Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Proteinen Sintesiaren Itzulpen Fasea

Proteinen sintesiaren itzulpena hainbat fasetan gertatzen da:

1. Lehenengo fasea: Hasiera

   Hasieran, P lekua ARNt-Met deritzonak okupatzen du, eta A lekua, hutsik dagoenez, beste ARNt bat sartzen da.

2. Bigarren fasea: Katearen luzapena

   Lotura peptidiko baten bitartez, metionina hurrengo aminoazidoaren amino taldearekin lotzen da; azken hori, aldi berean, bere ARNt-ari lotuta dago. Horren ondorioz, A lekuan dipeptido bat eratzen da. Aminoazidoen arteko lotura peptidil transferasa entzimak katalizatzen du.

3. Hirugarren fasea: Translokazioa

   Erribosoma hiru nukleotidotan lekualdatzen da ARNm-tik 5´-3´ noranzkoan. Horren eraginez, ARNt-a P lekuko metioninatik kanporatzen da. Dipeptidil ARNt-a A lekutik P lekura igarotzen

RNA motak: Ezaugarriak eta Funtzioak

1. RNA mezularia (RNAm)

• Ugaritasuna: Hiru motetatik urriena (%5 baino gutxiago zelulan).
• Egitura: Molekula luzeak izan daitezke, kate bakarrekoa.
• Funtzioa: DNA kromosomikoaren bi kateetako baten base sekuentizan bildutako mezu genetikoa kopiatu eta eraman erribosometara.
• Jatorria: Nukleoan DNA kromosomikoak eratzen du RNA heterogeneo nuklearra.

2. RNA transferentzia (RNAt)

• Ugaritasuna: %15ean zitoplasman barreiaturik.
• Egitura: Pisu molekular txikia. A, G, C, U baseak ditu. Katea bere gain tolesten da lau eskualde sortuz, hirusta hosto izena duena. Gero gehiago tolesten da L itxura hartuz. 5' eta 3' muturrak katearen hasiera eta amaiera dira.
• Egitura zehatza:
  • Beso hartzailea: 3. besoan aurkitzen dena.
  • Beso antikodoia:

Arrisku Kapitala (Venture Capital)

Arrisku Kapitala enpresaren inbertsioa da ezaugarri bereziak dituen enpresa batean. Inbertsio hauek, oro har, start-up izena jaso duten enpresa txiki sortu berriak eta proiektu berritzaileak garatzea helburu dutenak izan ohi dira.

Helburuak eta Funtzionamendua

Arrisku kapitalaren bitartez, finantzaketa arazoak izan arren etorkizunerako proiektu errentagarriak dituzten enpresen ezarpena laguntzen da. Aldi berean, egonkortasun ekonomiko eta finantzarioaz aparte, enpresari balioa eta ospea eransten diote. Ez da enpresaren kontrola bilatzen, erlazioa denbora mugatu baterako planteatzen baita.

Enpresa inbertitzaileak proiektua heldutasun maila batera iristen denean kapitalaren parte-hartze hori saldu egiten du, plusbalioaren...

1. Ludwig Wittgenstein

1.1. Bizitza

Ludwig Wittgenstein 1889an Vienan jaio zen. Berlinen eta Manchesterren ingeniaritza ikasi zituen. 1912an Cambridgera joan zen Russellekin filosofia eta logika ikastera. Bere aita hil zenean, berak utzitako herentziari uko egin zion. Lehen Mundu Gerran Austriako armadan sartu zen. 1918an, Italiarrek preso hartuta, bederatzi hilabete eman zituen kontzentrazio-zelai batean. Aldi horretan idatzi zuen bere Tractatus Logico-Philosophicus (1918).

1920tik aurrera maisu gisa eta, geroago, lorezain gisa lan egin zuen. 1929an Cambridgera itzuli zen. 1939an, Unibertsitate horretan, Moorek une horretan zuen matematikako katedra hartu zuen. Bigarren Mundu Gerran Ingalaterrako ospitaletan erizain-laguntzaile gisa egin zuen...

Lanaldia eta lan-ordu motak

Lanaldia: Langileak bere lan-jarduera egiten ematen duen denbora da. Lanaldiaren gehienezko iraupena asteko 40 ordukoa da. Hitzarmen kolektiboan edo lan-kontratuan adostutakoa da, eta Langileen Estatutuan xedatutako mugak bete behar ditu.

• Urteko lanaldi arrunta: Asteko 40 ordu.
• Lanaldi erregularra: Aste guztietan ordu kopuru berdina.
• Lanaldi irregularra: Asteko lanaldia aldatu egin daiteke eta egunean 9 ordutik gorakoa izan daiteke.

Lan-ordutegiaren banaketa

Lan-ordutegia: Langileak laneko eta atsedeneko denboraren banaketa da, hasierako eta amaierako denbora adierazita.

• Etengabea: Eguneko lan-denbora etenik gabe egiten da, adibidez, 08:00etatik 15:00etara.
• Zatitua: Bi zatitan edo gehiagotan banatzen da; zatien arteko etena

Deskribapena

Mahai gainean daude 8 kartoi zuri, 5 gris eta 3 beltz (garajeak): 8 auto urdin eta 5 hori.

1. Haurrari (H.) 8 auto urdinak garajeetan sartzeko eskatu, eta 8 auto horiak garaje grisetan. Haurrarekin batera egiaztatu auto urdin guztiek garaje zuriak betetzen dituztela, eta horiek garaje grisak betetzen dituztela. Ondorioz, 3 garaje beltz hutsik geratzen dira.
2. Auto guztiak garajeetatik atera. Auto horiak garaje zurietan sartu, gero urdinak. Lehenengo auto urdina seigarren garaje zurian sartzen duenean, galdetu: "Noraino helduko gara auto urdinak kokatzeaz amaitutakoan? Zein garaje geratuko da hutsik?"
3. Aurreko galderaren ordez, ikerlariak galdetu zuen: "Noraino helduko gara auto guztiak garajeetan kokaturik daudenean?" Galdegileak ez zuen

Hornikuntza Funtzioa

Hornikuntza funtzioa: Enpresaren jarduerak helburu jakin baten lorpenerako aurrera eramaten diren ekintza multzoak dira.

Hornikuntza Funtzioaren Beharrek

• Salneurrien urtaroko aldaketak.
• Bolumenagatiko erosketa deskontuak.
• Ziurgabetasuna, salgai dituen produktuen eskarian eta erositako produktuen zerbitzu-epeetan.

Hornikuntza Funtzioaren Helburuak

• Kostuak minimizatu eta zerbitzua maximizatu.

Erosketa Funtzioa

Erosketa funtzioa: Input eta materialak, beharrezko kopurutan, kalitate onekoak eta prezio egokienean enpresaren eskura beharrezko unean jartzearen erantzule da.

Erosketa Funtzioaren Helburuak

• Hornikuntzari jarraitutasuna ematea.
• Horniduren kalitatea eta kopuruak ziurtatzea.
• Inbentario maila finkatzea, stock apurtze eta zaharkitze

Arraseko mozketa guraso-zuhaitzekin

Metodo honetan, azalera guztia mozten da, zuhaitz batzuk izan ezik. Zutik uzten diren zuhaitz hauek, guraso-zuhaitz deituak, bakarka nahiz taldeka egon daitezke. Zutik geratzen diren zuhaitz hauen funtzioa eremu osoan haziak askatzea eta, horrela, basoaren birsortze naturala ahalbidetzea da. Bigarren sartualdi batean, masa berria finkatuta dagoenean, zuhaitz guraso hauek mozten dira.

Zuhaitz gurasoen ezaugarriak

Hautatzen diren guraso-zuhaitzek ezaugarri zehatz batzuk bete behar dituzte:

• Informazio genetiko ona duten haziak sortu behar dituzte, ezaugarri onak hurrengo belaunaldiari transmititzeko.
• Aurretik bakanketak jasan izana komeni da. Horrela, zuhaitzek espazio gehiago izan dute garatzeko, eta fruitu eta

Aktibo Finantzarioa eta Sailkapena

Aktibo finantzarioa: Aktibo finantzarioa edozein aktibo da, izakinak eta ibilgetua kenduta. Gainera, estrafuntzionala dela esaten badugu, argi dago enpresaren jarduera nagusiarekin ez dagoela erlazionaturik.

Finantza Aktiboen Sailkapena

1. Efektiboa: Bistako banku gordailuak eta hiru hilabete baino lehen diruz bihur daitezkeen aktibo finantzarioak.
2. Eragiketa komertzialen kredituak: Bezero eta zordunak.
3. Kredituak hirugarrenei: Emandako mailegu eta kredituak, aktibo ez-korronteen salmentagatik emandakoak ere.
4. Zorra adierazten duten baloreak: Erositako obligazio eta bonuak.
5. Ondare-tresnetako inbertsioak: Akzioak.
6. Eratorriak: Gerokoak, aukerak, truke finantzarioak, epe luzerako atzerri monetaren erosketa.
7. Beste batzuk: Kreditu

Ordainsari motak

Ordainsariak bi kategoria nagusitan sailkatzen dira:

• Ordainsari Estrintsekoa: Termino ekonomikoetan neurtu dezakeguna da, eta langilearen diru-sarrerei eragiten diena, zuzenean (ordainsari finkoa, ordainsari aldakorra) edo zeharka (onura sozialak, gauzazko ordainsaria).
• Ordainsari Intrintsekoa: Zaila da termino ekonomikoetan neurtzea, eta gaur egun “soldata emozionala” (onarpena, kontziliazioa, garapen profesionala, eta abar) izenez ezagutzen denetik hurbil dago.

Onura Sozialak

Enpresariak langileari zuzenean edo hirugarren baten bitartez ematen dizkion prestazioak dira, eskudirutan ematen ez direnak. Onura sozialen xedea da langilearen edo haren ardurapean dauden pertsonen bizi-kalitatea hobetzea, adibidez, osasun-aseguruen,...