, dagozkien ekonomia-adierazleen bidez (BPGd-a, KPIa, enplegu-tasa eta langabezia-tasa), zenbat sarrera lor daitezkeen (batez ere, zergak bilduz) eta zenbateko gastuak diren beharrezkoak Estatuak finkatutako helburu bat lortzeko.

Zerga-politika deritzo sektore publikoak (hau da, Estatuak, autonomia-erkidegoek, foru-aldundiek, udalek eta Gizarte Segurantzak) funtsak bilduz (batez ere zergetatik) eta gastu publikoen aplikazioaren bidez nahita bideratzen duen jarduketari,...

Gaia: Kapitalizazio bakuna eta interes bakuna (I)

Kontzeptua: Kapitalizazio bakuna (IT = Co * i * n)

• Finantza-eragiketa baten bidez, kapitalaren kopurua alda daiteke.
• Kapitala epe batean mailegatzean datza.
• Dirua mailegatzeagatik lortzen den diru-kopuruari interesa esaten zaio.
• Kapitalizazio bakunean, aldi bakoitzaren amaieran kapital batek sorturiko interesak ez zaizkio kapitalari gehitzen, baizik eta kapitalaren jabeari itzultzen zaizkio.
• Ezaugarri nagusia:
  • Ez zaizkio interesak gehitzen hasierako kapitalari hurrengo urteko interesak kalkulatzeko.
• Co: Hasierako kapitala (mailegatutako kapitala).
• n: Denbora (maileguaren iraupena).
• i: Urteko interes-tasa (batekotan adierazia).
• Cn: Azken kapitala.
• I: Interes totala.

Azken kapitalaren kalkulua (Cn = Co * (

Lehia perfektuko merkatuetan enpresak prezio-onartzaileak dira eta eskaintza-eskariaren legearen funtzionamendu askearen arabera jarduten dute.

Lehia ez-perfektuan, enpresa guztiak ez dira baldintza berdinetan lehiatzen, enpresa batek edo batzuek eragin nabarmena izan dezakete prezioan.

Sartzeko Hesiak

Sartzeko hesiak enpresa berriak merkatu batean sartzea eragozten edo zailtzen duten faktoreak dira:

• Kostu Abantailak

  Enpresa bat sektoreko gainerako enpresak baino merkeago ekoizteko gai bada, publikoarentzako salmenta-prezio merkeagoa ere eskaini ahal izango du. Kostuetan lider izatea lehiakideak baino kostu txikiagoak izatea eta posizio horri eustea da. Hori lortzeak aukera ematen du sektoreko batez besteko mozkinak baino handiagoak lortzeko.

• Produktu

Marketinaren ikuspuntuak eta helburuak

Ekoizpen-ikuspuntua: Merkatuan den produkturik onena ekoizten badut, bezeroak nire produktuaren bila etorriko dira (marketin aurretiko ideia).

Salmenta-ikuspuntua: Kontsumitzaileak ez du produktua erosiko, baldin eta enpresak, bezeroaren nahia bereganatuz, produktua erostera bultzatzen ez badu.

Marketin-ikuspuntua: Enpresak kontsumitzaileari zerbait saldu behar badio, lehenik eta behin zer saldu behar dion eta kontsumitzaile horrek zer nahi duen jakin behar du.

Marketinaren helburua

Marketin-aktibitatearen helburua kontsumitzailearen nahiak eta beharrak aztertu eta, trukaketen bidez, asetzea da.

Marketinaren lau oinarriak

• Merkatuaren definizioa.
• Kontsumitzailearekiko orientabidea.
• Marketinaren koordinazioa: Denak

Errentaren Fluxu Zirkularra

Ekonomia-eragileen arteko harremanen eta fluxuen multzoari errentaren fluxu zirkularra deritzo. Errenta esaten zaio ekoizpen-faktore batek denbora-aldi jakin batean duen balioari edo prezioari.

Lan Merkatua

Soldata, jatorrian, zerbitzariek lanaren truke jaso ohi zuten kopuruari esaten zitzaion. Soldata besteren kontura egindako lanaren truke jasotzen den saria da.

Lan Eskaria

Enpresek eskaintzen dituzten lanpostuen ondoriozkoa da. Kantitatea faktore hauen araberakoa da:

• Soldata-maila.
• Ekoitzitako ondasunaren edo zerbitzuaren prezioa.
• Langileen produktibitatea.

Lan Eskaintza

Familiek egiten duten eskaintza da.

Orekako Soldata

Eskaintzaren eta eskariaren joko askeaz sortzen da.

Lanbide Arteko Gutxieneko Soldata (LGS)

Langile batek,...

Enpresaren Ingurunea

Enpresaren ingurunea kontrolik ez duen zenbait faktorez osatuta dago.

Ingurune Orokorra eta Espezifikoa

• Orokorra: Ekonomia bateko enpresa guztiengan eragiten duten faktoreak dira.
• Espezifikoa: Sektore bateko enpresengan eragiten duten faktore multzoa.

Ingurune Orokorreko Faktoreak

1. Demografikoak: (Zahartze prozesua)
2. Ekonomikoak: (Iraunkorrak, aldi baterakoak)
3. Politiko-juridikoak: (Legedia, Europar Batasuna, presio taldeak)
4. Teknologikoak: (I+G, hesiak: know-how, lehiakortasun hazkundea)
5. Soziologikoak: (Globalizazioa, familia, hezkuntza)
6. Ingurumena: (Energia iturriak gora, hondakinak, kutsadura)

Ingurune Espezifikoko Faktoreak

1. Bezeroak: (Kontsumitzaileak)
2. Hornitzaileak: (Lehengaiak, ekipo-ondasunak)
3. Lehiakideak: (Oraingoak, potentzialak,

Enpresaren Balantze Ekonomikoa

Aktibo eta Pasiboaren Analisia

AKTIBO EZ-KORRONTEA                                                    ONDARE  GARBIA

Ibilgetu ukiezina                                                                 Fondo propioak

• Industri jabetza                                                                    Kapitala
• Merkataritza funtsa                                                              Kapital soziala
• Informatika aplikazioak                                                       

Kanpo Merkataritza: Definizioa eta Oinarriak

Kanpo merkataritza herrialdeen artean egiten den ondasun eta zerbitzuen trukea da. Ondasunak atzerrian erosteari inportazio esaten zaio, eta ondasunak atzerrian saltzeari esportazio. Biak merkataritza-balantza izeneko dokumentuan erregistratzen dira.

Antolakuntza eta Eragileak

• Munduko Merkataritza Antolakundea (MMA)

  Munduko Merkataritza Antolakundea (MMA) hainbat helburu ditu: merkataritza-zergak ezabatzea edo murriztea, merkataritza desleiala zigortzea, eta antolakundeko kideen arteko eztabaidak arbitratzea. Horrela, merkataritza askatasuna handitzen da. 2008ko krisialdiak, ordea, kanpo-merkataritza babesteko neurriak hartzera behartu ditu herrialdeak.

• Merkataritza-Blokeak

  Merkataritza-blokeak herrialde

Tributuak

Tributua ordainketa-betebehar bat da, herritar guztiek Estatuari ordaindu behar diotena, honek ondasun eta zerbitzu batzuk eskaintzeko eta premiak asetzeko.

Tributu Motak

Zergak

Eskatzen diren tributuak dira, kontraprestazio zuzenik eman gabe. Zerga motak hauek dira:

1. Zuzenak

   Zergapetzen dituzte:

   • Lanetik sortutako errentak (besteren kontuko langilearen nomina)
   • Jarduera ekonomikoko errenta (autonomoak eta ondasun erkidegoak)
   • Ondasun higigarrien errenta (epean jarritako interesak)
   • Higiezin-kapitalaren errenta (lokal baten alokairua)
   • Ondarearen aldaketa (ondarearen plusbalioa edo minusbalioa)

   Pertsona Fisikoen gaineko Zerga (PFEZ)

   Soldata zergapetzen du.

   Sozietateen gaineko Zerga (SZ)

   Sozietateen mozkinak zergapetzen ditu.

2. Zeharkakoak (BEZ)

   Kontsumoa

Balantzea eta Finantza Ratioak

Aktibo ez-korrontea eta ondare garbia

Aktibo ez-korrontea eta ondare garbia (fondo propioak)

• Ibilgetu ukiezina (aplikazioak, patenteak)
  • Kapital soziala, erreserbak eta ekitaldiaren emaitza
• Ibilgetu materiala (lurrak, eraikinak, makineria, altzariak, garraioa, ibilgetu materialaren amortizazio metatua)

Pasibo ez-korrontea

• Epe luzeko kreditu erakundeko zorra
• Ondasun higiezinetako inbertsioak (ibilgetu hornitzaileak eta ordaintzeko efektuak)
• Epe luzeko finantza inbertsioak

Pasibo korrontea

• Epe laburreko zorra
• Kreditu erakundeko zorra
• Hartzekodun komertzialak eta ordaintzeko beste kontu batzuk (hornitzaileak, zerbitzu emateagatiko hartzekodunak, ordaintzeko lansariak, ogasun publikoa, gizarte segurantzako organismoak)

Aktibo korrontea

• Izakinak