Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Bi anai eleberriaren gai nagusia eta azterketa

1. Azaldu Bi anai-ren gai nagusia eta nola garatzen den.

Bi anai-ren gai nagusietako bat desberdintasuna eta gizartearen intolerantzia da. Daniel adimen-urritasuna duen pertsona da, eta herriak ez du behar bezala ulertzen. Horrek bazterketa eta arazoak sortzen ditu. Paulok, ordea, anaia babestu nahi du eta aitari emandako hitza betetzen saiatzen da. Istorioan zehar, Danielen eta Teresaren arteko harremanak, herriaren presioak eta Carmenen mendekuak gatazka gero eta handiagoa sortzen dute. Azkenean, gatazkak tragediara eramaten ditu bi anaiak, trenak harrapatuta hiltzen direnean.

2. Nolakoa da Pauloren eta Danielen arteko harremana?

Pauloren eta Danielen arteko harremana anaien arteko maitasunean eta

BPG: Barne Produktu Gordina

Herrialde batek denbora-aldi jakin batean (urtebetean) ekoizten dituen azken ondasun eta zerbitzuen balioa da, dirutan neurtua.

Kontabilitate Nazionala

Herrialde baten barnean aldi jakin batean egiten diren ekonomia-jarduerei buruzko informazioa jaso eta jakinarazten duten adierazleen multzoa da.

Makromagnitudeak

Faktore Kostuaren Araberako Nazio Produktu Gordina (NPGg)

Herrialdearen BPGg da, atzerriko enpresek barruan ekoitzitakoa kentzen baitu (AFE) eta enpresa nazionalek kanpoan ekoitzitakoa gehitzen (FNE).

Errenta Pertsonal Erabilgarria (EPE)

Familiek irabazten dutena eta benetan eskuragarri dutena ez da berdina, estatuaren birbanatzeko esku-hartzearen ondorioz: zerga zuzenak, enpresen banatu gabeko etekinak, Gizarte...

Arendt eta Gaitzaren Hutsalkeria

Hannah Arendtek argudiatu zuen gaitza ez dela beti asmo maltzur batetik sortzen, sarritan pentsamendu kritikorik ez izatetik eta autoritatearen onarpen akritikotik baizik. Orduan, asmo maltzur baten emaitza da beti gaitza, edo plazeretik eta zalantzan jartzetik sor daiteke?

Arrazoi Pribatua eta Publikoa Kanten arabera

Immanuel Kantek, bere lan filosofikoan, funtsezko bereizketa bat ezartzen du arrazoi pribatuaren eta arrazoi publikoaren artean. Arrazoi pribatua judizio eta deliberamendu indibidualari dagokio, eta arrazoi publikoa, berriz, printzipio unibertsal eta partekatuen arabera pentsatzeko eta jarduteko gaitasunari.

Ikuspegi horretatik, ekintza gaiztoetan parte hartzen dutenek beren arrazoi pribatuak soilik...

1. Toloño Mendilerroa

1.1. Osagaiak

Abiotikoa: labarra eta mendi-hegalak. Biotikoa: mendi-mazelak. Antropikoa: mendi-oina eta harana. Paisaia naturala da labarrean eta mendi-magalean, antropikoa gainerakoan.

1.2. Erliebea

Mendilerro luzea da. Disimetria nabaria da: ezkerreko/hegoaldeko labar bertikala eta eskuinaldeko isurialde inklinatua. Toloño mendilerroa da, orogenesi alpetarrean altxatua eta deformatua. Kareharrizkoa da, izozte-urtzeak eragindako metaketekin.

1.3. Landaredia eta Klima

Mendi-hegaletan hosto erorkorreko basoak daude. Lurzoru gutxiko lekuetan arteak eta sastrakak nagusitzen dira (ingurune lehorra eta negu hotzak). Klima ozeaniko/atlantiar trantsiziokoa da.

1.4. Hidrologia

Ez da ur-gorputzik ikusten; ura karstifikazio-prozesuen...

Keplerren legeak eta planeten higidura

Lehenengo legea: Orbita eliptikoak

Planetak Eguzkiaren inguruan biraka ari dira orbita eliptikoak deskribatuz, eta Eguzkia elipsearen foku batean kokatuta dago. Planetak Eguzkiraino duen distantzia minimoari perihelioa esaten diogu, eta Eguzkiraino duen distantzia maximoari afelioa.

Bigarren legea: Azaleren legea

Planeta batek Eguzkiarekin lotzen dituen lerro zuzenak azalera berdinak ekortzen ditu denbora-tarte berdinetan. Planeta Eguzkitik urruti dagoenean bere abiadura motelagoa da, eta Eguzkitik hurbilago dagoenean bere abiadura bizkorragoa da.

Hirugarren legea: Periodoen legea

Planeta bakoitzak orbita osatzeko behar duen periodoaren karratua (T²) orbitako ardatzerdi handiaren (a) kuboarekiko proportzionala...

Disakaridoak: Bi Unitateko Azukreak

Maltosa

• Maltaren azukrea da.
• Ez da aske egoten.
• Bi α-D-glukopiranosa molekulaz osatuta dago.
• Erredukzio-ahalmena du.

Isomaltosa

• Almidoiaren eta glikogenoaren hidrolisitik lortzen da.
• Bi α-D-glukopiranosa molekula elkartuta ditu.
• Erredukzio-ahalmena du.

Laktosa

• Ugaztunen esnean dago.
• β-D-galaktosaz eta α-D-glukosaz osatuta dago.
• Erredukzio-ahalmena du.

Zelobiosa

• Ez dago aske.
• Bi β-D-glukopiranosaz osatuta dago.
• Erredukzio-ahalmena du.

Sakarosa

• Azukre arrunta da.
• Loreen nektarrean dago.
• Ez du erredukzio-ahalmenik.
• α-D-glukopiranosaz eta β-D-fruktofuranosaz eratuta dago.

Homopolisakaridoak

Almidoia

• Gizakiaren dietan gluzido-iturri nagusietako bat da.
• Landareen energia-erreserba osagai nagusia da (funtzio energetikoa).
• Bi glukosa-

Mendelen Legeak eta Herentziaren Oinarriak

Mendelen lehenengo legea: Uniformetasuna

Ilarraren barietate garbiak gurutzatu zituen: bi alelo gainartzaile (AA) eta bi alelo azpirakor (aa). Landare heterozigotikoak edo hibridoak lortu zituen (Aa); landare horiek hazi horiak zituzten.

Esperimentuaren interpretazioa: Bi alelo horietatik gainartzailea baino ez da azaleratzen (A); azpirakorra (a), berriz, ezkutuan gelditzen da. Mendelen lehenengo legearen arabera, karaktere jakin baterako garbiak diren bi barietate gurutzatzean, F1 belaunaldiko banakako guztiak elkarren berdinak dira eta alelo gainartzailea duen gurasoaren fenotipo bera dute.

Mendelen bigarren legea: Segregazioa

F1 belaunaldiko landareak elkarren artean gurutzatu zituen.

Esperimentuaren

Sokrates: Biografia eta Pentsamendu Filosofikoa

Sokrates K.a. 470. urtean jaio zen, eta Atenasko gizon jakintsuenetzat hartzen zuten, baina berak ez zuen bere burua horrela ikusten. Hori bere esaldi ospetsuarekin adierazten zuen: “Nik dakidan gauza bakarra ezer ez dakidala da”. Atenasko gazteei etika, politika eta elkarrizketa-teknikak irakatsi zizkien, betiere jarrera etikoa ahaztu gabe. Demokraziaren garaian bizi izan zen, eta hura gogor kritikatzeak heriotzara eraman zuen.

Pentsamenduaren Oinarriak: Sofisten Aurka

Sokratesek ez zituen inoiz sofisten teoriak onartu, eta bere pentsamendua haiek defendatzen zuten erlatibismoaren eta eszeptizismoaren aurkakoa zen erabat.

• Antierlatibismo morala (unibertsalismoa): Balio moralak absolutuak eta

1. Biztanleria, Nekazaritza-Ekonomia eta Jaurerrien Erregimena

1.1 Trantsizio Demografikoa

Antzinako Erregimenean, jaiotza-tasa altua eta heriotza-tasa altua zen. Biztanleria ez zen nabarmen gora egiten.

Aro Modernoan, Europako biztanleriaren bilakaerak hiru fase izan zituen. XVI. mendean, hazkunde moderatua izan zen. XVII. mendean, krisia gertatu zen izurriteen eta gosetearen ondorioz. XVIII. mendean, biztanleria hazi zen, bi arrazoi zirela medio: jaiotza-tasa altua eta hilkortasunaren jaitsiera.

XVIII. mendearen bigarren erdian, Europako erregimen demografikoa aldatu zen: jende gehiago zegoenez, elikagaien eta arroparen eskaera handitu zen.

2. Pribilegioen Gizartea

Antzinako Erregimeneko Europako gizartea aristokratikoa zen, estamentuen balioak...

Euskal Ahozko Literaturaren Generoak

Euskal ahozko tradizioak genero anitzak biltzen ditu, bakoitzak bere ezaugarri eta funtzio bereziekin. Jarraian, horietako batzuk deskribatzen dira:

Kopla Zaharrak

• Egitura: 8-8-10-8koa da, lau lerro dituena.
• Errima: 8koek errima daukate, 10koek ez.
• Gaia: Lehenengo bi lerroetan naturaren inguruko gaiaz hitz egiten da. Benetan esan nahi dena azken bi lerroetan agertzen da.
• Lotura: Askotan ez dago zerikusirik lehen bi lerroen eta azken bi lerroen artean. Hau sarritan gertatzen da, baina ez beti. Ez dago loturarik lehenengo bi lerroen artean, baina badago lotura zentzuzkoren bat; bestela, ahaztu egingo litzateke.

Trikiti Koplak edo Dantza Koplak

• Lehenengo eta azken lerroen errepikapena dago.
• Horrez gain, bihurkiak agertzen