Batxilergoa mailako Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gantzak eta Azilglizeridoak

Gantz molekula bat glizerol molekula batekin (lotura kobalentearen bidez) lotutako gantz-azido batek, bik edo hiruk osatzen dute. Gantz ugarienak neutroak edo triazilglizeridoak dira, eta molekula hidrofobikoak dira, ez baitute talde polarrik edo karga elektrikodun talderik.

Olioak inguruko tenperaturan likidoak dira, gantz-azido asegabeek osatzen dituztelako; landareetan egoten dira. Bilgorrak solidoak dira, batez ere animalietan aurkitzen direnak eta gantz-azido aseek osatzen dituzte.

Azilglizeridoen Funtzioak

• Energia epe luzean biltzea: Gantzak animalien eta landare batzuen zeluletan biltzen dira, energia-biltegi gisa, gluzidoek baino bi aldiz energia kantitate handiagoa ematen baitute gramoko.
• Tenperatura isolatzea

Mutazioak

Mutazioen definizioa eta motak

Mutazioa material genetikoan (DNA) gertatzen den aldaketa da.

Motak

• Mutazio genikoak: gene bakarrean gertatzen dira (base baten aldaketa, txertatzea edo ezabatzea).
• Mutazio kromosomikoak: kromosomen egitura aldatzen da (delezioak, inbertsioak, bikoizketak, translokazioak).
• Mutazio genomikoak: kromosomen kopurua aldatzen da (euploidia eta aneuploidia).

Jatorriaren araberako mutazioak

• Berezkoak: espontaneoak dira, inolako faktorerik gabe sortuak.
• Eragindakoak: agente mutagenikoek eragindakoak (erradiazioak, produktu kimikoak, etab.).

Mutazio adibideak

Aipatu bi mutazio eta esan zer gertatzen den eskemen laguntzaz:

1. Anemia faltsiformea: β-globinaren genean base baten ordezkapenak aminoazido bat aldatzen du (Glu →

Patogenoen Erresistentzia eta Aldaketak

Patogenoek, hala nola bakterioek antibiotikoekiko erresistentzia edo birusen mutazioak eskuratu ditzakete, eta horrek zeluletan sartzeko duten gaitasuna aldatzen du. Era berean, ostalarien erresistentzia handitu edo ahuldu egin daiteke, elikadura hobetzearen edo mikroorganismoen erasoen ondorioz. Azken kasu honetan, beste mikroorganismo oportunista batzuen infekzioak sor daitezke.

Toxinak: Zelulen Kaltetzaileak

Toxinak zelulak kaltetzen dituzten substantziak dira. Infekzio bakteriano baten ondorioz edo toxinak zuzenean irensteagatik sor daitezke.

Exotoxinak

• Patogenoek jariatutako proteina disolbagarriak dira, odolean zehar ibili eta zenbait ehunetan kalteak eragin ditzaketenak. Oso toxikoak dira eta hilgarriak

Fotosintesia elikadura autotroforako prozesu bat da, zeinaren bidez materia organikoa sortzen den. Horretarako, materia ez-organikoa erreduzitu behar da, argiaren energia erabiliz.

Fotosintesiaren Zerbitzu Ekologikoa

Zelula eukariotoen kloroplastoetan, zinobakterioen tilakoideetan eta bakterio fotosintetikoen zelula-mintzean eta zitoplasman gertatzen da. Oso garrantzitsua da arrazoi hauengatik:

• Hasierako atmosfera He (helio)z eta H2z osatuta zegoen, baina Lurrak ez zuen ahalmena gas horiek jasateko. Ondorioz, sumendi-jarduera aktibatzean, gas berriak (CO2, CH4, H2S, etab.) sortu ziren. Hortaz, atmosfera primitibo erreduktorea sortu zen. Berotegi-efektu handia zela eta, Lurraren barrutik gas batzuk atera eta Lurraren inguruan geratu zirenean, atmosfera

Metabolismoa: Definizioa eta Helburuak

Metabolismoa izaki bizidunen erreakzio kimikoen multzoa da, non materia eta energia etengabe trukatzen diren. Zelula barruan gertatzen diren erreakzio hauek hainbat helburu nagusi dituzte:

1. Energia eskuratzea ingurunetik (eguzki-argia, erreakzio exotermikoak, substantzia organikoen energia).

2. Molekulak degradatzea monomero sinpleak lortzeko (adibidez, polisakaridoak monosakarido bihurtzea).

3. Makromolekulak eraikitzea, monomeroak lotuz (adibidez, glukosazko molekulak elkartuz almidoia sortzea).

Metabolismoaren Erregulazioa

Zelulek metabolismoa beharretara egokitzeko mekanismoak erabiltzen dituzte:

• Entzima kantitatearen kontrola: Entzimak transkripzioaren bidez kontrolatzen dira.
• Jarduera katalitikoaren kontrola: Entzima

Fotosintesiaren Faktoreak

CO2-aren kontzentrazioa: Zenbat eta CO2 gehiago egon, orduan eta fotosintesiaren abiadura azkarragoa, asimilazio-puntu maximo batera arte, non errubiskoak ezin duen CO2 gehiago finkatu; hor abiadura egonkortzen da. Argiaren intentsitatea: Zenbat eta argi-intentsitatea handiagoa, orduan eta fotosintesiaren abiadura azkarragoa, puntu maximo batera arte; hortik aurrera, pigmentu fotosintetikoak era itzulezinean fotooxidatzen dira. Tenperatura: Entzimek tenperatura igo ahala azkarrago egiten dute lan, desnaturalizazioaren mugaraino. O2-aren metaketa inguruan: Zenbat eta kontzentrazioa handiagoa, orduan eta geldoagoa. O2 kontzentrazio handiarekin, fotoarnasketa aktibatzen da. CO2-a askatzen da, baina ez du ATP formako energia...

Argiaren intentsitatea: Zenbat eta intentsitate handiagoa izan, orduan eta azkarrago gertatzen da fotosintesia, baina behin argiz asetzean, abiadura konstante mantentzen da.

CO₂ kontzentrazioa

Zenbat eta CO₂ gehiago izan, orduan eta hobeto eta errazago gertatzen da fotosintesia, baina behin gehienezko asimilazio puntura iristean, abiadura konstante mantentzen da.

O₂ kontzentrazioa

Errendimendua jaisten du erribulosan itsastean inhibitzaile gisa jokatzen duelako.

Tenperatura

Bakarrik ilunpeko fasean eragiten du, parte hartzen duten entzimen desnaturalizazioa eragiten baitu.

Hezetasuna

Lurrean zenbat eta hezetasun gehiago egon, orduan eta fotosintesi eraginkorragoa gertatzen da, landareek sustraietatik xurgatzen baitute ura. Atmosfera lehorra denean,...

1)a) A letra aa zeinalatzen dio, hauek proportoreak dira: solidoak, kristalinoak era hidroseluganak dira, kimikoki anfokroak dira era glizina ezik esteroizomeria aurkezten dira. B letrak amina talde bat egiten dio erreferentzia, C letra karboilo talde bati eta D letra R bati, erradikal lotura.

b)Hauek lotura peptidikoen bitartez lortzen dira, hauek lotura kobalente, hemen NH2 -COOH taldea lotzen dira, gero ura azkatuz lortzean.

c)Monnomero hauek lotzean peptidoak eratzen dituzte, kasu honetan proteina bat ehun aa baino gehiagoz osaturik dagoelako. Konformazioak egitura-mailetan sailkatzen dira: Primarioa, Sekundarioa (Bi mota: a helizea b Lamunarra), Tertziarioa: (Bi mota: Globularrak lotzen dira pelota forma. Harikara hari forma) Kuarternarioa....

Immunologia Sistemaren Osagaiak

7 EJ b) Immunologia sistemaren osagaietako bat ez izatea edo horren disfuntzioak eragindako asaldura patologikoak dira. Zelula-immuneen aldaketa edo murrizketa ematen da. Tumoreak, gaixotasun autoimmuneak izateko probabilitate gehiago. Bi mota daude:

1. Primario edo Kongenitoak

• Herentziarekin lotuta dago.
• Muin transplanteekin tratatzen dira eta, gaur egun, oraindik garatzen ari den terapia genikoaren bidez.

Espezifikoa: B eta T linfozitoak eta antigorputzak eragin.

Ez-espezifikoa: fagozitoak eta konplementuari eragin. Adibideak: Agammaglobulimenia (B linfozitoen immunoeskasia), Di George Sindromea (T linfozitoen immunoeskasia).

2. Sekundario edo Harturikoak

• Kanpo-eragileekin loturik dago; erradiazioa, birusa, farmakoak,

Testu honek zelula biologiaren hiru arlo nagusi aztertzen ditu: zitozinesia, fotosintesiaren Calvin zikloa eta RNA molekularen funtzioak.

Zitozinesia: Zelulen Banaketa Prozesua

Animalia-zelulen kasuan, zitozinesia aktina-miosina mikroharizpi-eraztun bat zelularen erdian sortuz hasten da. Eraztun hau uzkurtu egingo da, zelula bitan banatuz. Hau ez da beti gertatzen, izan ere, animalia-zelula askotan ez dira banatzen (bakarretan bai).

Landare-zelulen kasua konplexuagoa da. Lehenik, Golgiren aparatuan, fragmoplastoak deritzon besikulak sortzen dira. Fragmoplastoak zelularen erdian kokatzen dira, erdiko xafla osatuz. Zelula-paretekin lotuz, plasmodesmoak sortzen dira (komunikazioa ahalbidetuz). Zelula mota honetan zelulak ez direnez banatzen, komunikazioa...