Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Fromista-ko San Martin

Erromez eliza/Templu katolikoa/Tierra de Campos eskualdean kokatuta (palencian)/ XI.mendean eraikia/Prototipo europako erromanikoa/Camino de Santiago/ Kristautasuna bultzatzeko eta zabaltzeko/ horma lodiak/kanoi gangak eta ertz gangak/erdi puntuko arkuak/bentana txikiak/kontrahorma

Compostelako Santiagoko Katedrala

Erromez katedrala/Templu katolikoa/Apostole Santiago/XII.mendean eraikia/ oinplano gurutze latindarra (jainkoaren erresuma, 3 nabe, girola, absidioloak, absidoa, transeptoak, torrea, 3 ate baina ate nagusi bat)/zutabe eta gurutze formako pilareak eta arkuak/Erromesak hartzeko gunea du/ kanoi bobeda/ klarestorioa/ kanoi eta ertz gangak

Conques-eko Santa Feren Azken Epaiketa

tinpanoan/ eliza batean kokatuta/ satanas...

Koliseoa

Identifikazioa

• Koliseoa edo Flaviotarren Anfiteatroa, Erroman, I. mendean. (Vespasianorekin hasi eta Titorekin amaitu zen).

Azterketa Formala

• Oin eliptikoa zuen. Ardatz nagusia 189 m-koa da, eta ardatz txikia, berriz, 156 m-koa.
• Harresiak, zutabeak eta arkuak trabertino harriz eginak ziren, eta harlanduak mortairurik gabe zeuden elkarri lotuta. Azpizorua tobaz (buztinaz) eta adreiluz egina zegoen.
• Fatxada erdi puntuko arku sail batez osatuta zegoen. Solairu bakoitza ordena batean egina zen:
  • Toskanarra behekoan.
  • Joniarra erdikoan.
  • Korintoarra hirugarren eta laugarrenean.
• Azkeneko solairua harresi itsu bat da, zutabeduna eta hutsarte txiki batzuekin. Solairu honetatik habe (viga) batzuk irteten ziren, eta bertatik oihal bat hedatzen zen hormen

Aldi Arkaikoa (K.a. VIII. mendea - K.a. V. mendea)

Aldi Arkaikoa K.a. VIII. mende bukaeratik V. mende hasiera arte irauten du. Aurrekotasunaren legea mantentzen da, eta hieratismoa, estatismoa eta zurruntasuna ziren ezaugarri nagusienak.

• Kuroi-ak (gizonezkoak) eta Korai-ak (emakumezkoak) aldi honetako adibide aipagarrienak dira.

Figuren aztertze naturalista bat egiten zen, jarrera ezberdinak moldatzen dira (egonkortasuna), irribarrea finkatzen da, naturalismorantz abiatzen da, eta oihalen malgutasun eta biguntasun teknikoak aurreratzen dira. Honen adibideak dira Moskoforoa eta Aristodikos. Tenplu batzuetako frontoietan bultzatzen da, honen adibidea Miron-en Diskoboloa da.

Aldi Klasikoa: Edertasunaren Kanona

Orain Aldi Klasikora pasatzen gara, non...

Arte Islamiarra

Arkitektura: Eraikin Motak

Meskitak

• Musulmanen otoitz leku nagusia.
• Askotan, kupula da meskitaren osagarririk esanguratsuena.

Meskitaren Ezaugarriak

1. HARAM: Fededunak otoitz egiteko aretoa. Nabeetan banatuta dago zutabeen bitartez. Sakonera handia ematen zaio.
2. PATIOA
3. MINBAR: Apaizaren eserlekua, otoitza gidatzeko.
4. MIHRAB: Liburu sakratua, Korana, gordetzeko lekua.
5. TORREA (MINARETEA): Patioaren inguruan altxatzen den dorrea, otoitz egitera deitzeko erabiltzen dena.
6. QUIBLA: Mekara orientaturik dagoen horma.
7. ITURRIA: Garbiketarako erabiltzen da.
8. MAQSURA: Toki pribilegiatua, autoritatearentzat gordetzeko lekua (agintarientzako).

Meskitak eraikin horizontalak dira. Osagai garrantzitsuena kupula da.

Kordobako Meskita

XII. mendean bukatu zen. Zatika...

Arkitektura Gotikoa: Aldiak eta Adibideak

1. Gotikoaren Aldiak (3 Garai)

1. Trantsizio Garaia: XII. mendeko 2. erdialdean.
2. Gotiko Klasikoa: XIII. mendean zehar.
3. Gotiko Flamigeroa: XIV. eta XV. mendeetan zehar.

2. Gotikoaren Garapena: Frantzia eta Espainia

Zistertar Arkitektura: Erromanikoaren eta Gotikoaren artean

Arku zorrotzak eta gurutze-gangak erabiltzea da ezaugarri nagusia.

2.1. Trantsizio Garaia (XII. mendea)

Ezaugarriak

• Ganga seikoitza erabiltzea.
• Tribunak izatea eta zutabe lodiak agertzea.
• Batzuetan pilare konposatuak txandakatzea.

Frantzia

Saint-Deniseko Eliza: 3 gorputz, H forma, triforio handia, harri asko. Eliza geroz eta handiagoa eta gotikoagoa, erromanikoa baino altuagoa. Gurutze-ganga, pilare baketoidunak, erdiko nabea altuagoa eta zabalagoa....

Kordobako Meskitaren Handitzeak (780. urtetik X. mendera)

780. urtean hasi eta X. mendera arte hainbat handitze jasan zituen Kordobako Meskitak.

1. Abderraman I.a (Eraikuntza Hasiera)

Abderraman I.ak San Bizente elizaren tokian eraikitzeko agindua eman zuen. Eliza zaharraren hainbat material aprobetxatu ziren, baita eraikin erromatarretatik hartutakoak ere:

• Kolomak, kapitelak, harlandua.

Toki ezberdinetatik jasotako kolomen altuera ezberdina zenez, nabeen altuera berdina lortzeko neurri ezberdinetako harroinak eta zimazioak erabili zituzten. Kolomak baxuegiak zirenez, eraikinari altuera handiagoa emateko, arkuak bi pisutan eraiki ziren:

• Behekoak: ferra-arkuak.
• Goikoak: pilastra batzuetan oinarritutako erdi-puntuak.

Hauen gainean isurki biko estalkia...

Arkitektura Greziarraren Elementuak

Entasia

Arte grekoko efektu optikoa da. Zutabe doriarraren eremuan agertzen da, haren sekzioak diametro handiagoa duenean. Zutabearen ardatzaren erdian dagoen kurbadura leuna da.

Fustea

Kapitelaren eta basaren artean dagoen zutabearen zatia da. Lisoa edo estriatua izan daiteke.

Agora

Greziarren bizitza sozial, kultural eta politikoaren espazioa zen. Bertan elkartzen ziren gaiak eztabaidatzeko. Eraikin pribatu eta publiko garrantzitsuenekin inguratuta zegoen, hala nola: stoak, pritaneoak, etab.

Stoa

Arkitektura klasikoaren eraikuntza tipikoa da. Greziar arkitekturaren portiko bat da, alde batetik zutabez inguratua. Agoran agertzen diren eraikinak dira.

Artearen Kontzeptu Teorikoak

Kanona (Edertasun kanona)

Arte greziarrean,...

Barrokoa (Europako XVII eta XVIII. mendeko estiloa)

Barrokoa (Barrueco edo perla irregularra) artearen arloan, garaiko lengoaiarekin lotzen da.

• Ezarritako hiru botereen (eliza, monarkia, burgesia) adierazpena antzeman daiteke.
• Bi taldetan banatu zen: burgesia protestanteak sustatutakoa eta errege-botereak sustatutakoa.
• Testuinguruarekin dituzten erlazioak ere kontutan hartu behar dira. Pintura eta eskultura bere baitan biltzen dira, eta batasun batera integratzen dira espazio edo unibertso bat lortuta: theatrum sacrum (antzoki sakratua). Adierazpidearen oinarrizko elementuak arte plastikoak dira.

Eskultura

• Italian sortu zen, eta leku guztietan agertzen hasi zen.
• Funtsezko elementua eszenografia barrokoei gorte- edo jauregi-kutsua edo esanahi sinbolikoa

Trikuharriak

Trikuharriak gorpuak ehorzteko eraturiko monumentu megalitikoak dira. Trikuharriak edo horien aztarnak, beste monumentu megalitikoekin batera, Europa mendebalde osoan, Eskandinaviatik Iberiar Penintsulara, baita Euskal Herrian ere, eta Mediterraneo aldean kokatzen dira. Europako trikuharri zaharrenak Neolitiko eta Kalkolitiko aroetan eraiki eta erabili ziren gehienbat, K.a. 4.500 urtearen inguruan hasita eta K.a. 2500 urtera arte gutxi gorabehera.

Zizela

Zizela mailu egoki batekin eginiko kolpaketa baten bidez hotzean materiala (harria gehienetan) mozteko, ildotzeko edo arbastatzeko erabiltzen den esku-tresna bat da. Maiz erabiliz gero, zizelaren mozketa-ahoa kaltetu eta zorroztu behar da. Eskulturgintzan maiz erabiltzen da.

Neolitoa

Harri...