Lanbide heziketa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ekoizpen faktoreak

• Errenta: Natura-baliabideen jabeek baliabideak erabiltzearen truke jasotzen duten saria da. Fruitua emateko ahalmena neurtzen du eta alokairu edo lurraren errenta esaten zaio.
• Interesa: Kapitalaren zerbitzuen balioa da, eta, zehazki, diruaren prezioa.

Lan-merkatua

• Enpresek erosten dute lana (eskaria): kurba beherakorra da.
• Langileek saltzen dute lana (eskaintza): kurba gorakorra da.
• Lan-merkatuan prezioa = soldata (besteren kontura egindako lanaren truke jasotzen den saria).

Lan-eskarian eragiten duten faktoreak

• Soldata-maila: Soldatek gora egiten badute, kostuek gora egiten dute eta enpresek langile gutxiago kontratatzen dituzte.
• Ondasun edo zerbitzuaren prezioa: Produktuaren prezioa zenbat eta handiagoa izan, orduan eta gehiago

Merkatuko Hutsegiteak eta Ekonomia Politika

Hutsegitearen Definizioa eta Ondorioak

Hutsegitea: Merkatua modu ez-efizientean funtzionatzearen ondorio kaltegarria da, merkatuek eskura dituzten baliabideak efizientziaz esleitzen ez dituztenean gertatzen dena.

8.1. Merkatuko Hutsegiteak

Merkatuko hutsegiteen ondorioz, enpresek posizio menderatzailea lortzen dute, kutsadura sortzen da, merkatu-ekonomiek krisi handiak izan ohi dituzte, eta langile klaseak gehiegikeriak jasaten ditu. Ondorio kaltegarri horiek merkatuaren kontrolik gabeko funtzionamenduak eragiten ditu.

Merkatuko hutsegite nagusiak hauek dira:

• Ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna
• Ondasun publikoak egotea
• Kanpo eraginak
• Lehia ez-perfektua
• Errentaren banaketa desberdina

A. Ziklo Ekonomikoen Ezegonkortasuna

Ziklo

1. Ustekabeko Arriskuak

• a. Arrisku Materialak

  Ondasun ukigarrietan eragina duten arriskuak dira.

• b. Ondare-Arriskuak

  Pertsonen ondasun ukiezinetan eragina duten arriskuak dira.

• c. Arrisku Pertsonalak

  Arrisku hauek pertsonen bizitzan, osasunean, osotasun fisikoan edo psikikoan izango dute eragina.

2. Auto Asegurua

Auto bat gidatzeak eta edukitzeak sor ditzakeen arriskuei aurre egiteko kontratatzen da. Aseguru-produktu ezagunenetako bat da. Horren arrazoia autoentzat derrigorrezkoa dela da.

2.1. Erantzukizun Zibila

Pertsona batek autoarekin istripu bat duenean, besteen aurrean izan dezakeen erantzukizuna estalita egoteko bermea da. Auto guztiek, gutxienez, derrigorrezko erantzukizun zibila kontratatuta izan behar dute.

2.2. Gainerako Estaldurak

Estalduren...

Merkaturatze-sistema eta merkatu kontzeptuak

1. Zer da merkaturatze-sistema (marketing)?

Produktu bukatuak diru-sarreretan bihurtzen duen prozesuari merkaturatze-sistema (marketing) deitzen zaio. Prozesuaren azken etapa da, eta osagai nagusiak honako hauek dira: hornikuntza – ekoizpena – salmenta.

2. Zer da merkatuak? Zein merkatu mota daude?

Merkatua behar dituzten pertsona multzo bat da, eta horiek erosteko ahalmena eta prestasuna badituzte. Testuinguru hori kontuan hartuta, merkatu orokorraren barruan zein den iritsi nahi den merkatu-helburua aztertu behar da. Merkatu motak, adibidez:

• Merkatu potentziala
• Merkatu erreala

3. Enpresaren jarduera komertzialean inguruneak dituen eragina

Enpresaren jarduera merkatarian ingurune anitzen menpe dago....

1. Merkatuaren Oinarriak eta Hornitzaileak

1.1. Merkatuaren Elementuak

Merkatuak hiru elementu nagusi ditu:

• Saltzailea
• Eroslea
• Produktua

Forma ugari har ditzake: leku fisikoa, Internet, edo harreman pertsonalak.

1.2. Hornitzaileak

Hornitzaileak enpresak behar dituen produktuak saltzen dizkioten beste enpresa batzuk dira.

1.3. Hornitzailearen Aukeraketa

Hornitzaileak aurkitzeko bideak:

• Feriak
• Telefono gidak
• Prentsa
• Internet

Eskaintzak baloratzeko irizpideak:

1. Prezioa
2. Kalitatea
3. Konfiantza

1.4. Hornitzaileen Erregistroa eta BEZaren Kontzeptuak

BEZ (Balanza de Valor Añadido/Gehieneko Balioaren Zerga) gobernuarena da. Enpresariek zerga kobratzen dute eta azken kontsumitzaileak ordaintzen du (zerga zeharkakoa da).

BEZaren Jasandakoa eta Bildutakoa

• Jasandako BEZa (Kengarria)

1. Merkatua eta Hornitzaileak

Erosketa egin baino lehen, hornitzaile egokiena bilatu behar da. Prozesuak honako hauek hartzen ditu barne: produktuen informazioa biltzea (prezioa, kalitatea, deskontuak, ordaintzeko moduak...), baloratzea eta hornitzailea aukeratzea.

1.1. Merkatua

Produktu horren merkatua saltzaileek eta produktu bera eskatzen duten erosleek osatzen dute. Merkatuak forma ugari har ditzake: leku fisikoa, sare informatikoak, harreman pertsonalak (adibidez, Wallapop)...

1.2. Hornitzaileak

Enpresak behar dituen produktuez hornitzeko, beste zenbait enpresa behar izaten dira, produktu horiek ekoizten dituzten hornitzaileak, alegia. Hornitzaileen merkatua ikertu behar dugu: zenbat hornitzailek fabrikatzen duten guk behar dugun produktua,...

Oligopolioa

Enpresa Gutxi

Merkatu-kuota osoa enpresa gutxi batzuen artean banatzen da. Horregatik, enpresa horietako baten merkataritza-politikak eragin handia du gainerako enpresen erabakietan.

Merkatu Homogeneoa

Mota horretako merkatuko produktuak, behar bera asetzeaz gain, trukagarriak dira elkarren artean.

Kapital-Inbertsio Handiak

Merkatu oligopolistetan ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko behar diren inbertsioak eta teknologiak enpresa handien esku daude soilik.

Kolusiorik Gabe

Aurrea Hartzeko Merkataritza Politikak

Enpresa bakoitzak lehiakideek zer egingo duten igartzen saiatzen da, horren arabera jarduteko (adibidez, hegaldietarako txartelak).

Prezio-Gerrak

Enpresa oligopolista batek salmenta-prezioa jaisten badu, besteek jaitsi gabe, haren merkatu-...

Inflazioaren Definizioa

Inflazioa ekonomia bateko prezio guztiek modu jarraituan igotzeari deritzo. Fenomeno honek diruaren erosahalmena murrizten du denborarekin.

Inflazioaren Arrazoiak

Inflazioa eragin dezaketen bi arrazoi nagusi daude:

1. Eskari Inflazioa

Ekonomia eragileek (familiek, enpresek, sektore publikoak) enpresek ekoitzi dezaketena baino gehiago eskatzean sortzen den gehiegizko eskariak eragiten du. Honen arrazoiak honakoak izan daitezke:

• Familien kontsumo handiagoa: Familiek gehiago kontsumitzen dutenean.
• Enpresen inbertsio handiagoa: Enpresek aurreikuspen onak dituztenean gehiago inbertitzen dutenean.
• Sektore publikoaren gastu handiagoa: Sektore publikoak gastu publikoak handitzean, horretarako behar diren ondasunen eta ekoizpen-bitartekoen

1. Merkatua

Kokapenaren arabera

Eroslearen arabera

Produktuaren edo Zerbitzuaren arabera

Saltzaile edo Eskaintzaileen Kopuruaren arabera

2. Produktuak eta Zerbitzuak

Produktua

Zerbitzua

3. Produktuen eta Zerbitzuen Bizitza Zikloa

• Sorrera etapa
• Sarrera etapa
• Hazkunde etapa
• Heldutasun etapa (1)
• Beherakada etapa

4. Merkatu Ikerkuntza

Kontsumitzailearen Jokabidea

Eskaria eta Salmentak

Produktuak

Salmentaren eta Merkaturatzearen Beste Zenbait Osagai

Ikerkuntza Teknikak

6. Konkurrentzia

• Sektorean lehiakide berriak sartzeko aukera (2)
• Merkatuaren barruan dauden lehiideen arteko lehiakortasuna
• Produktu ordezkatzaileak egotea
• Bezeroen boterea
• Hornitzaileen boterea

7. Posizionamendu Estrategikoa

• Aintzinaritza kostuetan
• Diferentziazioa
• Espezializazioa
• Dibertsifikazioa

8. Enpresaren