Unibertsitatea mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Bidaia-liburuak

Bidaia-liburuen ezaugarriak

Toki ezezagun eta exotikoei buruzko informazioa ematen dute eta irakurleen irudimena pizten dute. Lekuetako geografia, biztanleak eta ohiturak kontatzen dituzte. Benetako bidaien berri ematen dute eta abentura bat kontatzen dute, fikziozko elementuz betea. Lehen pertsonan idatzita daude.

Istorio apur bat

Bidaia-liburuak mendebaldeko literaturaren hastapenetan azaltzen dira. Homerok IX. mendean idatzitako Odisea poeman, Ulises heroiaren bidaia kontatzen da. Ordutik, idazle garrantzitsuak izan dira. Marco Poloren Munduko gauza harrigarrien liburuan, Txinan egindako bidaiaren berri ematen da; liburua oso arrakastatsua izan zen eta hainbat hizkuntzatara itzuli zen. Erdi Aroan hainbat liburu arrakastatsu argitaratu...

Euskal Foruak: Euskaldunen Tradiziozko Erregimena

Forua erabilera edo ohitura da, eta erkidegoarentzat mesedegarria denean, lege-balioa du eta idatziz jasotzen da. Foruak gizarteak une historiko horretan dituen berezitasunei erantzuten die, sistema dinamikoa delako. Herrialde bakoitzak propioak zituen. Adibidez: Aiara. XIX. mendean Euskal Herrian mantentzen ziren soilik.

Foru Sistemaren eta Liberalismoaren arteko Gatazka

Foruek nekazari nobleak nagusi ziren sistema politikoa bultzatzen zuten, eta hirietako merkatariak albo batera geratzen ziren erabakiak hartu behar zirenean. Beraz, burgesiak liberalismorantz jo zuen, foru sistemak ez zuelako merkataritzaren garapen gero eta handiagoa bereganatzen jakin.

Euskal Herriko burgesia, Espainia liberala...

Euskarazko Sinonimoen eta Definizioen Taula

Jarraian, euskarazko hitz eta kontzeptuen bilduma bat aurkezten da, taula formatuan antolatuta:

Lurralde Diagnostikoa: Oinarrizko Kontzeptuak

Harrera Ahalmena

Inguru fisikoak giza jarduerekiko duen erlazioa da, harrera ahalmenaren bidez adierazten dena. Egokitasun mailari dagokio, inguruaren auskortasuna eta potentzialtasuna dela medio egin daitekeen erabilpena.

Inpaktua

Jarduera batek inguruan eragiten duen ondorioa edo aldaketa. Jarduerari atxikia bada ere, bere garrantzia inguru hartzailearen arabera dago (bere kalitatea eta urrakortasuna). (Adibidez: inpaktu ekologikoa, bisuala edo giza-ekonomikoa).

Hauskortasuna

Hondatzeari suszeptibilitatea. Lurraldeari eta bere osagaiei atxikia.

Gaitasuna

Lurraldearen egokitasuna edo harrera antolatu beharreko aktibitateentzat.

Kalitatea

Lurralde baten berezitasuna ez aldatzeko gaitasuna. Baloreak: berezitasuna,...

Digestio-aparatua

Digestio-aparatuak elikagaiak eraldatu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zelulek xurga eta erabil ditzaten. Halaber, digeritu gabeko hondakinak kanporatu egiten ditu.

Digestio-hodia

Hamar bat metroko hodia da eta atal hauek ditu:

• Ahoa
• Hestegorria
• Urdaila
• Heste meharra
• Heste lodia

Digestio-guruinak

Guruin erantsi batzuk dira eta zenbait substantzia jariatzen dituzte, elikagaiak degradatzeko beharrezkoak direnak. Hauek dira: listu-guruina, gibela eta pankrea.

Ahoa

Elikagaiak digestio-hodira sartzeko barrunbea da. Ahoan mihia eta hortzak daude:

• Mihia: Organo gihartsua da; elikagaiak mugiarazi eta listuarekin nahasten ditu.
• Hortzak: Elikagaiak mastekatzeko balio dute.
• Listu-guruinak: Listua sortu eta ahora botatzen dute.

Faringea eta Hestegorria

• Faringea:

Gizarte-langintzan eragin duten teoria filosofikoak

1 Funtzionalismoa

Objektibotasuna eta naturaren oreka aldarrikatzen ditu. Multzo baten barruan, elementu bakoitzak funtzio bat betetzen du. Elementu batek huts egiten badu, patologia bat agertzen da, eta konpondu beharra dago.

Gizarte-langintzaren barruan, enpirismoaren nagusitasuna ematen da. Hau da, datuen araberako egoeraren interpretazio objektibo eta koherentea. Halaber, testuingurua eta subjektibotasuna baztertzen dira. Gizarte-langileak subjektuari ematen dio zentralitatea. Arazoan zuzenean zentratzen da; arazoak banan-banan eta sortzen diren heinean konpondu behar dira. Azkenik, testuingurua eta erabiltzaileak beharrizan horretaz duen pertzepzioa ez dira kontuan hartzen.

2 Marxismoa

Historiaren...

Ebaluazioaren definizioa eta faseak

Ebaluazioa: egoera edo objektu bat ezagutzeko helburuz, informazioa eta nabaritasunak biltzeko azterketa-prozesu sistematikoa da. Prozesu honek 5 fase ditu:

• 1. Ebaluazio-objektua eta irizpideen definizioa: Zer ebaluatu nahi dugun eta zertan fijatu behar garen zehaztea.
• 2. Ebaluazio-estrategiaren diseinua: Plangintza bat egitea (nork, nola eta noiz).
• 3. Informazio, datu eta nabaritasunen bilketa: Datuak bildu eta aplikatzea.
• 4. Azterketa eta balorazio fasea: Bildutako informazioa aztertzea.
• 5. Ebaluazioaren ondorioak.

Ebaluazio motak

• Helburuaren arabera: Formatiboa, sumatiboa.
• Bildutako informazioaren arabera: Kuantitatiboa, kualitatiboa, mistoa.
• Agentearen arabera: Autoebaluazioa, kanpo-ebaluazioa, koebaluazioa.
• Egoeraren

Hezkuntzaren Soziologiaren Oinarriak

1. Hezkuntzaren Soziologiaren Objektu Okerra

Zein izan da orain arte hartu den objektua Hezkuntzaren Soziologian? Zergatik deuseztatzen dizkigu Soziologia egiteko aukera guztiak objektu oker honek?

Soziologia gizarte zientziak edo giza zientziak bezala ezagutzen dugun horietako bat da. Bere ikerlana gizartea da eta gizakia bere barnean; baita gizakiek osatzen dituzten elkarte, talde, erakunde edo instituzioak aztertzea ere. Sozialak diren erlazioak, fenomenoak, gertakizunak, estrukturak, taldeak eta instituzioak ere aztertzen ditu.

Hezkuntzaren Soziologiak hezkuntza-erlazioak, fenomenoak, taldeak eta instituzioak aztertuko ditu. Baina aurreko kontzeptu hauek definitu ahal izateko eta objektua (Hezkuntzaren Soziologiarena)...

Diptongapenak, gaur egun hasieran baino ugariagoak dira, bokal arteko herskarien erorketak gertatzen direlako.

1. Diptongapenen eraketa eta murrizketa

• -tegi atzizkia: otegi > otei.
• -au atzizkia: Ohikoa da [a]-ranzko murrizketa hegoaldeko euskalkietan (jaulgi > jalgi).
• Sudurkarien eragina: Batzuetan, sudurkari baten aurrean diptongapen sekundarioak gerta daitezke (jantzi > jauntzi / irentsi > erauntsi).
• Kontsonantizazioa: [au] eta [eu] kasuetan diptongoaren kontsonantizazioa gerta daiteke (euri > ebi / euli > elbi).

2. Mailegu latinoak eta aditzak

Mailegu latinoetan [au] diptongoa [ai] bilakatzen da eta, kasu batzuetan, diptongoa deseginda gerta daiteke (auctor > aitortu). Diptongoaren bigarren osagaiaren erorketa ere gertatzen...

Keynesianismoa eta neoliberalismoa: bi eredu ekonomiko

Keynesianismoa John Maynard Keynes ekonomialariak garatutako teoria ekonomikoa da. Bere ustez, merkatuak ez du beti bere kabuz ondo funtzionatzen, eta krisi ekonomikoetan Estatuak ekonomian parte hartu behar du. Horretarako, honako neurri hauek proposatzen ditu:

• Gastu publikoa handitzea.
• Azpiegiturak eraikitzea eta lanpostuak sortzea.
• Zerbitzu publikoak indartzea, kontsumoa eta ekoizpena handitzeko.
• Langabezia murriztea.

Neoliberalismoaren sorrera eta ezaugarriak

Neoliberalismoa, aldiz, 1970eko hamarkadako krisiaren ondoren indartu zen. Eredu honek defendatzen du merkatuak askatasun handiagoa izan behar duela eta Estatuak ahalik eta gutxien esku hartu behar duela ekonomian. Horregatik, honako...