DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Eredu Atomikoen Bilakaera

Elementuen Antolaketa Atomikoaren Aurrekariak

Jarraian, elementuen konfigurazio elektronikoaren adibide batzuk:

• 1s²
• 2s² 2p⁶
• 3s² 3p⁶ 3d¹⁰
• 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 4f¹⁴
• 5s² 5p⁶ 5d¹⁰ 5f
• 6s² 6p⁶ 6d¹⁰
• 7s² 7p⁶

Gas Nobleak

• He: Helioa
• Ne: Neona
• Ar: Argona
• Kr: Kriptona
• Xe: Xeona
• Rn: Radona

Metalen Sailkapena

Trantzizio Metalak

• Cd: Kadmioa
• Sc: Eskandioa
• Ag: Zilarra
• Ti: Titanioa
• Pd: Paladioa
• V: Banadioa
• Zn: Zinka
• Cr: Kromoa
• Cu: Kobrea
• Mn: Manganesoa
• Ni: Nikela
• Fe: Burdina
• Hg: Merkurioa
• Co: Kobaltoa
• Pt: Platinoa
• Au: Urrea

Metal Arinak

• H: Hidrogenoa
• Cs: Zesioa
• Li: Litioa
• Ba: Barioa
• Be: Berilioa
• Fr: Frantzizioa
• Na: Sodioa
• Ra: Radioa
• Mg: Magnesioa
• K: Potasioa
• Ca: Kaltzioa
• Rb: Rubidioa
• Sr: Estrontzioa

Partikula Atomikoak eta Ekuazioak

• Atomo zenbakia (Z)
• Protoi

Destilazio Teknikak

Sarrera

Likidoen purifikaziorako metodorik ohikoena eta garrantzitsuena distilazioa da. Likido bat bere ezpurutasun ez-hegazkorrengandik banatzeko eta, ahal denean, bi likido edo gehiago elkarrengandik bereizteko erabiltzen da.

Destilazio Arrunta

Distilazio kasurik sinpleenean, likidoa bere irakite-punturaino berotzen da, lurrundu arte. Lurrun hori hoztaile batekin kontaktuan jartzean kondentsatu egiten da, distilatua eratuz, eta beste ontzi batean jasotzen da. Bi substantzien nahastea banatzeko erabil daiteke, baldin eta bietako bat bakarrik bada hegazkorra. Osagai hegazkorra lurrunaren kondentsazioz jasotzen da, osagai ez-hegazkorra distilazio-matrazean geratzen den bitartean.

Destilazio Zatikatua

Nahaste bateko bi osagaiak...

Habiaratzea: Enbrioiaren ezarpena

Behin umetokira iritsita, enbrioia endometrioan sartuko da eta han ezarriko da.

Enbrioiari adar txiki batzuk aterako zaizkio, eta haren bilgarria umetokira atxikita geratuko da. Prozesu horri habiaratze esaten zaio.

Plazentazioa: Plazentaren garapena

Umetokian habiaratzean sortu diren adarkadurak garatuz joango dira, harik eta enbrioia elikatzeko organo berri bat sortzen den arte: plazenta.

Plazenta enbrioiari lotuta dago, soka baten antzeko egitura baten bidez; egitura horri zilbor-hestea deritzo, eta gaiak garraiatzeaz arduratzen da.

Jaiotza: Haurdunaldiaren amaiera

Bederatzi hilabete igaro ondoren, haurdunaldia amaitzen da. Jaiotza hiru fase nagusitan banatzen da:

Jaiotza-faseak

• Dilatazio fasea

  Faserik luzeena da.

Errusiako Iraultzaren Gakoak (1905-1927)

1905eko Iraultza eta Urriko Manifestua

1. Zer agintzen zuen Tsarrak Urriko Manifestuan? Tsarrak, ministroaren aholkuz, Urriko Manifestua argitaratu zuen. Bertan agintzen zuen askatasun politikoak emango zituela, hauteskunde lege zabala onartuko zela eta Duma edo Estatu Batzarra sortuko zela.

2. Zein ekintza antolatu zituzten sobietek? Oposizioko iraultzaileek Sobieten bidez antolatu zituzten ekintzak. Marinelen matxinadak eta nekazarien grebak bultzatu zituzten. San Petersburgokoa izan zen Sobiet aktiboena, Trotskik bultzatuta.

3. Zer esango zenuke Dumari buruz? 1906an sortu zuen Nikolas II.ak. Mendebaldekoaren antzeko legebiltzarra zen. Koroatik bereizitako botere legegilea zuen, nahiz eta Tsarrak betoa jarri ziezaiekeen.

Inperialismoa: Definizioa

Inperialismoa XIX. mendearen amaieran Europako potentzia batzuek hasitako prozesua da, beren lurraldeetatik kanpo lurrak eskuratzeko helburuarekin.

Arrazoiak

Ekonomikoak

• Lehengai merkeen beharra.
• Merkatu berrien beharra.
• Kapitala inbertitzeko aukera.

Politikoak

• Ibilbide garrantzitsuak kontrolatzeko puntu estrategikoak eskuratzea.
• Nazioaren fama eta handitasuna handitzea.

Demografikoak

• Europako biztanleriaren hazkundearen ondorioz kolonietara emigratzea.

Ideologikoak

• Jakinmin zientifikoa.
• Ideologia arrazisten sentimendua haztea (arraza zuriaren nagusitasuna).

Kolonietako Administrazioa

Kolonien administrazio mota nagusiak hauek izan ziren:

Kolonia

Potentzia kolonizatzailearen subiranotasunaren menpe zegoen lurraldea (adibidez, Kongo

Lurra eta Ura

Lurraren gainazalaren %70 ura da; horregatik, gure planeta "Planeta Urdina" deitzen zaio. Hala ere, munduko hamar pertsonetatik bik ez dute edateko ur segurua eskuratzeko aukerarik.

Lurreko Uraren Banaketa

• %97,5 ur gazia da.
• %2,5 bakarrik da ur geza.

Edateko Uraren Eskuragarritasuna Eskualdeka

• Saharaz azpiko Afrika: %57.
• Latinoamerika eta Karibe: %86.
• Ekialdeko Asia eta Ozeano Barekoa: %100.
• Asiako hego-ekialdea: %85.
• Afrikako iparraldea eta Ekialde Ertaina: %87.
• Herrialde Garatuak: %100.

Uraren Irisgarritasuna

3 pertsonatik 1ek (%33 inguru) ez du edateko ur segurua lortzeko aukerarik.

Mundu osoan, 2.100 milioi pertsona baino gehiagok ez dute edateko ura eskura.

Saneamendu-sistemen Gabeziak

Munduan, 10etik 6k (%60) ez dute saneamendu egokirik....

Lurreko klima-zonak anitzak dira, eta bakoitzak bere ezaugarri bereziak ditu, bai tenperaturari, prezipitazioei, landarediari eta faunari dagokienez, bai gizakiaren jarduerei dagokienez. Jarraian, klima-zona nagusien deskribapen zehatza aurkituko duzu:

Ekuatoreko Klima

• Kokapena: Ekuatorearen inguruan.
• Tenperatura eta prezipitazioak: Beroa eta hezea beti. Emari ugari eta erregularra.
• Landaredia: Basoa beti berdea da, eta landareak altueraren arabera mailakatuta daude.
• Fauna: Hegazti koloretsuak, narrastiak.
• Giza jarduerak: Jende gutxi bizi da, bero eta hezetasun handia dela eta; tribu batzuk baino ez.

Klima Tropikala

• Kokapena: Ekuatorearen iparraldean eta hegoaldean.
• Tenperatura eta prezipitazioak: Tenperatura altuak dira beti. Prezipitazio ugariak,

Independentzia Gerra (1808-1814)

Karlos IV.a 1788an iritsi zen tronura, eta 1789an Frantziako Iraultza gertatu zen. Iraultzaileen aurka borrokatu ondoren galdu egin zuten, eta horren ondorioz San Ildefonsoko Ituna sinatu zen, Frantzia eta Espainia aliatu bihurtuz.

1805ean, Trafalgarreko guduan, Frantzia eta Espainia Britainia Handiaren aurka borrokatu ziren. Borrokaldi horretan, Espainiak bere itsas armada galdu zuen.

1807an, Fontainebleauko Itunaren bidez, Espainiak Frantziari baimena eman zion Espainiatik pasatzeko Portugal okupatzeko. Horren ondorioz, frantziarrek Espainia okupatu zuten. Une horretan, Aranjuezko Matxinada hasi zen: Godoyk dimititu zuen, eta Karlos IV.ak abdikatu ondoren, Fernando VII.a bihurtu zen errege berri.

Napoleonek Espainiako...

Organo eta ehunetako prozesuak abiarazten edo geldiarazten dituzte, hauek bizkortuz edo motelduz.