Euskal Herriko paisaien analisi geografikoa: mendilerroak, haranak eta ibaiak

1. Toloño Mendilerroa

1.1. Osagaiak

Abiotikoa: labarra eta mendi-hegalak. Biotikoa: mendi-mazelak. Antropikoa: mendi-oina eta harana. Paisaia naturala da labarrean eta mendi-magalean, antropikoa gainerakoan.

1.2. Erliebea

Mendilerro luzea da. Disimetria nabaria da: ezkerreko/hegoaldeko labar bertikala eta eskuinaldeko isurialde inklinatua. Toloño mendilerroa da, orogenesi alpetarrean altxatua eta deformatua. Kareharrizkoa da, izozte-urtzeak eragindako metaketekin.

1.3. Landaredia eta Klima

Mendi-hegaletan hosto erorkorreko basoak daude. Lurzoru gutxiko lekuetan arteak eta sastrakak nagusitzen dira (ingurune lehorra eta negu hotzak). Klima ozeaniko/atlantiar trantsiziokoa da.

1.4. Hidrologia

Ez da ur-gorputzik ikusten; ura karstifikazio-prozesuen bidez iragazten da.

1.5. Funtzioa

Funtzio naturala du. Pago-basoek basogintza-funtzioa izan dezakete, eta haranean nekazaritza-paisaiak daude.

1.6. Balioa

Ikus-mugarria da, balio ekologiko handikoa. Akuiferoak elikatzen ditu eta kontserbatu beharreko paisaia da.

2. Arabako Mendialdea

2.1. Osagaiak

Biotikoa mendilerroan (fauna eta flora). Paisaia naturala baso-orbanetan; antropikoa nekazaritza-orbanetan, errepideetan eta baso-landaketetan.

2.2. Erliebea

Meseta formako mendi-erliebea. Ez dago deformazio tektonikorik. Atzealdean Urbasa-Trebiñu-Miranda egitura sinklinalaren labarrak ikusten dira. Ega ibaiaren ibilgua susmatzen da.

2.3. Landaredia

Hosto erorkorreko basoak: ameztiak (lur hareatsuetan) eta erkameztiak (kareharrizkoetan). Laboreak: alea, patata eta zerealak.

2.4. Hidrologia

Ibai-ibilgua (Ega ibaia) landarediaren lerroaren bidez antzematen da.

2.5. Funtzioa

Funtzio naturala mendi-hegaletan eta Izkiko parke naturalean; gainerakoan, nekazaritza- eta basogintza-funtzioa.

2.6. Gizartea

Biztanleria dentsitate txikikoa. Industrializazioaren ondoriozko emigrazioa eta nekazaritza-espezializazioa (EBko diru-laguntzen menpe).

3. Aizkorri Mendilerroa

3.1. Osagaiak

Abiotikoa (harriak), biotikoa (belardiak, zuhaitzak) eta antropikoa (artzaintza-eraikinak).

3.2. Erliebea

1000m-tik gorako sakonunea. Orogenesi alpetarrean deformatua eta higatua. Karstifikazio-formak (Urbia).

3.3. Landaredia

Pagoak eta artzaintzak eraturiko larreak. Klima atlantiko/ozeanikoa.

3.4. Hidrologia

Karstifikazio handia dela eta, ura azkar iragazten da.

3.5. Funtzioa

Funtzio naturala eta abeltzaintza estentsiboa (saroiak).

3.6. Ondarea

Parke naturala. Idiazabal gaztaren ekoizpenari lotutako abeltzaintza-paisaia.

4. Ordunte eta Karrantza

4.1. Osagaiak

Biotiko naturala basoan; antropikoa belardietan, baserrietan eta baso-pistetan.

4.2. Erliebea

Malda handiko mendi-hegala (Ordunte) eta haran etzanagoa (Karrantza). Erliebe monoklinala, hareharri eta limonitez osatua.

4.3. Landaredia

Pago-basoak, zuhaixkak eta pinu-landaketak.

4.4. Hidrologia

Ez da ur-gorputzik ikusten, baina bai higatze-lana.

4.5. Funtzioa

Abeltzaintza eta zurgintza.

4.6. Ekonomia

Zuraren ekoizpena historia ekonomikoaren parte da. Pinu eta eukaliptoen hedapena.

5. Jaizkibel eta Pasaiako Portua

5.1. Osagaiak

Biotiko naturala, antropikoa (baso-landaketak), hidrikoa eta abiotikoa (itsasertza).

5.2. Erliebea

Jaizkibelgo mendilerroa, egitura monoklinala. Itsas-higadura nabaria.

5.3. Landaredia

Zuhaixkak eta baso-landaketak. Suteek zigortutako eremua.

5.4. Hidrologia

Pasaiako itsasadarra.

5.5. Funtzioa

Naturala, basogintza eta zerbitzu-azpiegitura (portua eta itsasargia).

5.6. Kontserbazioa

Kontserbazio Bereziko Eremua eta Interes Geologikoko gunea.

6. Landa-ingurune Atlantikoa

6.1. Osagaiak

Biotiko antropikoa (belardiak, baso-landaketak) eta abiotiko antropikoa (etxebizitzak, eliza).

6.2. Erliebea

Mendi-hegal okertua, Mendi eta Haran Atlantikoen eremuan.

6.3. Landaredia

Belardiak, fruta-arbolak eta baso-landaketak. Landaredi potentziala: baso mistoa (pagoa eta haritza).

6.4. Hidrologia

Ez da ur-gorputzik ikusten.

6.5. Funtzioa

Nekazaritza, abeltzaintza, basogintza eta bizitegi-funtzioa.

6.6. Gizartea

Landa-gune tradizionalak, hiriguneetatik hurbil, bizitegi-eskari handiarekin.

7. Udalatx eta Azpiegiturak

7.1. Osagaiak

Abiotiko naturala, biotikoa, eta antropikoa (azpiegiturak, baserriak).

7.2. Erliebea

Hegal aldapatsuak (Udalatx). Arroka buztintsuak, ezegonkorrak.

7.3. Landaredia

Belardiak eta baso-landaketak. Landaredi potentziala: haritza eta artea.

7.4. Hidrologia

Ez da ur-gorputzik ikusten.

7.5. Funtzioa

Landa-funtzioa eta zerbitzu-funtzioa (AHT).

7.6. Arriskuak

Ezegonkortasuna eta azpiegitura-proiektuen erronkak.

8. Ibai-paisaia

8.1. Osagaiak

Hidrikoa, abiotikoa (metakinak), biotikoa (ibaiertza) eta antropikoa (etxebizitzak).

8.2. Erliebea

Ibai-ibilgua eta harana (Deba ibaia).

8.3. Landaredia

Ibaiertzeko basoa (zumarra, sahatsak). Klima atlantikoa.

8.4. Hidrologia

Ibai-ibilgua, emari txikikoa.

8.5. Funtzioa

Naturala eta bizitegi-erabilera.

8.6. Arriskuak

Uholde-arriskua eta ibai-espazioaren okupazio antropikoa.