Antzinako Erregimena eta Ilustrazioa: biztanleria, estamentuak eta Iraultzaren jatorria

Laburpena

Testuak Antzinako Erregimeneko biztanleriaren bilakaera, pribilegioen gizarte estamentala eta Ilustrazioaren jatorria, oinarriak eta pentsalari nagusiak azaltzen ditu. Azkenik, Frantziako Iraultzaren zergatiak aztertzen ditu: errege-ogasunaren krisia eta Estatu Orokorren deia. Ikasleak Aro Modernoaren aldaketa nagusiak ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

Antzinako Erregimenean jaiotza- eta heriotza-tasa altuak zituen biztanleriak, eta hazkunde motela.
Gizartea hiru estamentutan banatzen zen: noblezia, kleroa eta herri xehea, pribilegio juridikoen arabera.
Ilustrazioa 1680tik 1730era bitartean sortu zen Ingalaterran eta Herbehereetan, eta Frantzia izan zen ideiak zabaltzeko gunea.
Ilustrazioaren oinarriak arrazoiaren nagusitasuna, kritika, erlijio-tolerantzia eta hezkuntza ziren.
Montesquieuk botereen banaketa, Voltairek tolerantzia eta Rousseauk subiranotasun nazionala defendatu zituen.
Frantziako Iraultza ekonomia-krisi larrian sortu zen, eta 1787an Handikien Biltzarrak zerga-berdintasuna onartzeko ez zuen onartu.

Frogatu zeure burua

1. Biztanleria, Nekazaritza-Ekonomia eta Jaurerrien Erregimena

1.1 Trantsizio Demografikoa

Antzinako Erregimenean, jaiotza-tasa altua eta heriotza-tasa altua zen. Biztanleria ez zen nabarmen gora egiten.

Aro Modernoan, Europako biztanleriaren bilakaerak hiru fase izan zituen. XVI. mendean, hazkunde moderatua izan zen. XVII. mendean, krisia gertatu zen izurriteen eta gosetearen ondorioz. XVIII. mendean, biztanleria hazi zen, bi arrazoi zirela medio: jaiotza-tasa altua eta hilkortasunaren jaitsiera.

XVIII. mendearen bigarren erdian, Europako erregimen demografikoa aldatu zen: jende gehiago zegoenez, elikagaien eta arroparen eskaera handitu zen.

2. Pribilegioen Gizartea

Antzinako Erregimeneko Europako gizartea aristokratikoa zen, estamentuen balioak nagusi zirelako eta gizartearen banaketa pribilegio juridikoetan oinarritzen zelako.

Hiru estamentu bereizten ziren: noblezia, kleroa eta herri xehea. Lehenengo bi estamentuek pribilegio handiak zituzten eta lurraldeen jabeak ziren. Herri xehea ekoizpen-jarduerez arduratzen zen, eta lanerako indarra besterik ez zuen bizitzeko.

3. Ilustrazioa eta Antzinako Erregimenaren Kritika

Errealitatea ulertzeko eta ikusteko beste modu bat agertu zen, oinarrizko ideiak arrazoia eta askatasuna erabiltzea ziren, gizakiaren emantzipazio pertsonalerako eta intelektualerako tresna gisa.

3.1 Ilustrazioaren Jatorria eta Hedapena

Ilustrazioa 1680tik 1730era bitartean sortu zen, Ingalaterran eta Herbehereetan. Frantzia izan zen Ilustrazioaren ideiak zabaltzeko gunea. Erreformak ezarri ziren hainbat herrialdetan: Prusian, Espainian, Frantzian... Erreformismo ilustratuaren garaia izan zen XVIII. mendea. Gune nagusiak portuak zituzten hiriak izan ziren.

3.2 Pentsamendu Ilustratuen Oinarriak

Arrazoiaren nagusitasuna
Kritika
Botere zibilaren autonomia
Erlijio-tolerantzia
Ekonomiarekiko eta aurrerapen materialarekiko interesa
Hezkuntza
Zientzia esperimentalekiko interesa

Ilustrazioko pentsamendu politiko eta soziala:

Montesquieu: botereen banaketa
Voltaire: tolerantzia, adierazpen-askatasuna
Rousseau: askatasuna, subiranotasun nazionala, berdintasun juridikoa

4. Frantziako Iraultzaren Jatorria

Frantziako Iraultzak Antzinako Erregimenaren amaiera ekarri zuen. Esaten da Iraultzarengatik Aro Garaikidea hasi zela.

4.1 Errege-ogasunaren Arazoak (Zergatiak)

Frantzia ekonomia-krisi larrian zegoen XVIII. mendearen azken laurdenetan.

Ministro batzuek erreformak planteatu zituzten, Ilustrazioaren ideietan oinarrituta. Erreforma hauek kolokan jartzen zuten gizarte estamentalaren oinarriak.

1787an, Handikien Biltzarra eratu zen, baina ez zuen onartu zerga-printzipioen berdintasuna.

Erregeak onartu zuen Estatu Orokorrak biltzeko deia egitea. Frantzia iraupen-krisi larrian zegoen. 1787ko uholdeen eta 1788ko udako lehortearen ondorioz, gora egin zuen gariaren prezioak. Egoera horrek langabezia eta delinkuentzia ekarri zituen.

Estamentuek kexa-koadernoak egin zituzten. Nobleziaren eta kleroaren koadernoetan, pribilegioen aldeko defentsa aldarrikatzen zen; eta hirugarren estatuarenetan, adierazpen-askatasuna, biltzeko askatasuna eta merkataritza-askatasuna.

Ohiko galderak

Zer ziren Antzinako Erregimeneko hiru estamentuak?

Noblezia, kleroa eta herri xehea. Lehenengo bi estamentuek pribilegio handiak zituzten eta lurraldeen jabeak ziren, herri xehea ekoizpenaz eta lanaz arduratzen zen bitartean.

Non sortu zen Ilustrazioa?

Testuaren arabera, Ilustrazioa 1680tik 1730era bitartean sortu zen Ingalaterran eta Herbehereetan. Frantzia izan zen ideiak zabaltzeko gunea.

Zergatik izan zen krisi larria Frantzian XVIII. mendearen amaieran?

Ekonomia-krisi larria zegoen errege-ogasunean. 1787ko uholdeek eta 1788ko lehorteak gariaren prezioa igo zuten, eta horrek langabezia eta delinkuentzia ekarri zituen.