Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Jan van Eycken Arnolfini Senar-Emazteak Margolana

Jan van Eycken Arnolfini senar-emazteak margolana Errenazimentuko iparraldeko margolaritzaren adibide paregabea da, olio-pinturaren teknika eta xehetasunen zehaztasun erabilia nabarmenduz.

Olio-Pinturaren Teknikaren Bikaintasuna

Margolana olio-pinturan egin zen, eta hori funtsezkoa izan zen xehetasun hiperrealistak lortzeko. Geruza fin eta gardenak erabiliz, Van Eyckek koloreen sakontasuna eta argiaren efektuak zorrotz landu zituen. Pintura horren bitartez, azalaren distira, ehunen ehundura eta objektuen isla benetan ikusgarriak dira.

Konposizioa eta Ispiluaren Erabilera

Konposizioa oso orekatua da, bikotea erdigunean kokatuta dago eta simetriaren bidez antolatuta. Ispilu zirkularrak eszenaren sakonera...

Pintura Gotikoa

Pintura gotikoan, horma-pintura desagertu eta beirateek ordezkatu zuten. Ohol gaineko pintura garatu zen, elizetako hormek funtzio sostengatzailea galdu baitzuten. Kristalezko irudi polikromatuek katedral gotikoak argitu eta apaintzen zituzten, hezkuntza-funtzioa ere betez. Miniaturak, Erdi Aroko biblietan aurkitzen diren tamaina txikiko irudiak, oso modu sinplean eginak zeuden. Testuaren hasierako hizkia handiagoa zen, eta testua dotorea.

Erretaulak, egurrezko ohol multzoak, aldarearen atzealdean edo alboetako kaperetan kokatzen ziren, tenplea edo olioa erabiliz. Ohol gaineko pinturan ere tenplea eta olioa erabiltzen ziren, diptiko, triptiko edo poliptikoak sortuz.

Gai erlijiosoak (Kristo gurutzifikatua, Ama Birjina) eta profanoak...

Errenazimentua

Aro Modernoaren hasieran mundu klasikoaren kulturara itzultzeko izan zen kultur fenomenoa dugu. Erdi Aroko teozentrismotik antropozentrismo berrira (gizakia zentroan) igaro zen.

Italiako Errenazimentuan, lau une desberdin nabarmentzen dira:

1. Trecento (XIV. mendea): Erdi Aroa eta Aro Modernoaren arteko trantsizioa. Europako Gotiko aldiarekin bat egiten du.

2. Quattrocento (XV. mendea): Gune nagusia, Medicitarren Florentzia. Medicitarrak mezenas handiak zirenez, filosofo eta artistak biltzen zituzten.

3. Cinquecento: Erromak hartu zion txanda Florentziari. Julio II.a eta Leon X.a aita santuak, orduko mezenasak. Errenazimentuak goi-maila orduan lortu zuen.

4. Manierismoa: Aristokrazia findu eta jakintsuaren zerbitzuetara zegoen arte intelektuala.

Ikonografia Erromanikoa

Jesus Gurutziltzatua

Bizantziar artean bezala, Jesus lau iltzetan gurutzatua agertzen da (oinak banaturik). Ez du minik adierazten eta gorputza zuzen eta tinko aurkezten du, besoak horizontalean dituela. Bi modutan agertzen da:

• Maiestatean dagoen Kristo: Jainkotiarra, erregeen errege, tunika luze eta koroaz.
• Kristo biluzik: Gizakia, tunika gerrikotik belaunetara duena.

Ama Birjina (Sedes Sapientiae)

Eserita, zuzen eta frontala da. Umea berarekin du, bedeinkatzeko keinua egiten ari dela, eta eskuan liburu bat edo munduaren esfera izan dezake. Ez dago komunikaziorik bien artean; biak erabat hieratikoak dira. Erromanikoko artistarentzat, Ama Birjina Theotokos da (Jainkoaz erditu zena), Salbatzailearen tronua.

Adibide Garrantzitsuak

• Frantzian:

Rembrandt (1606-1669): Barrokoaren Maisua

Rembrandt pintore, grabatzaile eta marrazkilari bikaina izan zen. Pintura barroko nederlandarra unerik gorenera eramatea lortu zuen. Velázquez bezala, artearen historian egon den jeinuetako bat izan zen.

Estiloa eta Argiaren Erabilera

Bere pintatzeko estiloa tenebrismoan oinarritzen da, baina, argi eta itzalen arteko kontrastearen muga zehatzaren ordez, ertz difuminatuagoak erabili zituen. Bere obran argia da elementu nagusia; argia da koadroaren sakonera adierazten duena. Argia era antinaturalean erabili zuen, objektuetatik edo pertsonaiengandik sortzen baitzen.

Generoak eta Berrikuntzak

Genero guztiak landu zituen: erretratuak (batez ere autoerretratuak), Itun Zaharreko eszenak, paisaiak, bodegoiak eta...

Augusto Prima Portakoa

Sarrera: Eskultura hau K.a. 20. urtean egin zen eta Vatikanoko museoetan dago kokatuta. Augusto Prima Portakoa enperadorearen erretratua da, antzinako enperadoreen erretratuen hasieratzailea.

Testuingurua

Eskultura brontzez egina zen, baina hau marmolezko kopia bat da. Enperadorearen autoritatea eta autodomeinua adierazten ditu. Jantziaren tolesturetan argi-iluna sortzen da eta jatorrian polikromatuta zegoen.

Analisia

• Kontrappostoa: Emozioak adierazteko teknika erabiltzen du.
• Xehetasunak: Beheko aldean, Kupido ageri da, izurde baten gainean.
• Estiloa: Pertsonaiaren aurpegia gaztetuta ageri da, errealismo handiagoa emanez. Koraza, makila eta tolesturadun mantuak autoritatearen ideia indartzen dute.

Ondorioa: Trajanoren zutabea...

Euria, Lurruna eta Abiadura (J. M. W. Turner)

J. M. W. Turner artista britainiarrarena da, 1844an sortua. Londresko National Galleryn dago eta Garai Erromantikoko obra ikonikoa da.

Ezaugarri Teknikoak eta Estilistikoak

• Teknika: Luminismoa, eszenan mugimendu eta energia sentsazioa sortzeko erabilia.
• Konposizioa: Trenbideko zubia eta trena bera dira nagusi lehen planoan, paisaia hondoan atzeratzen den bitartean. Horrek sakontasun eta perspektiba sentsazioa sortzen du, baita mugimendu eta abiadura sentimendua ere.
• Koloreak: Biziak dira; lokomotoraren gorri eta laranjak paisaiaren urdin eta berdeekin kontrajarriak.

Esanahia eta Garrantzia

Koadroak erakusten du nola trenbidea aurrerapenaren eta modernitatearen sinbolo bihurtzen ari zen, eta nola aldatzen...

Gotikoa: Erdi Aroko Artearen Eraldaketa

Gotikoa Europako mendebaldean, XII. mendearen bigarren erdialdetik XVI. mendearen hasiera bitartean garatu zen estiloari deritzo. Frantzian sortu zen, Paris inguruan. Arte estilo honek mundu feudalaren eraldakuntzak islatu zituen. Nazioarteko artea da eta Erdi Aroko pentsamenduaren bilakaerarekin, humanismo kristauaren sorrerarekin eta erreforma zistertarrarekin erlazionatuta dago. Gotikoa arte erlijiosoa izan zen, baina XV. mendetik aurrera arkitektura zibila garatu zen hiri berrien beharrei eta burgesiaren interesei erantzuteko.

Arkitektura Gotikoa

Arkitekturari dagokionez, eraikuntza nagusiak erlijiosoak dira, katedralak bereziki, baina badira eraikuntza zibilak ere. Arkitektura honen ezaugarri nagusienak...

Egiptoren hieza. Bizantziar formula zurrunak baztertu, eta argitasun eta harmonia miragarriko konposizio sortu, GIOTTOK. Andre maria konposizioaren ardatza, mando gainean, besoetan Jesus, atzean, harri bat , talde osoa Piramide baten  barruan. Isilik eta dotore, gainerako pertsonaiak, bizitasun handiagokoak elkarri begiratzen eta hitz egiten. Figurak linealak baiana gorpuztasun handia hieratikotasun txikia . pertsonaien aurpegiera zehaztasun handikoa , xehetasunek mugimendu-sentsazioa areagotzen mandoaren aurreko hanken jarrerak eta pertsonaien begiradek. Drapeatuak bikainak, errealistak eta landuak, oso arinak eta erorkera onekoak, koloreek figurak moldatzen zituztela, trecentok urre-koloreko berzko atzealdeaeen ordez, paisaia lehor eta menditsu...

Arte greziarra

Antzinako Grezia K.a. 1100etik K.a. 146ra arte hedatu zen. Bi aro nagusi bereiz ditzakegu: Aro Arkaikoa (K.a. VIII-V. mendeen artean) eta Aro Klasikoa (K.a. V. mendea). Bi hiri nagusi nabarmendu ziren: Atenas eta Esparta, bi eredu politiko muturrekoekin; demokrazia eta aristokrazia, hurrenez hurren. Alexandro Handiarekin, inperio baten osaerari bide eman zitzaion Greziaren bateratzerako, eta helenismoaren eta orientalismoaren arteko sintesia gertatu zen.

Arkitektura: Ezaugarriak

• Proportzioa: Zatien arteko proportzioa zaintzea (ordena) eta modulu geometriko edo aritmetikoaren erabilera (proportzio aureoa).
• Optika: Gure perspektibagatik egindako akatsak zuzentzea (marra horizontalak igo, alboetako zutabeak loditu, zutabeak atzeratu)