Unibertsitatea mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Enpresaren finantza‑ratioak: definizioak eta interpretazioa

Maniobra‑funtsa (MF) — MF = AK − PK = (OG + PEK) − AEK

MF = AK − PK = (OG + PEK) − AEK — Optimoa. Pasibo korrontea aktibo korrontearekin ordaintzen da, eta oraindik marjina du pasibo ez‑korrontea ordaintzeko. – Ordainketa‑etenduratik hurbil. Zorrak ordaintzeko arazoak. Epe laburreko finantza‑iturriekin finantzatzen ditu epe luzeko inbertsioak.

Eraginkortasun‑erlazioa (Erab.) — Erab. = erab / PK

Erab. = erab / PK (0,3 < r < 0,4). Epe laburreko zenbat zor likidatu daitekeen baliabide likidoekin.

• + : Errentagarritasun gutxiko aktiboak, mozkin txikiak.
• − : Gero eta arazo gehiago berehalako ordainketei aurre egiteko.

Diru‑erlazioa (Diruz.) — Diruz. = AK

Uhin Egonkorrak Hodietan

Uhin egonkorrak sortzen diren hodien kasuan, bi mota nagusi daude. Adibidez:

• Mutur batetik irekitako hodiak: Hodi hauen kasuan, itxitako muturrean nodoa sortzen da, eta irekian sabela.

Hodiaren L luzeraren eta uhin-luzeraren arteko erlazioa honako hau da:...

Gainezarmen Printzipioa

Uhin interferentzietan gainezarmen printzipioa betetzen da:

Eskualde beretik, une berean, uhin bi edo gehiago igarotzen direnean, inguruneko puntu bakoitzaren benetako elongazioa uhin bakoitzak bere aldetik sortutako elongazioen arteko batura bektoriala da.

Interferentzia Eraikitzailea eta Deuseztatzailea

Gainezarmenaren ondorioz, P puntuan uhin osatzaileen intentsifikazioa, ahultzea edo, zenbait kasutan, erabateko deuseztapena edo anulazioa ere...

Lipolisia

Lipolisia: Triglizeridoak (TG) glizerol eta hiru gantz-azido (GA) molekuletan banatzen dira (uretan disolbaezinak direnak).

• Lipasa entzimak TG-en degradazioa katalizatzen du.
• Glizerola bide glukolitikoan sartzen da.
• Gantz-azidoak mitokondrioan sartzen dira.

Noiz metatzen dira gorputz zetonikoak?

Lipolisi-tasak gantz-azidoen erabilera-tasa gainditzen duenean gertatzen da: gosean, dietan edo diabetesean.

• Glukosa erregai-iturri moduan erabilgarria ez dagoenean, gantz-azidoen odol-kontzentrazioa gehitzen da.
• Gibelean gantz-azidoen oxidazioa oso altua denean, azetil-CoA asko sortzen da, eta Krebs zikloaren gaitasuna gainditzen da. Honek gorputz zetonikoen sintesia eragiten du.

Gluzemia mantentzeko mekanismoak

• Glukogenesia: Gibelean eta muskuluan,

Glukolisi aerobikoa eta anaerobikoa

O2 kantitatea nahikoa dagoenean ez da azido laktikorik metatzen, azido pirubiko gehiena sistema aerobikoan sartzen baita.

Kreps zikloa: Prozesuaren hastapena

Glukosaren arnasketa aerobikoan azido pirubikoa osatzen da eta, ondoren, azetil-CoA bihurtzen da; hau da Kreps zikloaren hastapena. Bide metaboliko honen emaitzari esker, NADH eta FADH2 asko ekoizten dira. Koentzima hauek elektroiak ematen dituzte energia sortzeko ATP osaketan.

Azetil-CoA-ren eraketa

Egoera aerobikoetan, glukolisiaren azken produktua azido pirubikoa da. Hurrengo urratsa azetil-koentzima A-ren osaketa da. Azetil-koentzima A-ren molekula pirubikotik, gantz-azidoetatik edo zenbait aminoazidotatik etor daiteke. Azido pirubikoa mitokondrioaren...

Asanblea Legegilea (1791-1792)

Garai honetan hainbat arazo nagusitu ziren:

• Nobleen aurkakotasuna (kanpotik iraultzaren aurka konspiratu zuten).
• Maria Antonieta Austriakoaren eta erregearen aurkakotasuna.
• Austria eta Prusiaren kontrako gerra.
• Talde politiko ezberdinen arteko liskarrak.

Gertaera garrantzitsuak:

• 1791: Errege-familia ihes egiten saiatu zen (Varennes-eko ihesa).
• 1792: Asanblea Legegileak Austriari gerra deklaratu zion.

Austriarrek Frantzia inbaditu zuten, eta horrek sans-culottes-en artean matxinada-giroa sortu zuen. Tullerias jauregiari eraso egin zioten eta erregea atxilotu zuten. Herriaren presioaren ondorioz, Konbentzio batek hartu zuen Asanblearen lekua.

Konbentzioa (1792-1795)

Gizonezkoen sufragio unibertsalaren bidez Konbentzio bat...

Frantziako Iraultza

Iraultzaren kausak

1789an, Frantzian Luis XVI.a errege absolutista zen agintean, eta estamentu-gizartea zen. Gizarte hartan, nobleziak eta kleroak pribilegio ugari zituzten.

Iraultzaren arrazoiak honako hauek izan ziren:

• Egoera ekonomiko kaskarra.
• Gizarte-talde baten gaizki egona.
• Ilustrazioa: Antzinako Erregimena zalantzan jartzen du arrazoimenaren bitartez.
• Estatu Orokorren bilkura zergak lortzeko.

Iraultzaren prozesua

Estatu Orokorrak 1789ko maiatzean abiatu ziren. Estamentuka bozkatzen zen; ezezkoa jaso ondoren, ordezkariek Asanblea Nazionala aldarrikatzea erabaki zuten. Berehala, matxinadak Frantzia osoan zabaldu ziren. Austriak eta Prusiak Frantziaren aurkako gerrari ekin zioten, iraultza geldiarazteko.

Errepublika

Girondinoek...

Baliabide Beharren Kalkulua

Planifikazioaren Beharra

• Plangintza: etorkizunerako egitasmoak edo planak egitea

MRP II. Ziklo Itxiaren Sistema

• Ekoizpen plangintza eta kudeaketa enpresa, kudeaketa barnean kokatzeko.
• Bi metodo: ahalmen mugatua eta mugatu gabea.
• Makinaren Erabilpen Tasa Maximoa: ekoizpen ahalmena markatzen du. Kalkulatzeko mantenu eragiketak, lan ordutegiak… kontuan hartu.
• Makinaren Erabilpen Tasa: ekoizpenaren araberakoa izango da, horretarako gure beharrak kontuan eduki behar dira.
• Ahalmen Premiak: lantokiaren prestakuntza denbora (TP), eragiketarako denbora. Egikaritze denbora (Te), prozesatu behar den unitate bakoitzeko denbora. T = (Tp/L) + Te

Begizta Itxiko Sistema

• Eman Behar Diren Pausuak: ekoizpen egitasmoaren ahalmenen doikuntza

Lehen sektorea

Definizioa: Naturatik baliabideak lortzeko ekonomia-jarduerak.

Jarduerak

• Munduko biztanleriaren %38,5ek lehen sektorean lan egiten du.
• Munduko ekoizpen osoaren %4 lehen sektoreak ekoizten du.

Nekazaritzaren faktoreak

Faktore fisikoak

• Klimaren eragina: Landareen garapena tenperaturaren, lurraren hezetasunaren eta hartzen duten eguzki-erradiazioaren mende dago.
• Erliebearen eragina: Nekazariek nahiago dute ordokietan eta haranen hondoetan jardutea.
• Zoruaren eta landarediaren eragina: Zoruak landareek behar dituzten elikagaiak ematen ditu.

Giza faktoreak

• Biztanleriaren hazkundea: Ondorioz, berezko landaredia urritu edo basogabetu egin da.
• Teknologiaren aurreratzea: Nekazariek nekazaritza-lanabes oso oinarrizkoak erabiltzen dituzte. Teknologiari

Adostasuna

Adostasuna nahitaezkoa da kontratuaren existentziarako eta baliotasunerako. Adostasuna alderdiek era askean adierazi behar duten borondate-akordioa da. Kontratuaren edukiaren arabera, behartzeko duten asmoa kanporatzen dute; hau da, subjektuak nahi duena adierazteko duen jarrera da.

Adostasuna balioduna izateko, nahitaezkoa da:

• Gai den pertsona batek ematea.
• Kontratatzeko borondatea akastuna ez izatea; hau da, era askean eta kontzientean egin behar da.

Ezin dute adostasunik eman:

1. Adingabeko emantzipatugabeek.
2. Ezgaituek.

Adostasunaren akatsak

Deuseza izango da errakuntza, indarkeria, beldurrarazte edo doluaren ondorioz emandako adostasuna. Akatsak ahalmena ematen dio kaltetua izan denari, horrela komeni bazaio, deuseztagarritasun-akzio bat...

Hitz Jolasak eta Aho Korapiloak

Hitz jokoak: Antzinako Grezian dute jatorria. Garai hartan, igarkizunak, paradoxak eta hitz jokoak asmatzen zituzten hezkuntza sustatzeko. Denbora-pasak dira, jolasteko eta dibertitzeko egokiak izateaz gain, hezkuntzarako ere oso onuragarriak dira, sormena eta hizkuntza, ortografia eta erredakzioa garatzen laguntzen baitute; horrela, hizkuntza zabalagoa izango da. Pentsamendua erne mantentzea eskatzen dute; horregatik, uste da honelakoak lantzean adimena aktibo mantentzen dela eta denboraren poderioz gaitasunak garatzen doazela.

Hitz joko batzuk:

• Anagrama: Beste hitz bateko letrak edo silabak era batera ordenatuz sortzen den hitz berria da. Literaturan figura erretoriko moduan erabiltzen da.
• Paradoxa: Kontraesana