Espainiako Arro Hidrografikoak: Isurialdeak, Ibaiak eta Urtegiak
Espainiako arro hidrografikoak
Espainiako arro hidrografikoak: topografiak eta klimak hiru isurialde hidrografiko handi mugatzen dituzte.
a) Isurialde kantauriarra
Ipar-mendebaldean dago eta lurraldearen %4 hartzen du. Prezipitazioen erregulartasunak eta ugaritasunak (urtean 1.350 mm batez beste), gorabehera handirik gabeko tenperaturekin batera, ibai emaritsu eta erregularrak eragiten dituzte. Itsasotik hurbil dauden mendietan jaiotzen dira. Sorburutik kostaraino (100 km) garaiera-aldea handia denez (batzuetan 2.000 m), uholdeak ohikoak dira. Haran sakonak sortu dira, emariek eta aldapek uraren higatzeko gaitasuna areagotu dutelako.
Ibai nagusiak: Bidasoa, Deba, Ibaizabal, Sella, Nalón eta Navia.
b) Isurialde atlantikoa
Goi-lautadako ibai handiek urtean 596,5 mm-ko prezipitazioak jasotzen dituzte eta penintsulako %65 drainatzen dute. Tenperatura-aldeak handiak dira eta udan agorraldia gertatzen da. Maldak txikiak dira, sorburutik ozeanora (1.000 km inguru). Emariak, balio absolutuetan, altuak dira arro zabalak direlako, baina emari erlatiboak txikiagoak dira.
Iparraldeko arroa: Duero
Duero ibaiaren arroa Ipar goi-ordokia zeharkatzen du. 98.160 km²-ko azalera du, eta Kantabriar mendikateko urak, Iberiar sistemakoak eta Erdialdeko sistemakoak ere jasotzen ditu. Oportotik gertu itsasoratzen da, eta urtegi handiak ditu, emari absoluturik handiena dituelarik.
Tajo ibaiaren arroa
Erdialdeko eta Toledoko mendien artean dago. 1.120 km-ko ibilbidearen ondoren Lisboatik gertu itsasoratzen da. Urtegi aipagarrienak Entrepeñas eta Buendia dira, eta lan hidraulikorik handienetako bat egin da: Tajo-Segura arteko isuraldatzea.
Guadiana ibaiaren arroa
Toledoko mendiak eta Sierra Morena ditu. Ibaiak nekez egiten du aurrera, goi-ibarraren eta bokalaren arteko garaiera-aldea txikia delako. Euri-kopurua eskasa da eta udan tenperatura altuak izaten dira; emarian alde handiak daude, agorraldiak uztailean eta abuztuan gertatzen direlarik. Guadiana oso irregularra da. Mertolatik muga egiten du eta Cadizko golkoan itsasoratzen da, estuario handi bat osatuz.
Guadalquivir ibaiaren arroa
Sierra Morena eta mendikate betikoa ditu. Sevilla zeharkatu ondoren, lautada ia horizontal batetik igarotzen da. Estuario gisa itsasoratzen da, Sanlúcar de Barrameda-n, eta urtegi ugari ditu.
c) Isurialde mediterraneoa
Uren %25 inguru drainatzen du. Arroen arteko aldeak oso handiak dira. Ibai laburrak eta maldak handiak dira, eta uholde izaera dute. Emaria irregularra da, euri-erregimena mediterraneoa baita, eta agorraldi handiak gertatzen dira. Ohikoak dira udazkeneko goraldiak, euri-jasei lotuak.
Kataluniako eta Levanteko arro hidrografikoak
Iberiar mendikatean jaiotzen dira.
Hegoaldeko arro hidrografikoa: Guadalhorce
Urteko emaria 8 m³/s-koa da. Eskualde horretan euri-bide handiak daude, eta euria egiten duenean baino ez dute urik.
Ebro ibaia
Peñalabran (928 km) sortzen da. Ondoren Kataluniako kostako mendikateak zeharkatzen ditu. Erdiko eta beheko ibilguetan, ibaiadar emaritsuenak ezkerraldetik batzen zaizkio. Itsasora iritsi baino lehen delta bat osatzen du, 82.880 km²-ko eskualdea drainatuz.