Erdi Aroak luzaro irauten du, Erromatar Inperioaren erorketatik (476 d.C.) Konstantinopla turkiarren esku erori zen arte (1453. urtea). Ohiko bereizketa bat egiten da Erdi Aro goiztiarraren (V-XII. mendeak) eta gerokoaren artean.

Aldi luze honetan batez ere latinezko literatura garatzen da, latina baita Erromatarrek guztiz erromanizatutako Europako herrialdeen elementu identifikatzailea.

Latinaren funtzioak Erdi Aroan

Latina Europako herrialde erromanizatu askoren hizkuntza ofiziala zen, eta honako eremuetan erabiltzen zen:

• Erakunde guztietan.
• Elizan.
• Irakaskuntzan.
• Gobernuan.
• Literaturan.

Gainera, hizkuntza unibertsal gisa, kultura desberdinen arteko komunikazioa ahalbidetzen zuen.

Zergatik erlijiosoak ziren testuak?

Garai hartan, justiziak eta Elizak...

Ingelesa-Gaztelania Hiztegia

A letrakoak

• Hammer: martillo
• Handkerchief: pañuelo
• Handle: mango
• Hangers: percha
• Health-conscious: que se preocupan por la salud
• Highlights: lo más destacado
• Holding up: retrasar un vuelo
• Huge: enorme
• In advance: con antelación

I letrakoak

• Instead: en su lugar, en vez de eso
• Insurance: compañía de seguros
• In the final stages: en las últimas etapas
• Investing: invertir

J letrakoak

• Jamming: atascar, bloquear, atrancar
• Jeopardize: poner en peligro
• Jotting down: apuntar, escribir algo rápidamente
• Jug: jarra
• Keep in shape: mantenerse en forma
• Keep on: seguir
• Keep you on your toes: mantener alerta, despierto

K eta L letrakoak

• Knife: cuchillo
• Lack: falta de algo, ausencia
• Ladder: escalera
• Landlord: dueño, propietario
• Lay the table (opp. clear)

Tema con variaciones

La variación es un principio compositivo que consiste en la repetición de un tema realizando ciertas modificaciones, las cuales pueden ser melódicas, armónicas, rítmicas, de tonalidad, de estilo, instrumentación, etc. En cada una de estas variaciones siempre permanece algún aspecto esencial del tema original.

En la forma “tema con variaciones” siempre se presenta al principio un tema de carácter sencillo al que se van añadiendo sucesivamente variaciones. Su estructura es la siguiente: A, A1, A2, A3, A4..., siendo A el tema principal y el resto las variaciones sucesivas.

Forma sonata

No debemos confundir el género sonata con la forma sonata:

• La sonata como género es una composición de tres o cuatro movimientos

Musika-testura

Definizioa: Material melodikoak, erritmikoak eta harmonikoak konbinatzeko modua da, pieza musikal baten soinu-kualitate globala zehaztuz. Testurak ahotsen edo instrumentuen arteko erlazioa eta aldi bereko hainbat linea melodiko adierazten ditu.

1. Testura monofonikoa edo monofonia

Lehenengoa da. Akompanamendurik gabeko melodia bakar batean datza. Melodia hau ahots edo instrumentu batzuek interpreta dezakete, unisonoan edo zortzidun-distantziara. Adibide garbia kantu gregorianoa da.

2. Testura bifonikoa

gizakiaren lehen akompanamendu-formetako bat da.

Bi melodiaz osatuta dago:

• Bordoia (grabea): etengabe jotzen den oinarrizko nota bat da (pedala).
• Zati akutuena: benetako melodia eramaten duena.

Ohikoa da herri-musikan (esaterako, Eskoziako,...

Represa cultural i context dels anys cinquanta

Amb la fundació d’Òmnium Cultural (1961) es van dur a terme projectes importants:

• La creació i l’organització d’una xarxa d’ensenyament en llengua catalana.
• La subvenció de l’Institut d’Estudis Catalans.
• La promoció de premis literaris.

És en la dècada dels 50 quan els nous autors tenen l’oportunitat de publicar i els que vénen de l’exili de consolidar la seva obra. Cal esmentar les editorials Selecta i Barcino.

Agitació estudiantil i compromís cívic

A la universitat comencen a sorgir moviments d’agitació estudiantil per les protestes obreres i pel compromís cívic dels intel·lectuals i escriptors: l’any 1958 Joan Oliver i Salvador Espriu van llegir els seus poemes a...

Ética: el planteamiento trascendental

Kant adopta en su ética un enfoque trascendental. Así como comienza el idealismo trascendental con el supuesto de que la física de Newton es auténtica ciencia, también comienza su ética con el supuesto de que todos los seres humanos tenemos conciencia moral. Y así como en su epistemología se pregunta «¿qué podemos conocer?», su ética se pregunta «¿qué debemos hacer?». Las facultades que nos permiten conocer son la sensibilidad y el entendimiento, cada una con sus elementos trascendentales que nos hacen conocer el fenómeno (la cosa para mí). La facultad responsable de decirnos qué debemos hacer es la voluntad, que es responsable de proponerse fines.

En su epistemología, el planteamiento...

Josep Maria Benet i Jornet

Hirurogeigarren hamarkadan, Josep Maria Benet i Jornet irakurketa herrikoien eta irrati-serialen munduan hezi zen. Bartzelonako Unibertsitatean ikasi zuen eta EADAG-en parte hartu zuen, non Kataluniako teatroko pertsona garrantzitsuenekin harremanetan jarri zen. Hala ere, ez zitzaion interesatu.

Benet i Jornet bere belaunaldiko egile bakarra da, ia, erregulartasunez estreinatzea lortu duena.

Benet-en antzerkiaren eta gazte zuzendarien planteamenduen arteko harremanak ere lagundu du gazteek berau erreferentzia gisa aitortzen. Berrogeita hamar lan inguru idatzi ditu, usain zahar eta ezagun bat.

Benet i Jornet-en antzerkian ondorengo eboluzioa ikus daiteke:

• Gizarte-errealismotik lurralde mitikoaren bilaketara. Drudània zikloko

Idazketa antzerkigile garaikidea

70eko hamarkadan katalanezko antzerki independentearen benetako berrikuntza gertatzen da. Antzerki hau adierazpen askatasunaren nahiarekin lotzen da. Testu-joera nagusiek errealitatea aztertzen dute eta gogoeta egiten dute. Eta caire komikoko antzerkiak komedia erraz eta arina aukeratzen du.

Aldaketak honetan gauzatu ziren: eszena-espazio berrien ikerketa, plazetan edo kalean; idatzitako antzerkiaren aldaketa progresiboa; mendebaldeko antzerki-ikuspegiaren baztertzea; adierazpide-bitartekoen nahasketa; eta gaiak, banakakoak edo kolektiboak.

Valentziako esparruan, Rodolf Sirera eta "El verí del teatre" sari-irabazle obra nabarmentzen dira. XX. eta XXI. mendeko antzerkia bere aberastasunagatik eta dinamismoagatik...

Les desamortitzacions i les constitucions del segle XIX

Els béns dels ajuntaments no eren propietat de l’Estat, però aquest rebia l’import de les vendes i el transformava en títols de deute per ser utilitzats en benefici de l’Estat.

Conseqüències de les desamortitzacions

5.1. Canvis socials

La burgesia financera es va convertir en la principal compradora de les terres, i amb elles va constituir l’oligarquia terratinent. L’Estat va aconseguir recursos econòmics. L’expulsió dels pagesos dels nous latifundis va generar una gran massa de pagesos sense terra, que es van convertir en jornalers.

5.2. Canvis econòmics

La desamortització va permetre l’expansió de la superfície cultivada i l’aplicació d’una agricultura més productiva,...