Patua, askatasuna eta determinismoa: filosofia, psikologia eta ekonomia
Fatalismoaren ustea
Bide bat dago zin dena gure patua (destinoa).
Ezin dugu ezer egin gure patuaren (destinoaren) aurka.
Zerbait egin dezakegu gure patuaren (destinoaren) aurka.
Fatalismoak ez du esan gure askatasunari buruz.
Ez gara batere askeak, dioen hori da fatalismoaren baieztapena.
Guztiz askeak bagara, dioen hori ere bai.
Ikusi dugun bezala
Mitoak beti izan dira gezurrak.
Biologiak ez dauka inolako zerikusirik mitoetan.
Biologiak zerikusi handia badauka mitoetan.
Ekintza bat etikoa izateko
Egilea askea ez da izan behar.
Egilea erantzulea izan behar da.
Aurreko bi esaldiak egiazkoak dira.
Determinismo biologikoaren ustea
Biologiak ez dauka zerikusirik egiten dugunarekin.
Ezin dugu ezer egin biologiaren aurka.
Zerbait egin al da biologiaren baldintzen aurka?
Determinismo biologikoaren arabera
Gure bizitza baldintzatua dagoela dio.
Ez gara batere askeak, dio determinismo biologikoak.
Guztiz askeak bagara, dio determinismo biologikoak.
Determinismo genetikoa eta biologikoa (etikan edo moralean)
Ez dio inori kalterik egin.
Arriskutsua da, arraza berriak sortzeko nahiagatik.
Ez da batere arriskutsua, teoria bat baino ez delako.
Determinismo genetikoaren ikuspuntuak
Ikus daitezke nazionalsozialismoan.
Ikus daitezke stalinismoan.
Aurreko bi esaldiak egiazkoak dira.
Determinismo psikologikoa
Guztiz askeak bagara, dio determinismo psikologikoak.
Ez gara batere askeak, dio determinismo psikologikoak.
Gure bizitza baldintzatua dagoela dio determinismo psikologikoak.
Sigmund Freudek aztertu zuen iraganaren bidez, inkontzientziaren bidez.
Iragana
Geruzak dira konzientzia eta inkontzientzia.
Bi zati dira konzientzia eta inkontzientzia.
Ez dago inolako konzientziarik.
Sigmund Freuden ustez, edipo konplexua agertzen da
Ahoaren garaian.
Uzkiaren garaian.
Falo garaian.
Sigmund Freuden ustez, pasatu behar gara garai hauetatik, ordenan
Falo garaia; ahoaren garaia; uzkiaren garaia.
Ahoaren garaia; uzkiaren garaia; falo garaia.
Uzkiaren garaia; ahoaren garaia; falo garaia.
Sigmund Freuden ustez, elektra konplexuan
Neskak bere aita maite du eta ama gorrotatu.
Mutilak bere ama maite du eta aita gorrotatu.
Mutilak bere aita maite du eta ama gorrotatu.
Sigmund Freuden ustez, elektra konplexua agertzen da
Falo garaian.
Ahoaren garaian.
Uzkiaren garaian.
Sigmund Freuden ustez, edipo konplexuan
Neskak bere ama gorrotatzen du eta aita maite.
Mutilak bere aita maite du eta ama gorrotatu.
Mutilak bere ama maite du eta aita gorrotatu.
Sigmund Freuden ustez, elektra konplexua ematen da
Mutilengan.
Inorengan.
Neskengan.
Sigmund Freuden ustez, edipo konplexua ematen da
Mutilengan.
Inorengan.
Neskengan.
Sigmund Freuden ustez, ao garaiak azal ditzake
Ezer ez.
Sadismoaren kasuak.
Masokismoaren kasuak.
Sigmund Freuden ustez, uzki garaiak azal ditzake
Ezer ez.
Sadismoaren kasuak.
Masokismoaren kasuak.
Sigmund Freuden ustez, zikirapen konplexua
Mutilek jaso egiten dut.
Neskek jaso egiten dut.
Inork ez du jaso egiten.
Sigmund Freuden ustez, zakilaren inbidia
Mutilek jaso egiten dut.
Neskek jaso egiten dut.
Inork ez du jaso egiten.
Sigmund Freuden garaira arte, historikoak zirenak
Gaixo psikologikoak.
Gezurrak baino ez.
Gaixo fisikoak.
Sigmund Freuden ustez, gaixotasun psikikoen zergatiak
Ez dira aztertu behar.
Gezurrak baino ez dira.
Aurreko garaietan gainditu ez diren arazoengatik sortzen dira.
Sigmund Freudek, inkontzientziara hurbiltzeko, metodo hauek erabili zituen
Hipnosia, amets eta “nahigabeko istripuak”.
Txisteak, nerbio-tikak eta bizitza kontatzea.
Aurreko erantzun biak egiazkoak dira.
Hezkuntza-determinismoa
Dio guztiz askeak bagara.
Dio ez garela batere askeak.
Aurreko bi esaldiak gezurrak dira.
Hezkuntza-determinismoak
Gure bizitza psikologikoki baldintzatuta dagoela dio.
Gure bizitza ekonomikoki baldintzatua dagoela dio.
Gure bizitza hezkuntzaz baldintzatua dagoela dio.
Hezkuntza-determinismoaren arabera
Ezin dugu ezer egin hezkuntzaren baldintzen kontra.
Zerbait egin al dezakegu hezkuntzaren baldintzen kontra?
Aurreko bi esaldiak egiak dira.
Hezkuntza-determinismoaren arabera
Saiatzen eta okerrak ikasten ditugu.
Sariaz eta zigorrez ikasten dugu.
Aurreko bi esaldiak egiak dira.
Hezkuntza-determinismoaren arabera
Irakasleak ez dauka inolako eraginik gure hezkuntzan.
Gurasoek ez dauka inolako eraginik gure hezkuntzan.
Aurreko bi esaldiak gezurrak dira.
Hezkuntza-determinismoaren arabera
Ikasten dugunak eragiten du gure izaeran.
Ikasten dugunak ez du eragiten gure izaeran.
Gure izaerari berdin zaio zer ikasi eta zer ez.
Hezkuntza-determinismoa defendatzen dutenek bakteak egin dituzte
Animaliekin.
Aurrekin.
Goiko biak egiak dira.
Baviorismoaren ustea
Ezin dugu ezer egin ikasitakoaren aurka.
Zerbait egin daiteke ikasitakoaren aurka.
Inoiz ez dugu ezer egiten.
Baviorismoaren ustea
Usoak eta pertsonak antzekoak gara ikasteko orduan.
Usoak eta pertsonak guztiz desberdinak gara ikasteko orduan.
Usoek ezin dute ezer ikasi.
Hezkuntza-determinismoaren ustea
Jaiotzetik eragin daiteke norbaiten izaeran.
Ezin dugu eragin norbaiten izaeran.
Ez dugu eragin batere norbaiten izaeran.
6. askatasuna: determinismo ekonomikoa
Determinismo ekonomikoaren arabera
Guztiz askeak gara.
Ez gara batere askeak.
Aurreko bi esaldiak gezurrak dira.
Determinismo ekonomikoaren arabera
Pentsamenduak determinatzen du norbaiten egoera ekonomikoa.
Norbaiten egoera ekonomikoak determinatzen du pentsamendua.
Aurreko biak egiak dira.
Determinismo ekonomikoak
Azpimarratzen ditu bizi-baldintza ekonomikoak.
Azpimarratzen ditu bizi-baldintza ideologikoak.
Aurreko biak egiak dira.
Determinismo ekonomikoaren arabera (marxismoaren arabera), gizarte guztiak pasatu behar dira etapa hauetatik (bata bestearen atzean):
Komunismoa – esklabotza – feudalismoa – kapitalismoa – sozialismoa.
Sozialismoa – feudalismoa – komunismoa – esklabotza – kapitalismoa.
Kapitalismoa – sozialismoa – esklabotza – komunismoa – feudalismoa.
Determinismo ekonomikoaren (marxismoaren) arabera
Zerbait egin al daiteke egoera ekonomikoaren aurka?
Ezin dugu ezer egin egoera ekonomikoaren aurka.
Egoera ekonomikoa beharrezkoa da, aurrez zehaztuta dago.
Determinismo ekonomikoaren (marxismoaren) arabera
Kapitalismoaren araua da gero eta diru gehiago edukitzea gutxi batzuen eskuetan.
Kapitalismoaren araua da dirua banatzea iritzi pobreen artean.
Kapitalismoaren araua da irabazten den guztia ondasunei ematea.
Gizarte kapitalistan (gure gizartean)
Helburua da plusbalioa lortzea, edonola.
Helburua da elkartasuna adieraztea, edonola.
Aurreko bi esaldiak egiak dira.
Nola lortzen du kapitalak bere helburu nagusia (marxismoaren ustez)?
Lanorduak luzatuz.
Lanak azkarrago eginez.
Aurreko biak egiak dira.
Marxismoaren ustez, zer etorriko da kapitalismoaren ondoren?
Feudalismoa eta komunismoa.
Sozialismoa eta komunismoa.
Komunismoa eta Iraultza Frantsesa.
Plusbalioa lor daiteke
Lanorduak luzatuz.
Makina berriak erosiz.
Aurreko bi esaldiak egiak dira.