Lehen hezkuntza mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Erabaki hartzaileak :

      Familiak            -      kontsumo pribatua

      Enpresak          -      ekoizpen Pribatua

Sektore publikoak   -      gizartearen Ongizatera bideratutako kontsumoa eta     ekoizpena

Ekoizpen baliabideak: ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabiltzen diren Oinarrizko elementuak dira.

     Natura baliabidea: baliabide: jatorria naturan dutenak. Lur zoruko eta itsasoko

baliabideak ere hartzen Ditu mineralak eta arrainak,

     Lana: ekoizpen-prozezuan parte hartzen

duen oradaindutako giza Jarduera fisiko nahiz intelektuak oro da,

     Kapital ondasunak: enpresaren titulartasuna duten odasunak dira,bi multzo alde batetik dirua Eta bestetik

elementu...

GAIA: Lidergoa

helburu jakin bat lortzeko persona edo taldeen jarreran eragina izateko prozesua da.

2.1 lidergoaren teoría klasikoa.

Liderrak boterea erabiltzeko duen moduaren arabera, aski ezaguna den lidergo autokratiko, demokratiko eta liberalaren arteko bereizketa egin dezakegu.

1) Lidergo autokratikoa:

Liderrak erabakitzen du, dogmatikoa da eta mendekoek bere hitza betetzea espero du. Bere mendekoen parte-hartzea menderatzen du eta boterea berarengan oinarritzen da. Sariak eta zigorrak ezartzeko duen ahalmenean justifikatzen du bere boterea.

2) Lidergo demokratikoa:

kasuhontan, erabakiak hartzean, liderra mendekoen laguntzaz baliatzen da, agintea banatzen du eta ereduak erabakitzean parte-hartzea bultzatzen du.

3) Lidergo liberal aedo “laissez-

Enpresen Finantzaketa Tresnak

Leasinga

Leasinga enpresa finantzatzeko sistema bat da, aktibo finkoko elementu bat eskuratzeko egiten dena, errentamendu-kuota baten truke, eta amaieran ondasuna erosteko aukera ematen du.

Prozesu horretan, hiru eragile ekonomikok hartzen dute parte: enpresa bezeroak (ondasun jakin bat behar duenak), ondasunaren ekoizleak edo jabeak, eta leasing-enpresak. Leasing-enpresa finantza-erakunde bat da; ondasunaren erosketa finantzatzen du eta enpresa bezeroari ematen dio alokairu baten truke.

Oro har, leasing-eragiketak eta ondasun-elementuaren bizitza ekonomikoak iraupen bera dute. Leasing-kuoten zenbatekoan hauek guztiak sartzen dira: ondasunaren amortizazioa, kapital produktiboaren interesak...

Rentinga

Ondasun higigarriak...

Kanpoko Finantzaketa: Epe Motza

Merkataritza Deskontua

Epe motzeko kanpoko finantzaketa modu bat da. Enpresak dirua behar badu eta berekin epe luzeko zor bat badu, modu hau erabiltzen du. Merkataritza-deskontuarekin, beste epe luzeagoan kobratuko lukeen dirua berehala lortzea du helburu.

• Abantaila: Bankuak onartuz gero, enpresak dirua berehala lortzen du.
• Desabantaila: Dirua ez da osorik kobratzen, komisio bat kentzen baitzaio.

Kredituak

Epe motzeko kanpoko finantzaketa eredu bat da; banku batek denbora jakin baterako uzten duen dirua, hain zuzen ere. Diru eske joatean, bankuak dirua uzteko abal bat eskatzen du, dirua itzultzen ez bada kreditua itzularazteko konpromiso gisa:

• Abal pertsonala: Beste enpresa baten ondasunak jartzen direnean berme gisa.

ibilge→Aek/ Og+PeK (<1)

 < 1(mas peque q el 1): Maniobra funtsa positi (neg) dela adierazten du. Horrek esan nahi du, AeK OG+ Pek baino txikiagoa (handi) dela. Beraz, enpresaren ondare-masak (ez) orekatuta daude.

erabilgarri→erab/PK (0,3-0,4)

 0,3-0,4: Altxortegia epe laburreko zorren %30 - %40 bitartekoa da. Proportzio hau egokiena da, segurtasun eta errentagarritasunaren arabera.  > 0,3-0,4: Ordainketa-etendura ez gertatzeko segurtasun handia dauka enpresak, baina errentgrtsn gutxiko akt izango ditu, bnk e ku saldoek ez dut ia sarrera finantzariorik sortzen.

altxorteg→bihur+erab /PK (>1)

 >1: Epe lab zorrk ordantzek ahalmena dauka, etendurako egoera gertatzeko arriskurik gabe. 1 baino askz handi: Epe laburreko zorrak ordaintzeko...

Ekonomiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Banaketa

Ekoizpena kontsumitzaileei hurbiltzea, saltokietara eramanez.

Inbertsioa

Negozio bat irekitzeko edo hobetzeko erabiltzen den dirua da.

Sektore Ekonomikoak

Lehen Sektorea

Naturatik elikagaiak eta lehengaiak lortzeko erabiltzen diren jarduerak dira:

• Nekazaritza
• Abeltzaintza
• Arrantza
• Baso-ustiapena

Bigarren Sektorea

Naturatik ateratako produktuak eraldatzen dituen sektorea da:

• Industria
• Eraikuntza
• Meatzaritza
• Energia-iturriak

Hirugarren Sektorea (Zerbitzuak)

Ez du ondasun materialik sortzen; gizarteari zerbitzua emateaz arduratzen da (adibidez: merkataritza, garraioa, osasuna, hezkuntza...). Zenbat eta gizarte bat aurreratuagoa izan, orduan eta garrantzia handiagoa hartzen du hirugarren sektoreak.

Enpresen Sailkapena eta

Hornidura funtzioa eta helburuak

Hornidura funtzioa enpresa-jarduera egiteko beharrezkoak diren materialak erostea da, ekoizpen- edo merkaturatze-prozesuari hasiera emanez. Honen helburua ekoizpen- eta merkaturatze-sailak hornitzea da, eta funtsezko hiru alderdi ditu:

• Erosketa: Merkaturatze- edo ekoizpen-sailek behar dituzten produktuak erosi behar dira. Horretarako, hainbat faktore izan behar dira kontuan: emate-epea, prezioa, kalitatea, erosi osteko zerbitzuak eta ordainketa-baldintzak.
• Biltegiratzea: Erositako produktuak gorde egin behar dira ekoizpen- edo merkaturatze-prozesua hasten den arte. Horretarako, antolakuntza-sistema bat behar da izakinak antolatu eta sailkatzeko.
• Kudeaketa: Antolakuntza-sistema bat behar da, eta haren helburua behar

Sistema Kapitalista / Merkatu-Ekonomia

Sistema kapitalistan, jarduera ekonomikoa merkatuaren bitartez erregulatuta dago. Eskaintza eta eskaeraren legea jarraitzen du: zer ekoiztuko den ondasunen eta zerbitzuen arabera, nola ekoiztuko den enpresek diru gehien lortzeko, eta norentzat ekoiztuko den. Munduko herrialde gehienetan ezarri da. Beste printzipio batzuk hauek dira: jabetza pribatuen nagusitasuna eta banako etekinik handiena bilatzea.

Eskaintza eta Eskariaren Legea

Sistema kapitalistan, eskaintza eta eskaeraren legea jarraitzen da. Eskaintza eskaria baino handiagoa bada, prezioak behera egiten du; kontrako kasuan, prezioak gora egiten du.

Sistema Sozialista

Jarduera ekonomikoak Estatuak erregulatzen du, eta ekonomia planifikatua esaten zaio....

Aurrezki-kutxak

Haien funtzionamendua, banku pribatuena bezalakoa da. Edonola ere, badituzte bi desberdintasun:

• Aurrezki-kutxek ezin dituzte errenta aldakorreko tituluak jaulki funtsak lortzeko;
• Bankuek baino zerga-tratamendu onuragarriagoa izaten dute, ongintzazko jarduerak egiten baitituzte, beren estatuekin bat.

Kreditu-kooperatibak

Kooperatibak interes eta behar berak dituzten pertsona fisiko edo juridikoen elkarteak dira, enpresa-jarduera jakin bat egiten dutenak, eta emaitza ekonomikoak, bestelako enpresek ez bezala, lehentasunezko helburu honetara bideratzen dituztenak: aurrez adostutako elkarte-funtsak bermatzera.

Funts horiek ase direnean soilik banatzen da soberakina bazkideen artean. Funtsak, kredituek sozietateko edo kooperatibako bazkideek...